Minimalna invanzivna terapija karijesnih lezija zuba Pregled

MINIMALNA INVANZIVNA TERAPIJA KARIOZNIH LEZIJA

ZUBA

-završni rad-

Sažetak

Karijes je multifaktorijalno, multifazno, infektivno oboljenje zuba uzrokovano
infekcijom bakterijama

Streptococcus mutans

Lactobaccili

. Karijes je

reverzibilno oboljenje, i to u njegovoj fazi razvoja inicijalne karijesne lezije do
kavitacije. To saznanje je dovelo do drugačijeg pristupa terapiji karijesne lezija u
odnosu na dosadašnji Black-ov čisto restaurativni pristup. Minimalno invazivna
terapija   je   savremeni   pristup   kontrole   karijesa   koja   podrazumijeva   procjenu
karijes rizika, fokusirajući se na pravovremenu detekciju i prevenciju progresije
inicijalne karijesne lezije u kavitaciju. Četiri su bitna elementa u minimalnoj
invazivnoj   terapiji:   1.   Prepoznavanje   (rana   detekcija   karijesne   lezije   -   „bijela
mrlja“ i procjena karijes rizika, 2. Redukcija (eliminacija ili smanjenje karijes
riziko faktora), 3. Regeneracija (primjenom remineralizacijskih sredstava poput
zaustaviti   inicijalnu   karijesnu   leziju   i   podstaći   njenu   remineralizaciju),   4.
Minimalna restauracija i reparacija (s pojavom kavitacije, minimalna preparacija
i podsticanje reparacije).

U slučaju kavitacije stomatolozi mogu koristiti razne tehnike minimalne
preparacije koje uključuju posebna svrdla za mikropreparaciju, zračnu abraziju
ili lasere, s obzirom na faktore kao što su količina zubnog tkiva koje se
odstranjuje, lakoća rukovanja, brzina, anestezija i pacijentova kooperativnost.
Materijali za detekciju karijesamogu isto biti od pomoći pošto se selektivno vežu
za inficirani sloj karijesa (koji sadrži visok udio bakterija, mekanog amorfnog
dentina s denaturiranim kolagenim matriksom bez mogućnosti remineralizacije)
koji se odstranjuje, a ostaje sloj demineraliziranog dentina s vrlo malim brojem

stimulate its remineralization), 4. Minimal restoration and repair (with the
appearance of cavitation, minimal preparation and stimulation of repair).

In   the   case   of   cavitation,   dentists   can   use   a   variety   of   minimal   preparation
techniques   that   include   special   drill   bits   for   micropreparation,   radiation
abrasion,   or   lasers,   given   factors   such   as   the   amount   of   dental   tissue   being
removed, ease of handling, speed, anesthesia, and patient cooperativeness. Caries
detection materials can also be helpful as they selectively bind to an infected
layer of caries (containing a high proportion of bacteria, soft amorphous dentin
with a denatured collagen matrix without remineralization) that is removed,
leaving   a   layer   of   demineralized   dentin   with   very   few   bacteria,   with   intact
collagen matrix and preserved potential for remineralization.

To remove exclusively infected dental tissue and to keep healthy, some of the
non-invasive methods are used, such as: ART technique, which is based on the
use of hand instruments; A step-wise technique in which we strive to preserve
the vitality of the dental pulp; hemomechanical methods, where a special gel
stains caries-altered tissue. Caries risk assessment and early diagnosis have a
major impact on the plan and outcome of minimally invasive therapy. The best
possible outcome is a remineralized caries lesion and a balance between caries
protective and pathogenic factors.

Keywords:

initial carious lesion, caries assessment, minimally invasive caries

treatment, enamel remineralization, minimally invasive preparation.

SADRŽAJ

1. Uvod...............................................................................................................................................1

1.1. Karijes.....................................................................................................................................3

1.1.1. Etiologija nastanka karijesa..........................................................................................9

1.1.2. Inicijalna kariozna lezija („bijela mrlja“).....................................................................12
1.1.3. Liječenje karijesa temeljeno na procjeni rizika.........................................................16
1.1.4. Dijagnostički postupci u otkrivanju karijesa i njegovih lezija.................................19

2. Potencijalni riziko-faktori u karijesologiji................................................................................31

2.1. Pljuvačka..............................................................................................................................31
2.2. Ishrana i karijes...................................................................................................................33
2.3. Testovi i indikatori dentalnog plaka i karijesa.................................................................35

3. Neinvanzivni postupci u karijesologiji.....................................................................................39

3.1. Zalivanje fisura....................................................................................................................39

3.1.1. Tehnika zalivanja fisura...............................................................................................41
3.1.2. Klinički postupak pečaćenja fisura.............................................................................44
3.1.3. Indikacije i kontraindikacije........................................................................................47

3.2. Terapija karijesa laserom...................................................................................................47

3.2.1. Upotreba lasera............................................................................................................49

4. Minimalno invanzivni postupci u karijesologiji......................................................................51

4.1. Terapija karijesa Carisolv sistemom.................................................................................52

4.1.1. Primjena Carisolv gela.................................................................................................53

4.2. Terapija karijesa „stepwise (postupnom)“ metodom.....................................................54

4.2.1. Način pripreme postupne metode............................................................................55

4.3. Terapija karijesa minimalno invanzivnom preparacijom...............................................55
4.4. Terapija karijesa „ART (atraumatski restaurativni tretman)“ metodom.......................61

4.4.1. Prednosti ART ispuna...................................................................................................64

4.5. Mikroabrazija.......................................................................................................................67
4.6. Zračna abrazija....................................................................................................................68
4.7. Primjena ultrazvučnih aparata..........................................................................................69

5. Zaključak.....................................................................................................................................75
6. Literatura....................................................................................................................................80

1. Uvod

Minimalno invazivna stomatologija

je dio preventivno-rekonstruktivne

stomatologije   koja   uključuje   prevenciju,   remineralizaciju   i   minimalnu
intervenciju   kod   preparacije   tvrdih   zubnih   tkiva.   Cilj   takve   terapije   je
očuvanje prirodne strukture zuba i odgađanje hirurške intervencije što je
duže moguće, s naglaskom na procjenu rizika od karijesa, prevenciju, ranu
dijagnozu   karijesne   lezije   i   remineralizaciju   nekavitiranih   caklinskih   i
dentinskih lezija. (1)

Opće je poznato mišljenje da kada već dođe do kavitacije zbog uznapredovalog
karijesa ona čini kontrolu plaka i remineralizaciju vrlo teškom ili nemogućom,
pa se u tom slučaju treba odlučiti na hiruršku intervenciju u tvrde zubne
strukture. Kada je planom terapije odlučeno da se lezija mora restaurirati i
odstraniti bolesno zubno tkivo, trebalo bi težiti maksimalnom očuvanju
zdravog zubnog tkiva. (1)

U daljem toku rada biće okarakterisane osobine karijesa, njegova dijagnostika,
kao i metode koje se koriste u minimalno invanzivnoj terapiji karijesa.
Čovječanstvo   je   prešlo   dug   put   u   zdravstvu,   napredujući   od   holističke
medicine i biljnih lijekova za svakodnevnu primjenu, do veoma ozbiljnih i
značajnih   hemijski   sintetisanih   produkata.   Međutim   i   pored   svega   toga
napretkom   medicine   i   srodnih   joj   nauka   (farmacije   i   stomatologije),   neke
bolesti ostaju problematične (1).