S A D R Ž A J:
1.UVOD 3
2.ISTORIJAT I RAZVOJ FINANSIRANJA EVROPSKE UNIJE 4
3.AKTUELNI SISTEM PRIHODA EVROPSKE UNIJE 6
4..OPŠTI PRINCIPI FUNKCIONISANJA EU BUDŽETA 8
4.1,Princip jedinstva (Principle of unity); 8
4.2.Princip univerzalnosti (Principle of universality) 9
4.3.Princip anualiteta (Principle of annuality); 11
4.4.Princip ravnoteže (Principle of equilibrium); 12
4.5.Princip specifikacije (Principle of specification); 13
4.6.Princip jedinstvenog računa (Principle of unit of account); 14
4.7 Principi transparentnosti i doslednog finansijskog menadžmenta 14
(Principle of transparency and sound financial management).
5.ZAKLJUČAK
16
LITERATURA 17
Budžet EU
Seminarski rad
1.UVOD
Pitanje finansiranja Europske unije u žiži je interesovanja evropske javnosti. Naročiti
značaj ovom pitanju pridaje se od 80-ih godina 20. vjeka, kada je EU zapala u veliku finansijsku
krizu, i to zbog nemogućnosti da prihodima iz sopstvenih izvora i doprinosa država-članica pokrije
sve veće budžetske rashode. Iako je kriza tada prevaziđena, nije se odustalo od zamisli da se
potraže novi izvori finansiranja koji bi EU obezbedili koliko-toliko stabilne prihode i adekvatno
funkcionisanje EU budžeta, bez daljeg zapadanja u dublju finansijsku zavisnost od doprinosa
država-članica.
Predmet istraživanja
seminarskog rada, kako je vidljivo iz uvodnih napomena je Budžet
EU.U prezentiranju podataka značajnih za temu seminarskog rada korištena je dostupna
literatura gdje značajnu ulogu zauzima internet sa dostupnim sadržajima na ovu temu
Svrha istraživanja
je istražiti kako se u jednoj složenoj,multietničkoj zajednici
riješava pitanje finansiranja i kreiranje budžetske politike
Cilj istraživanja
je na temelju prezentovanih podatka stvoriti jasnu predstavu o
tome kako se odvija proces kreiranja i donošenja budžeta Tematika seminarskog rada
prezentirana je u pet dijelova.
U prvom dijelu,
Uvodu
, navodi se predmet istraživanja, svrha i ciljevi istraživanja,
znanstvene metode te struktura rada.
Drugi dio, s naslovom
Istorijat i razvoj finansija EU
daje uvid u pojam i obilježja
budžeta njegov istoriski razvoj
U trećem poglavlju, s naslovom
Aktuelni sistem prihoda u EU
prikazani su načini
ubiranja prihoda gdje glavnu ulogu imaju prihodi od PDVa zemalja članica
Ćetvrti dio sa naslovom
Opšti principi funkcionisanja EU budžeta
upoznnat će
nas sa opštim budžetskim principima koji su isti kao kod usvajanja nacionalnih budžeta
Posljednji dio,
Zaključak
, daje sintezu spoznaja do kojih se došlo na temelju
istraživanja u ovom seminarskom radu.
2
Budžet EU
Seminarski rad
Kasnije,u toku 1988. godine, uveden je i četvrti,dodatni izvor finansiranja budeta
Zajednica – prihod zasnovan na BDPu
2
.Prvobitno, uvo|enje ovog prihoda imalo je za cilj
postizanje ravnoteže između prihodne i rashodne strane budeta Zajednica.
Međutim, u narednim godinama, ovaj prihod postao je glavni izvor njihovog
finansiranja.Važno je istaći da opšti kompenzacioni mehanizam uveden 1985. godine,predstavlja
sastavni deo sistema vlastitih prihoda. U pitanju je mehanizam koji se odnosi na kompenzaciono
plaćanje Velikoj Britaniji. Budžetska neravnoteža Velike Britanije nastala je ubrzo nakon njenog
pristupanja Evropskoj zajednici, i to iz dva razloga:
1. poljoprivredni sektor Velike Britanije je relativno manji i strukturalno različit od onih koji
postoje u drugim državama-članicama, što jeimalo za posledicu manja izdvajanja za
poljoprivredu u ovoj državi;
2. tako|e,s obzirom da Velika Britanija ima relativno veće učešće u harmonizovanoj osnovici
PDV-a nego u ukupnom BDP Zajednice, to je ova država predstavljala najvećeg neto
kontributora budžetu Zajednice (poredeći sa doprinosima ostalih država-članica). U cilju
otklanjanja ovog problema, uvedeno je nekoliko različitih mehanizama, ali nijedan nije
dao zadovoljavajuće rezultate
3
.Aktuelni sistem uveden je 1984. godineu Fontenblau
(Fontainebleau), a počeo je da se primenjuje 1985. Tako je doprinos Velike Britanije
bu`etu Zajednice smanjen na 66% posmatrano u odnosu na ravnotežu njenog budžeta.
Ovo smanjenje britanskog učešća kompenzovano je većim učešćem drugih država-
članicau plaćanjima po osnovu PDV-a.Izuzetak u tom pogledu predstavljala je Njemačka,
koja je prvo plaćala 1/3, a zatim 1/4 svog „normalnog“ kompenzacionog plaćanja. Kasnije
je i učešće još tri države, Holandije, Austrije iŠvedske, djelimično umanjeno.Umanjenje
učešča ovih država izvršeno je zbog postojanja negativne ravnoteže njihovih budžeta.
Međutim, razlozi pojavljivanja bili su različiti za svaku od ovih država. Na primer,
Njemačka je bila bogata država sa relativno malim poljoprivrednim sektorom, a pri tom je u toku
1990. i 1991. imala znatno veći privredni rast u odnosu na ostale države-članice. Od ujedinjenja
istočnih i zapadnih njemačkih država i kasnije,nakon 1995. godine, negativna budžetska ravnote`a
Njemačke se povećala. Usled toga, ova država je zatražila smanjenje svog učešća u
kompenzacionom plaćanju. Negativna budžetska ravnoteža Holandije nastala je kao posledica
plaćanja taksi u mjestima gde su se nalazile holandske luke.Karakteristično je da često ova
2
Ovaj prihod uveden je Odlukom Evropskog savjeta br. 88/376 od 24. juna1988.
3
Prvi mehanizam, poznat kao „dinamične kočnice“, uveden je marta 1975. god. U Dablinu. Njime je bilo predvi|eno
da se doprinos UK budžetu Zajednice ograniči ukoliko su ispunjena tri uslova: 1) BDP po glavi stanovnika manji od 85%
od proseka Zajednice; 2) stopa ekonomskog rasta manja od 120% od prosjeka Zajednice: 3) učešće u plaćanju vlastitih
prihoda preko 10% veće od učešća u BDP-u. Karakteristično je da ovaj mehanizam nikada nije „zaživjeo“. I drugi
mehanizam uveden je u Dablinu, i to novembra 1979. godine. Sastojao se od posebnih mjera uvedenih za Veliku
Britaniju na strani budžetskih rashoda Zajednice. Kao i prvi, tako i ovaj mehanizam nikada nije primenjen.: Aneks IV:
“The Budgetary Compensation for the United Kingdom” u Financing the European Union: Commission Report on the
Operation of the Own ResourcesSystem, European Commission, Brussels,1998.
4
Budžet EU
Seminarski rad
plaćanja nisu išla u prilog građanima Holandije.Osim toga, Holandija je jedan od najvećih neto
kontributora Programu zajedničke poljoprivredne politike,budući da dobija veoma niska sredstva
iz strukturalnih fondova i po osnovu direktnih plaćanja za poljoprivredne rashode. Preostae dvije
države, Austrija i Švedska, kao relativno bogatije članice Evropske unije, tako|e predstavljaju
velike neto kontributore strukturalnim fondovima i Programu zajedničke poljoprivredne politike.
4
3.AKTUELNI SISTEM PRIHODA EUROPSKE UNIJE
Uvođenje opšteg kompenzacionog mehanizma za Veliku Britaniju 1985.godine, smanjenje
učešća u kompenzacionom plaćanju za Njemačku, Holandiju, Austriju i Švedsku, kao i finansiranje
EU budžeta, uglavnom, prihodima od PDV-a i BDP-a, dovelo je do toga da je finansijski sistem EU
postao vrlo kompleksan i netransparentan.Danas se sistem prihoda EU sastoji od nekoliko
vlastitih prihoda i prihoda iz drugih izvora.
U skladu sa Odlukom Savjeta Evrope, vlastite prihode EU čine
5
tradicionalni vlastiti
prihodi, tj. TORs (carine i da`bine na poljoprivredne proizvode
6
), prihod zasnovan na PDV-u i
prihod zasnovan na BDP-u. Karakteristiku TORs-a predstavlja to što države-članice uplaćuju u EU
budžet svega 75% prikupljenih sredstava,dok ostatak (25%) pripada nacionalnim budetima i
predstavlja oblik kompenzacije za troškove naplate
7
.
Prihod zasnovan na PDV-u napla}uje se na takozvanu “apstraktnu” harmonizovanu
osnovicu PDV-a svih država-članica. Apstraktna osnovica se obračunava u cilju kompenzacije
razlika u nacionalnim režimima PDV-a, budući da na nivou EU nije izvršena potpuna harmonizacija
PDV-a. Za svaku državu- čanicu, apstraktna PDV osnovica obračunava se deljenjem ukupnih
prihoda od PDV-a sa ponderisanim prosekom stope PDV-a izvedenim, uglavnom, iz nacionalnih
računa. U slučajevima kada je to moguće, nacionalna PDV osnovica ograničava se na 50% BDP-a
države,kako bi se umanjio regresivni efekat PDV-a. Zbog toga, za države koje se nalaze u režimu
ograničenja, prihod zasnovan na PDV-u često se pretvara u prihod zasnovan na BDP-u. Takođe,
jedinstvena procentualna stopa, takozvana„obavezna stopa“ (call rate) obračunava se na
4
Financing the European Union: Commission Report on the Operation of the Own Resources System,
5
Čan 2 Odluke Savjeta Evrope o sistemu vlastitih prihoda Evropskih zajednica, usvojene 29. septembra 2000.
(2000/597/EC, Euroatom), Official Journal of the European Communities L253 od 7. 10. 2000.
6
U tradicionalne vlastite prihode spadaju i dažbine na šećer, ali su prihodi iz ovog izvora toliko nisko da se oni, po
pravilu, ne pominju kao oblik tradicionalnog vlastitog prihoda.. Commission of the European Communities,
TECHNICAL ANNEX: Financing the European Union: Commission Report on the Operation of the Own Resources
System, Brussels, 14. 7. 2004 COM (2004) 505 final, Volume II.
7
Odlukom Savjeta Evrope o vlastitim prihodima Evropskih zajednica, donetom 1994. godine (Decision 94/728/EC,
Euroatom, član 2, stav 3) države-članice mogle su zadržati 10% naplaćenih vlastitih prihoda. Međutim, Odlukom iz
2000.godine (2000/597/EC, Euroatom), ovaj iznos je pove}an i sada iznosi 25% (član 2,stav 3). Troškovi naplate
posledica su toga što EU nema poreska ovlaš}enja, nego ona pripadaju isklju~ivo dr`avama-~lanicama koje uvode i
napla}uju poreze.
5
