SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA: FINANSIJSKO POSLOVANJE
1. UVOD
Bankarski poslovi se javljaju u srednjem veku u Engleskoj, sa pojavom zlatara,
koji su od trgovaca uzimali depozit u vidu zlatnika i izdavali im potvrde o prijemu.
Kada bi došli da podignu zalato, pokazivli bi potvrde, platili nadoknadu za usluge
čuvanja i dobili svoje zlato nazad. Sa vremenom se povećavalo poverenje u
potvrde, pa su počele služiti kao vrednosni papiri i koristili se za razne trgovine.
I u bankarstvu danas mogu se uočiti neki od elemenata iz početka, ali u savremenoj
formi. Promene od nastanka do danas, osnovne pojmove i podele, razlike između
tradicionalnih i savremenih bankarskih poslova pokušaću da opišem u ovom radu.
1
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA: FINANSIJSKO POSLOVANJE
2. POJAM, PODELA I OSNIVANJE BANKE
Banka - osnovna funkcija je da pruža servise u vezi sa skladištenjem depozita
i izdavanjem kredita. Reč banka potiče od italijanske reči banca. Bankarstvo je
može se reći hiljadugodišnji sistem poslovanja, u čijoj osnovi se nalazi interes.
Najvažniji posao banke kao osnovnog subjekta u sistemu bankarstva je interes na
zajam, što znači da banka daje novac na zajam na određeno vreme, a nakon isteka
tog perioda dobija novac nazad uz uvećanu vrednost; kamatu ili interes. Postoji
mnogo varijacija ali ovo je suština bankarstva. Banke se dele na:
Centralne banke: (
novčane i emisione, kod nas NBS
)
Komercijalne banke: (
depozitne, bave se kreditiranje privrede i stanovništva
)
Investicione banke: (
razvojne
,
bave se dugoročnim finansiranjem privrede
)
Poslovne banke: (
velike banke, sa sopstvenim poslovima i velikim platnim prometom )
Univerzalne banke: (
kombinacija komercijalnih i investicionih
)
Specijalizovane banke: (
univerzalne klasifikovane:
poljoprivreda, trgovina, zanatstvo
)
Razvojne banke: (
prikupljaju dugoročne depozite i odobravaju kredite za nove investicije
)
Regionalne banke: (
u nacionalnim ili svetskim rezmerama vezane za uže ili šire područje
)
2.1.
OSNIVANJE BANKE U SRBIJI
Banka se osniva kao akcionarsko društvo. Banku mogu osnovati domaća i
strana pravna i fizička lica (
osnivači banke
). Osnivači banke obezbeđuju sredstva za
osnivački kapital banke. Sredstva mogu biti u novčanom i nenovčanom obliku
(
stvari i prava koji su u funkciji poslovanja banke
). Novčani deo osnivačkog kapitala
banke ne može biti manji od 10.000.000 evra u dinarskoj protivvrednosti, prema
zvaničnom srednjem kursu na dan uplate. Osnivači banke ne mogu povlačiti
sredstva uložena u osnivački kapital banke. Na procenu uloga u stvarima i pravima
koji su u funkciji poslovanja banke primenjuju se odredbe zakona kojim se uređuju
privredna društva koje se odnose na akcionarsko društvo.
Banka se osniva osnivačkim aktom koji sadrži: poslovno ime i sedište pravnog lica
osnivača banke, odnosno ime i prebivalište fizičkog lica osnivača banke; poslovno
ime i sedište banke; iznos ukupnog osnivačkog kapitala banke u novčanom i
nenovčanom obliku, kao i udeo svakog osnivača u tom kapitalu; rok do kog su
osnivači banke dužni da uplate novčana sredstva, odnosno da nenovčana sredstva
prenesu u osnivački kapital banke; prava, obaveze i odgovornosti osnivača banke;
broj akcija banke i njihovu nominalnu vrednost kod prvog izdavanja, vrste i klase
akcija koje je banka ovlašćena da izda, kao i prava iz akcija svake klase; poslove
koje banka obavlja; način pokrića gubitka banke;način rešavanja sporova među
osnivačima banke; prava osnivača banke u slučaju statusnih promena banke;
ukupni ili procenjeni iznos troškova u vezi sa osnivanjem banke; Narodna banka
Srbije može propisati da osnivački akt banke sadrži i druge obavezne elemente,
odnosno podatke.
2
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA: FINANSIJSKO POSLOVANJE
svim relevantnim podacima i informacijama potrebnim za vršenje kontrolne
funkcije Narodne banke Srbije; dokaz o tome da su angažovali spoljnog revizora
banke sa liste; podatke o organizacionoj strukturi i kadrovskoj osposobljenosti
banke. O zahtevu Narodna banka Srbije odlučuje u roku od 30 dana od dana
prijema urednog zahteva. Rešenje o izdavanju dozvole za rad banke objavljuje se u
"Službenom glasniku Republike Srbije". Ako Narodna banka Srbije odbaci ili
odbije zahtev, lice koje je podnelo taj zahtev ne može podneti zahtev za
preliminarno odobrenje u roku od godinu dana od dana odbacivanja ili odbijanja
zahteva iz tog stava.
Osnivačka skupština banke održava se posle prijema rešenja Narodne banke Srbije
o davanju dozvole za rad banke, i to najkasnije u roku od 30 dana od dana
njegovog prijema. Osnivačku skupštinu čine osnivači banke. Osnivači banke pravo
glasa na osnivačkoj skupštini ostvaruju srazmerno visini svog uloga. Na osnivačkoj
skupštini se, i to dvotrećinskom većinom glasova osnivača banke, donosi statut
banke, biraju predsednik i članovi upravnog i izvršnog odbora banke, usvajaju
program aktivnosti banke za period od tri godine i poslovna politika banke i donosi
odluka o prvom izdavanju akcija. Osnivači banke dužni su da akte usvojene na
osnivačkoj skupštini dostave na saglasnost Narodnoj banci Srbije u roku od pet
dana od dana njihovog usvajanja.
Osnivači banke dužni su da prijavu za upis banke u registar privrednih subjekata
podnesu u roku od 30 dana od dana dobijanja saglasnosti.Uz prijavu podnosi se
rešenje Narodne banke Srbije o davanju dozvole za rad banke i saglasnost iz tog
stava. Banka stiče svojstvo pravnog lica momentom upisa u registar privrednih
subjekata.Osnivači banke dužni su da rešenje o upisu u registar privrednih
subjekata dostave Narodnoj banci Srbije u roku od pet dana od dana prijema tog
rešenja. Ako se u postupku utvrđenom zakonom kojim se uređuje registracija
privrednih subjekata utvrdi ništavost registracije osnivanja banke, ova ništavost
nema pravno dejstvo na pravne poslove te banke sa savesnim trećim licima. Ako se
utvrdi ništavost registracije osnivanja banke, akcionari banke postaju solidarno
odgovorni za namirenje potraživanja poverilaca te banke.
4
