UNIVERZITET „DŽEMAL BIJEDIĆ“ U MOSTARU
NASTAVNIČKI FAKULTET
RAZREDNA NASTAVA
JESTIVE GLJIVE
-Seminarski rad-
Mentor: Studenti:
Doc.dr Lejla Riđanović Irma Veledar
Azra Isaković
Mostar, 20.05.2013
I UVOD:
Sav živi svijet je podijeljen na pet carstava (Whittaker 1969. & Ainsworth 1973.). Niži oblici
života su smešteni uglavnom u dva carstva: Monera i Protista, koje čine uglavnom jednoćelijski
i višećeliski organizmi jednostavne građe (bakterije, alge, praživotinje). Viši oblici života su
smešteni u tri carstva: Plantae – biljke, Animalia – životinje i Fungi – gljive.
Lisicarka/Chantarellus cibarius. Nauka je danas već sasvim sigurno dokazala da se oštre granice
između ovih oblika života ne mogu povući. Ali za amatersko bavljenje prirodom ova najgrublja
podjela je dovoljno shvatljiva. Ona obuhvata ono što je dostupno našim čulima. Dakle, ljubitelji
prirode u svojim šetnjama sreću upravo biljke, životinje i gljive..
Gljive su heterotrofni organizmi, koji ne sadrže hlorofil, te stoga nisu u stanju da proizvode
organsku materiju. Ali ona je i njima neophodna za život. One je dobijaju razlažući organsku
materiju iz prirode i na taj način prirodi vraćaju četiri osnovna hemijska elementa. Gljive su,
dakle, razlagači – reducenti. Zahvaljujući gljivama, zaokružen je process kurzanje materije i
protok energije i u prirodi. Da nije njih naša planeta bi bila prekrivena ogromnim količinama
nerazložene organske materije, prije svega biljnog porijekla. Naravno gljive nisu jedini razlagači
na našoj planeti. Taj posao također obavljaju i bakterije i još neki mikroorganizmi.
1
Parazitske gljive u prirodi veoma često napadaju stara i bolesna stabla raznog drveća. Treba
takođe podsetiti da razne vrste mikrogljiva napadaju čoveka i živo-tinje.
Saprobionti su gljive koje razlažu već uginulu organsku materiju. U saprobionte se pretvaraju i
neki paraziti nakon što ubiju svog domaćina. Značaj ovih gljiva u jednom ekosistemu je
neprocenjiv. One kao razlagači imaju glavnu ulogu u mnogim kako kopnenim tako i vodenim
staništima. Posebno su značajne u prirodnom procesu prerade i reciklaže celuloze koja čini i do
70% od materijala koji ulazi u sastav ćelijskog zida biljaka. Sem toga jedino gljive razlažu drveni
materijal, lignocelulozu, koji sadrži celulozu intimno povezanu sa ligninom. Zato što neke vrste
razlažu samo celulozu, a neke samo lignin, česta je pojava da se na nekom starom panju mogu
naći dve-tri vrste gljiva da rastu ili istovremeno ili da smenjuju jedna drugu.
Gljive simbionti su uključene u veliki broj intimnih simbiotskih zajednica sa drugim
organizmima. Sem biljaka one stupaju u ovakve korisne odnose sa algama gradeći lišajeve, sa
preživarima, mravima, termitima i drugim insektima koji se hrane biljnim materijalom. Za nas su
ovom prilikom najinteresantnije one koje su se intimizirale sa biljkama, odnosno mikorizne
gljive. Termin mikoriza, doslovno preveden znači gljivin korijen.
PEČURKE-često šumske gljive i mogu se lahko uzgajati.
slika br 1
(
www.wikipedia.com
)
3
REISHI- najpoznatija ljekovita biljka
Slika br. 2 (
www.wikipedia.com
)
ISUŠENE GLJIVE
Slikabr.3(
www.wikipedia.com
)
4
