1. UVOD
Skijanje je način kretanja sneženim površinama upotrebom skija koje su skijaškim
vezovima pričvršćene za noge skijaša. Iako je skijanje prvenstveno nastalo kao način transporta
odnosno kretanja po snegu, kroz 20. vek je preraslo u popularni način rekreacije i sport. Osim
skijanja na snegu, poznato je i skijanje na vodi, pri čemu skijaš koristi vučnu silu motornog
čamca da ostvari brzinu potrebnu za održavanje na vodi.
Skijanje kao sport kod skijaša predstavlja ogromne psihicke i fizičke napore zahtevajući od
skijaša veliku snagu, izdržljivost, koordinaciju i agilnost, jer o pobedniku tokom takmičenja
odlučuju stotinke sekunde.
Skijanje nije sport koji se sastoji samo od spuštanja niz padinu vec obuhvata okretanje u
zavojima, uspinjanje, padanje i hodanje po snijegu, prilikom čega ucestvuju velike grupe mišića
pogotovo mišića nogu. Skijaš mora znati racionalno koristiti snagu bez obzira na brzinu koju
postiže i situaciju u kojoj se nalazi.
Trening skijaša prvenstveno je usmeren na razvijanje motoričkih i funkcionalnih sposobnosti
skijaša te na održavanje maksimalnog nivoa treniranosti pred samo takmičenje. Sam trening
skijaša nastao je na principu saradnje trenera sa praktičnim iskustvom s jedne te naučnika u
području sporta i medicine s druge strane, a zamišljena je tako što se na lakši nivo vežbi
nadovezuje kompleksniji nivo uz stalno podizanje stepena opterećenja.
Tokom ovog kompleksnog procesa neprekidno se smenjuju razdoblja opterećenja s periodom
odmora, kao i stres s periodima prilagođenja na napore, a dinamika njihove izmene pridonosi
kvalitetu i postizanju vrhunskih sportskih rezultata u skijanju.
Da bi se trening skijaša odvijao u pravom smeru neophodno je poznavati osnovne karakteristike
skijanja kao što su: vrste skijanja, osobine skijaških terena i motoričke sposobnosti koje su su
naznačajnije za uspešno takmičenje u skijaškom sportu.
2
ponude zasnivaju upravo na rekreativnom skijanju. Najbolji primer takve države je Austrija, koja
poseduje preko stotinu uređenih skijališta. Ostale države koje imaju brojna uređena skijališta su
Francuska, Italija, Švajcarska, SAD, Novi Zeland, itd. U Nordijskim zemljama rašireno je i
skijaško trčanje kao popularan vid rekreacije, iako se staze za skijaško trčanje mogu naći i u
svakom alpskom skijalištu (slika 2).
Posebno je zanimljiva ponuda dvoranskog skijanja, gde se u pojedinim bogatijim državama
(primeri su Japan ili Saudijska Arabija) zbog nedostatka prirodnih skijaških staza i dovoljnog
broja snežnih dana u godini čak izrađuju skijaške staze u velikim dvoranama, opremljene
veštačkom klimom te veštačkim snegom.
Za skijanje na vodi potrebno je što mirnija vodena površina (more, jezero) te vanjski vučni pogon
koji skijaša na vodi vuče brzinom dovoljnom da se održi na vodi.
Skijanje je i atraktivan sport, gde se takmiče u brojnim disciplinama takmičari iz sve većeg broja
zemalja i gotovo svih kontinenata.
Slika 2.
4. SKIJANJE KAO SPORT
Skijanje je standardni olimpijski sport na zimskim Olimpijskim igrama. Skijaške discipline
delimo na alpske i nordijske. Iako postoje i varijante štafetnih trka u nordijskom skijanju, skijanje
je uglavnom pojedinačni sport. Često se u skijaške sportove ubraja i snowboard, koji je od 1998.
godine takođe uključen u olimpijske sportove. Oprema za taj sport se bitno razlikuje od skijaške
opreme po tome što se ne koriste dve skije već jedan
board
odnosno daska za skijanje na kojoj
border stoji u sličnom položaju kao u surfovanju na talasima.
4
Alpske takmičarske skijaške discipline su: slalom, veleslalom, spust, super-veleslalom, alpska
kombinacija i paralelna takmičenja. Neslužbeno bi ih mogli kategorizovati na tehničke (slalom i
veleslalom) i brzinske (spust i super-veleslalom) discipline. Sva pravila te organizacija i kontrola
skijaških takmičara su pod upravljanjem Međunarodne skijaške federacije (FIS) sa sedištem u
Bernu (Švajcarska).
Nordijsko skijanje uključuje discipline skijaško trčanje i skijaški skokovi. Skijaško trčanje se
praktikuje na različitim dužinama staze, u dve osnovne kategorije: klasični stil i slobodni stil.
Jedna varijanta skijaškog trčanja je i biatlon, u kojoj se kombinuje skijaško trčanje s streljaštvom.
Skijaški letovi se izvode na specijalno pripremljenim skijaškim skakaonicama, a cilj je ostvariti
što veću dužinu skoka uz dodatne ocene za stil skoka. Postoji i disciplina nordijske kombinacije,
koja uključuje skijaške skokove i skijaško trčanje.
Snowbord se izvodi u nekoliko različitih disciplina. Alpske discipline obuhvataju npr. slalom
trke, i održavaju se na strandardnim uređenim skijaškim stazama. Međutim, popularnije su
discipline slobodnog stila ili slobodne vožnje, koje se mogu odvijati u specijalnim half-pipe
stazama ili na neuređenim strminama. Takmičari slobodnog stila se najčešće okupljaju i takmiče
na igrama ekstremnih sportova pod nazivom X-games.
Skijanje na vodi je takođe takmičarski sport, koji ima nekoliko disciplina kao što su slalom,
izvođenje trikova te skijaški skokovi na vodi.
5. SKIJAŠKI TERENI
Zavisno o disciplini, skijati se može gotovo na svakoj površini prekrivenoj snegom: na
ravnijima se praktkuje skijaško trčanje, na strmijim neka od alpskih disciplina.
Kao što i ime govori, napoznatije skijaške staze za alpske discipline nalaze se u Alpama, iako se
veliki broj kvalitetnih alpskih skijališta nalazi u Severnoj i Južnoj Americi, Novom Zelandu,
Aziji. Uobičajeno je da se skijaške staze klasifikuju prema strmini i dužini, da bi se olakšalo
rekreativnim skijašima odabir staze koji odgovara njihovom skijaškom znanju i stilu skijanja. U
Evropi se najčešće koristi sistem boja, pa je npr. crna boja oznaka najzahtjevnije strme staze koja
je najčešće rezervirana samo za vrhunske skijaše. Crvena je staza nešto blaža, ali još uvijek
zahtevna. Početnici će birati između staza označenih kao plave (male strmine) odnosno bele
staze. Bele su staze gotovo potpuno položene te dakle osiguravaju sigurno skijanje čak i
5
