RAČUNARSKE MREŽE
Predmet: Informacione mreže
Mentor: Student:
doc. dr Muhamrem Kozić Almedina Hatarić
V. ass. Larisa Ramić Amar Adilović
Agan Mušić
Ivica Glavaš
1. OSNOVE RAČUNARSKIH MREŽA
Mreža je skup međusobno povezanih čvorova određenim linkovima (vezama).
Komunikacijska mreža je sistem hardvera i softvera koji se koriste da se omogući razmjena
informacija između korisnika nekog sistema. Računarska mreža je komunikaciona mreža koja
se sastoji od računara i mrežne opreme koji su međusobno povezani u cilju omogućavanja
razmjene informacija i korištenja zajedničkih resursa (podataka, aplikacija i hardvera). Jedan
računar je ograničen na vlastiti hardver i softver, a mogućnosti računara se povećavaju
povezivanjem sa drugim uređajima formirajući računarsku mrežu. Internet je globalna
komunikacijska mreža koja omogućava prenos podataka, slike, zvuka u digitalnom obliku.
Slika 1. Graf mreže
Čvor u mreži je funkcionalna jedinica koja posjeduje procesne i memorijske resurse i koja je
preko mreže povezana sa drugm jedinicama u mreži.
Slika 2. Graf čvora u vezi
Veze između čvorova su kanali preko kojih čvorovi komuniciraju i razmjenjuju podatke
korištenjem nekog od protokola.
Povezivanje računara se, osim pomoću kablova, može ostvariti i bežično preko radio tehnike.
Umrežavanje računara uključuje povezivanje računara i drugih elektronskih uređaja s ciljem
kuminiciranja, dijeljenja informacija i resursa. Postoji više tehnoloških rješenja koja se koriste
da bi se omogućilo da jedan uređaj komunicira sa drugim.
Najvažnije funkcije komunikacionih sistema su:
da ostvare komunikaciju i prijenos poruka,
da odrede pravac protoka informacija,
da izvrše transformaciju procesa u oblik koji se zahtjeva,
da ostvare kontrolu protoka informacija,
da usklade brzinu prijenos a poruka.
Međuosobno komuniciranje čvorova u mreži ostvaruje se prenosom signala, tj. porukama
koje se šalju i primaju u kanalu mreže. Da bi se uspostavila veza između korisnika, moraju se
aktivirati hardverske i softerske komponente mreža. Komunikacioni kanal je fizički
transmisijski medij kao što je provodnik (žica) ili logička veza preko multipleksiranog medija
kao što je radio kanal.
Slika 5. Prenos informacije od izvora do odredišta
Posebna kategorija softvera koji pomaže u komunikaciji preko računarske mreže je poznat
kao groupware. Groupware se odnosi na programe koji pomažu ljudima da rade zajedno, čak i
ako se nalaze udaljeni kilometrima jedni od drugih. Jedna od najčešdih groupware aplikacija
koja se koristi preko računarskih mreža je elektronska pošta (e-mail). Također, groupware
usluge uključuju elektronske kalendare, zajednički rad na dokumentima, pisanje softvera, i
video konferencije.
Današnje telefonske mreže su bazirane na digitalnoj transmisiji što je u na početku bilo
omogudeno ISDN mrežom, a u zadnje vrijeme se sve više koristi i IP telefonija koja koristi
Internet. Razvoj kompjutera rezultirao je početkom razovja kompjuterskih komunikacija.
Modemi su omogućavali prenos podataka preko većih udaljenosti korištenjem telefonskih
linija. Povezivanjem kompjutera direktnom vezom (point-to-point) nastao je i problem brzih
konekcija sa automatskom kontrolom grešaka. Standard RS-232 se koristio da se povežu
kompjuteri i periferni uređaji kao što su printeri i tastatura, a omogućavao je brzinu od 38,400
bps (bits per second / bita u sekiundi), i distanca povezivanja je bila do 15 m. Transmisija se
obavljala tako što se prenosio karakter po karakter. Vremenom su razvijane tehnologije koju
su omogućile mnogo veće distance i brzine prenosa.
1.1.
ISO/OSI referntni model
Model
je apstraktni opis veza i relacija koje postoje među entitetima u nekom sistemu. To je
osnova za dizajn i implementaciju stvarnog sistema. Kada kažemo da je neki model
"referentni" to znači da ostale, konkretne modele tj. njihove implementacije uspoređujemo i
usklađujemo s njim. U računarskim mrežama koristi se
ISO/OSI referentni model
prikazan
na slici 6.
Slika 6. ISO/OSI referentni model
OSI referentni model ima sedam razina.
Razina
(engl. layer) je skup funkcija koje pružaju
usluge razini iznad, a koriste usluge razine ispod. Razine su dizajnirane tako da promjene na
jednoj razini ne zahtjevaju promjene na ostalim razinama. Razine ISO/OSI referentnog
modela i njihove funkcije su:
Fizička razina
(engl. physical layer)
Razina podatkovne veze
(engl. data-link layer)
Mrežna razina
(engl. network layer)
Aplikacijska razina
(engl. application layer)
Sjednička razina
(engl. session layer)
Prezentacijska razina
(engl. presentation layer)
Prijenosna razina
(engl. transport layer)
Komunikacijski protokol
je skup određenih pravila za razmjenu informacija između dva
računara, programa, kamere i sl. na mreži koji uključuje sintaksu informacije, semantiku
informacije te pravila za razmjenu informacije. Mrežni protokoli su ujedno i najvažniji
elementi jedne računarske mreže. Danas najpopularniji protokol za LAN mreže je Ethernet
(koji ujedno definiše i ostale stvari kao što su signaliranje i formate paketa), i skoro da ima
prevlast u računarstvu. Za globalnu WAN mrežu Internet se u najvećoj mjeri koristi Internet
protokol (TCP/IP).
Najpoznatiji protokoli:
TCP/IP
Bluetooth
Internet razina
obuhvaća funkcije mrežne razine OSI referentnog modela. Primarni protokol
internet razine je IP protokol.
Prijenosna razina
je ekvivalentna prijenosnoj razini OSI referentnog modela. Važniji
protokoli prijenosne razine su TCP (Transmission Control Protocol) i UDP (User Datagram
Protocol).
Aplikacijska razina
obuhvata sjedničku, prezentacijsku i aplikacijsku razinu OSI referentnog
modela.
Aplikacija
je bilo koji proces koji se događa iznad prijenosne razine TCP/IP
komunikacijske arhitekture. Neki od aplikacijskih protokola su: SMTP, HTTP, FTP, DNS itd.
Slika 9. prikazuje odnos OSI referentnog modela i TCP/IP arhitekture.
Slika 9. Odnos OSI modela i TCP/IP arhitekture
2. PODJELA RAČUNARSKIH MREŽA
2.1. Local area network (LAN)
je mreža visoke brzine koja pokriva relativno malu
geografsku površinu. Najčešće umrežava radne stranice, računare, printere servere i ostale
uređaje. Lokalne računarske mreže rade na brzinama od 10 Mb/s, 100 Mb/s, imaju malo
kašnjenje (mikrosekunde ili nanosekunde). Novije mreže rade na brzinama do 10 Gb/s.
Najčešći mrežne tehnologije koji se koriste su Enthernet,Token Ring,Frame Relay te FDDI.
