iz predmeta:
Međunarodna ekonomija i finansije
Tema:
Zajednička ulaganja kapitala u
spoljnjoj trgovini
Sadržaj
Uvod ..................................................................................................... 3
1. Zajednička ulaganja kapitala u spoljnjoj trgovini ........................... 4
1.1. Glavni oblici i tokovi kretanja kapitala ............................... 4
1.2. Međunarodna zajednička ulaganja kapitala ........................ 6
Zaključak ............................................................................................. 12
Literatura ............................................................................................. 13
2
1. Zajednička ulaganja kapitala u spoljnjoj trgovini
1.1. Glavni oblici i tokovi kretanja kapitala
Oblici kretanja kapitala u bloku međunarodnog finansiranja, provocirani su
pozitivnim ili negativnim saldom u trgovinskim odnosima s inostranstvom. Kod
negativnog salda, razlika se pokriva uvozom kapitala, dok u slučaju pozitivnog salda,
višak u bilansu se izvozi. Kada transfer kapitala inicira pozitivna ili negativna trgovinska,
odnosno tekući platni bilans, govorimo o kompenzatornom međunarodnom finansiranju.
Međunarodno kompenzatorno finansiranje je primarno kratkoročno finansiranje,
inicirano dužničkim odnosima prema inostranstvu (po komercijalnom, bankarskom ili
javnom dugu). Mada je kompenzatorno međunarodno finansiranje kratkoročnog
karaktera, ono ima i svoj dugoročni aspekt. Budući da pogoršanje odnosa u platnom
bilansu, zbog pogoršanih uslova trgovanja, do čega najčešće dolazi uslijed promjena u
cijenama, koje nisu uvjek i samo kratkoročnog karaktera, uklanjanja negativnog efekta u
platnom bilansu kroz kompenzatorno finansiranje poprima, u tim odnosima i dugoročniji
karakter.
Kretanje kapitala koje nije inicirano odnosima u trgovinskoj, odnosno u tekućem
platnom bilansu, već se odvija nezavisno od toga da li je ostvaren pozitivan ili negativan
rezultat u trgovinskim odnosima sa inostranstvom, a inicirano razlikama u cijeni
proizvodnih faktora i razlikama u kamatnim stopama, nazivamo autonomno
međunarodno finansiranje koje je, u osnovi, dugoročno finansiranje.
Međunarodni transfer kapitala u cilju finansiranja, bilo deficita platnog bilansa,
bilo razvoja, može se odvijati: u direktnom odnosu dva partnera, dvije zemlje ili preko
međunarodnih finansijskih organizacija. U prvom slučaju govorimo o bilateralnom
međunarodnom finansiranju, a u drugom o multilateralnom međunarodnom finansiranju.
Međunarodno bilateralno finansiranje je nepovoljnije za dužnika – uvoznika kapitala, jer
je zemlja izvoznik u mogućnosti da postavlja određene ekonomske i političke uslove
(npr. ona može da traži obavezu realizacije novčanog zajma na njenom tržištu, pod
nepovoljnijim uslovima nego što nudi međunarodno tržište ustupke u pogledu pristupa
tržištu uvoznika, itd.). Tako se, u tim odnosima, najčešće javljaju tzv. vezani zajmovi, što
korisniku – uvozniku, praktično onemogućava da se koristi pogodnostima sa
međunarodnog tržišta i po osnovu međunarodne konkurencije.
Objektivno, zemlja koja uvozi kapital veoma rijetko je slobodna u pogledu
korišćenja sredstava koje uzima na zajam, bilo da se radi o privatnom kapitalu ili kapitalu
iz zvaničnih izvora, odnosno izvora multilateralnih međunarodnih finansijskih institucija.
Privatni kapital je vezan za određene svrhe koje ima privatni investitor. Kapital iz
4
