Potpuno nova naučna disciplina. Prvi put termin upotrebljavaju Bardžes i Park 1921. godine sa
značenjem medicinske nauke koja izučava uticaj sredine na čoveka, njegovo zdravlje i njihovu
međuzavisnost. Humana ekologija izučava specifične odnose između čoveka i njegove okoline
iako te odnose izučavaju i druge nauke sa različitih aspekata.

Cilj humane ekologije je da uspostavi ravnotežu u prirodi i društvu, sa akcentom na društvenim
činiocima, te ona istražuje prirodu strukture zajednica.

Ekologija je prouzrokovala određena naučna opredeljenja , među kojima je najznačajniji interes
za istraživanje fenomena sredine i fenomena habitabilnosti. Orijentacija ekologije na istraživanje
fenomena sredine i fenomena habitabilnosti uslovljena je:

• sadržajem ekologije koji obuhvata vezu čovek – sredina i sredina – čovek

• specifičnošću sredine koja okružuje čoveka

• razvojem interesovanja za regionalnu problematiku

Ekologija je sa fundamentalnih pozicija prelazila na teren izučavanja odnosa aktivnosti čoveka i
životne sredine, a pošto se čovek vidi kao društveno biće, bilo je potrebno da to izučavanje
postane specifičan teren ekologije, koji će uzeti u obzir vrednosti i institucije čovečanstva pri
određivanju odnosa prema društvenoj okolini.

Četiri osnovne teme humane ekologije su:

• okolina

• stanovništvo

• tehnologija

• organizacija

Humana ekologija dakle obuhvata izučavanje strukture i razvoja stanovništva koje se
prilagođava okolini uzimajući u obzir tehnologiju i organizaciju.

SEMINARSKI RAD

Humanoj ekologiji i ekologiji se prigovara prognozerska karakteristika jer se vremenom iz
biologije pretvorila u nauku sa opštom vrednošću – pravom koje ne može da opravda, kao i da
previše unosi biološke zakone u odnosu čoveka i sredine.

Sa druge strane, socijalna ekologija, ondosno ekološka sociologija ide korak napred dalje
uvažavajući odnose čoveka i njegove životne sredine, društvene procese i interakcije u kojim se
ovi odnosi odvijaju, određujući čoveka kao prirodno i kao društveno biće. Iako polazi sa
stanovišta ekologije, odnosno humane ekologije, ona izučava odnos čoveka i sredine sa
sociološkog stanovišta.

3.NASTANAK I RAZVOJ EKOLOGIJE

Iako su odnose između živih bića i ostale prirode razmatrali još grčki mislioci Aristotel, Teofrast
i Hipokrit, rimski pesnik Vergilije i filozof Lukrecije, ekologija u pravom značenju reči nastaje
relativno kasno, tek u drugoj polovini 19. veka, a snažnije se razvija tek polovinom 20. veka.
Ekologija nastaje onda kada ekonomska aktivnost čoveka degradira prirodnu okolinu dovodeći u
pitanje sam opstanak čoveka. Razvoj ekologije je bio uslovljen saznanjem da je ekonomski
razvitak došao u sukob sa društvenim napretkom koji je postao sputan nizom ekoloških pojava.

U razvoju ekologije razlikuju se pet posebnih faza:

1. Proučavanje životne sredine pojedinih vrsta. Razvoj ekologije otpočeo je proučavanjem i
opisivanjem prirode, da bi sredinom dvadesetih godina došlo do proučavanja zajednica vrsta,
odnosno razvitka sinekologije (ekologije zajednica vrsta) i njena dva osnovna pojma: lanac
ishrane i piramida brojeva. Lanac ishrane počinje od nižih ka višim vrstama (biljke, mesožderi,
biljojedi, čovek), gde se broj jedinki smanjuje od osnove prema vrhu.

2. Proučavanje ekosistema. Ekosistem je osnovna jedinica proučavanja u ekologiji. Prvi je reč
upotrebio Artur Džordž Tensli 1935. sa značenjem entiteta jasno određenog u prostoru i
vremenu, sa svim organima koji ga čine, fizičkim uslovima klime i tla, kao

Milutinovic S., Мetodoloski pristup proceni odrzivosti razvoja,nacionalni ekspert, KaktusPrint, Beograd, 2005.

godine