SREDNJA ZUBOTEHNIČKA ŠKOLA
SARAJEVO
MATURSKI RAD IZ
___________________
Školska 2016/17. Godina
1
SREDNJA ZUBOTEHNIČKA ŠKOLA
SARAJEVO
TEMA:
KOMPOZITNI MATERIJALI
Mentor : Ime i prezime Učenik : Ime i prezime
______________________ ________________________
( Potpis mentora) ( Potpis učenika)
1. UVOD
Kompozitni materijali su vještački proizvedeni višefazni materijali željene kombinacije
najboljih svojstava konstitutivnih faza. Obično je jedna faza (matrica) kontinuirana i okružuje
diskontinuirane (dispergirane) faze. Kompozitni materijali primjenjuju se u raznim
područjima života: avioindustriji, autoindustriji, brodogradnji, pri proizvodnji gumenih
pneumatika, u medicini i sl. Kompozitni materijali primjenu su našli i u restaurativnoj
stomatologiji. To je grana stomatologije koja se bavi složenim intervencijama na oboljeloj ili
traumatski oštećenoj pulpi zuba (najčešće je riječ o karijesu).
1
Jednostavno rečeno,
restaurativna stomatologija bavi se nadogradnjom zubi radi obnavljanja funkcije žvakanja ili u
estetske svrhe. Prvi materijali koji su se upotrebljavali u restaurativnoj stomatologiji bili su
dentalni amalgami, a danas su to kompozitni materijali.
2
Kompozitni materijali koji se koriste u restaurativnoj stomatologiji pripadaju skupini
materijala s polimernom matricom, a kao punilo se koriste anorganske čestice. Kompoziti koji
se koriste moraju zadovoljavati mnoga svojstva koja ne ovise samo o sastavu i međusobnom
odnosu pojedinih sastojaka u kompozitnome materijalu nego i o odnosu toga materijala prema
promjenjivim uvjetima u usnoj šupljini. Temperatura u usnoj šupljini varira između 32 i 37
°C, ovisno o vanjskoj temperaturi i otvaranju usta.Međutim, unošenjem različite hrane i pića
temperatura može dosegnuti i raspon od 0 do 70 °C. Vrijednost pH sline pritom varira od 4 do
8,5. Kisela pića ili neki lijekovi mogu taj pH značajno promijeniti, te su tako zabilježene
vrijednosti pH sline u rasponu od 2 do 11. Žvačno pritisno naprezanje na površini zuba ili
restaurativnog materijala može biti neznatno, ali i dosegnuti veličinu od 50 N/mm
2
.
3
1
Kompozitni materijali,
http://www.stomatolozi.org/odgovor.aspx-a=kompoziti
, 12.04.2017.
2
Filetin, T., Kovačiček, F., Indof, J., Svojstva i primjena materijala, Fakultet strojarstva i brodogradnje,
Zagreb, 2002., str. 33-4.
3
Jerolimov, V., Osnove stomatoloških materijala, Stomatološki fakultet Sveučilišta u Zagrebu, 2005.,
str. 149.
2
2. KOMPOZITNI MATERIJALI
Gotovo 60 – 70 % sastava kompozitnih materijala je staklo i sitni komadii kvarca a samo 30-
40 % čini tzv. kompozit. Ova smjesa, zahvaljujući svojoj mekoći, prije vezivanja omogućuje
da se ovakav ispun može lijepo smjestiti u zub. Danas se najčešće koriste tzv. svjetlosno
polimerizujući kompozitni materijali ili UV (ultra ljubičasto) stvrdnjavajući materijali. Ovi se
materijali prilikom stvrdnjavanja malo skupljaju. Ispuni od kompozita su i estetski lijepi pošto
se proizvode u prirodnim bojama zuba. Zato su rašireni u upotrebi. Ovi materijali su svakako i
jeftiniji nego ispuni koji se izrauju u zubnim tehnikama (inleji). Moderni kompozitni
materijali kaoi ispuni, u koliko nisu previše veliki, traju i podjednako su dobri kao i
amalgamski ispuni.
4
Slika 1.
Terapija prednjih zuba kompozitnim materijalima
Kompoziti postoje više od 20 godina i pronašli su znaajno mesto u terapiji karijesa, posebno
kod prednjih zuba. Velike probleme za prve kompozite predstavljali su ispuni kod bočnih
zuba, jer su tu sile žvakanja mnogo veće. Pritisak koji jedan ispun treba da izdrži u bočnoj
regiji je veliki. U početku kompoziti nisu mogli ispuniti kriterijume za takav zadatak. Sa
novim materijalima reeni su i ovi početni problemi. Ali ne može se svaka rupa na zubu
ispuniti kompozitnim ispunom. Što je veća rupa (kavitet) time se kompozit teže zadržava na
4
Kompozitni materijali,
http://www.stomatolozi.org/odgovor.aspx-a=kompoziti
, 12.04.2017.
4
2.1.2. Svojstva dentalnih amalgama
Dentalni amalgami moraju, prema ADA (American Dental Association) specifikaciji No.1,
zadovoljavati tri fizička svojstva kao mjeru kvaliteta. Prvo je svojstvo tečenja, odnosno
pritisne deformacije amalgama tokom vremena, koje se izražava u postotcima (izduženje
najviše 3 %). Zatim je tu pritisna čvrstoća (80 MPa tokom jednog sata) te dimenzijske
varijacije amalgama (između –10 i +20 μm/cm
3
tokom 24 sata).
7
Slika 2.
Razlika između analgama i kompozita
Bitna je i korozijska postojanost, s obzirom na to da su amalgami u usnoj šupljini izloženi
hemijskim, biološkim, mehaničkim, električnim i toplinskim djelovanjima. Od svih navedenih
najuticajnije su sile elektrohemijske korozije i mehaničke sile, odnosno njihovo sinergijsko
djelovanje. Mogu mijenjati oblik zuba, kvalitet površine, sastav i svojstva amalgama jer
korozija zbog hemijskih reakcija i elektrohemijskih zbivanja oštećuje površinski i
potpovršinski sloj amalgama, čime oslabljuje amalgam, koji je podložniji trošenju
djelovanjem mehaničkih sila. Dentalni amalgami potencijalno su toksični zbog elementarne
žive koja se koristi pri njihovoj izradi. Štetni uticaj može biti lokalni, u usnoj šupljini, ili
sistematski, ovisno o mogućnosti prodora otpuštenih sastojaka iz materijala u organizam,
odnosno o nivou njihove resorpcije.
7
Kompozitni materijali,
http://www.stomatolozi.org/odgovor.aspx-a=kompoziti
, 12.04.2017.
