Nacionalni park Fruška gora Seminarski rad
1. UVOD
Za temu svog seminarskog rada sam uzela planinu Frušku goru. Postoje mnogobrojni
razlozi zbog kojih san baš to izabrala, a navešću samo one najvažnije.
Fruška gora je po svojim osobinama jedinstvena planina u Srbiji, a sigurno i šire. Posebno
je zanimljivo to što se na njoj nalazi veliki broj manastira koji su možda najzaslužniji za očuvanje
i razvoj srpske kulture i srpskog naroda. Takođe, tu je i nacionalni park sa netaknutom prirodom i
velikim brojem biljaka i životinja.
Cilj mog rada je da se upoznam sa ovom planinom i da saznam koji se turistički motivi na
njoj sreću i kakva je perspektiva razvoja ovog regiona.
2
Nacionalni park Fruška gora Seminarski rad
2. Položaj Fruške gore
„Položaj je geografska kategorija i iskazuje prostornin odnos jedne pojave, objekata, ili
lokaliteta, prema drugim pojavama, objektima ili lokalitetima. U zavisnosti od toga o kojoj se
vrsti pojava radi, razlikujemo: prirodno-geografske, privredno-geografske, političko-geografske,
turističko-geografske i druge vrste“.
Položaj Fruške gore je značajan faktor aktiviranja njenih turističkih resursa. Kvalitativne
odlike geografskog, turističkog i funkcionalnog položaja Fruške gore imaju specifične interne i
eksterne osobenosti. To neposredno utiče na stepen i obim turističke valorizacije njenih
turističkih potencijala.
2.1. Geografski položaj
Fruška gora je panonski horst, uporedničkog pravca pružanja, na jugoistoku Vojvodine, a
na severu Srbije. Prema Bukurevu, Fruška gora „počinje kod Starog Slankamena i završava se na
liniji Šid-Šarengrad, sa strmim kosama, poznatim pod imenom Telek“.
Njenu severnu granicu čini tok Dunava, a južna granica Fruške gore ide približno linijom
koja vezuje Šid sa Erdevikom, Bingulom, Divušem, Grgurevcima, Bešenovom, Irigom,
Krčedinom i Novim i Starim Slankamenom.
Geografski položaj Fruške gore određen je geografskim koordinatama. Fruška gora se
prostire između: 45° 5' s.g.š. (Bešenovo) i 45° 15' s.g.š. (suburbijum Petrovaradina) i između: 19°
16' i.g.d. (Šarengrad-Šid) i 20° 15' i.g.d. (Stari Slankamen).
U okviru navedenih geografskih koordinata, Fruška gora se nalazi između Dunava, sa
severa i sremske lesne zaravni, sa juga. Iako je Dunav fizičko-geografska granica Fruške gore,
nije i turistička. Dunav ne deli, već povezuje kontraktivnu sferu Fruške gore i sa leve obale
Dunava, posebno u gravitacionoj sferi Novog Sada.
Na zapadnim obroncima Fruške gore, Srbija se graniči sa Republikom Hrvatskom. Ovaj
granični položaj Fruške gore nema značajniji uticaj na turistička kretanja, jer se turizam Fruške
gore nikada i nije oslanjao na te zapadne prostore, kao emitivne.
Geografski položaj Fruške gore veoma je povoljan, jer se deo srednjoevropskog prostora,
panonskog podunavlja, na putu je panevropskih koridora – saobraćajnih i kulturoloških.
3
Nacionalni park Fruška gora Seminarski rad
gravitacionom smerom i Beograda, kao metropolom . Turistički značaj ovih disperzivnih prostora
posebno utiče na turistička ketanja na istočnim fruškogorskim prostorima. Značajna je i blizina:
Sremske Mitrovice, Inđije, Stare i Nove Pazove, Šida, Bačke Palanke.
Ne samo povoljne osobine geografskog i međunarodnog turističkog položaja Fruške gore,
već i njene prorodne i antropogene vrednosti, razlog su da su disperzivi Fruške gore – ceo prostor
naše zemlje, posebno kada su u pitanju: kulturni, ekskurzioni, tranzitni i manivestacioni tutizam.
3. Prirodne karakteristike
3.1. Reljef
Fruška gora ima sočivast oblik. Asimetrična je planina, koja se strmo spušta prema
Dunavu, na severu, a postepeno, na jugu prema sremskoj lesnoj zaravni. Duga je 78 km, sa
najvišim vrhom crvenim čotom (538 m) i najvećom širinom od 15 km, na liniji: Sremska
Kamenica – Irig. Površina Fruške gore iznosi oko 500 km², što je 13,62% od površine Srema
(3.671 km²).
Iako niska, locirana u ravnici, Fruška gora je najdominantnija planina u ovom delu
Panonske nizije, što je čini specifičnom orografskom celinom. Sa aspekta turizma, veoma su
značajne geomorfološke karakteristike Fruške gore, kao i njene geološke osobenosti koje utiću na
sve druge njene prirodne odlike: hidrološke, pedološke, biljni pokrivač.
3.2. Klima kao turistička vrednost
Klima je značajan faktor turističkih kretanja i može delovati, kao samostalan turistički
motiv i najdirektnije utiče na sezonski karakter turističkih kretanja i diferenciranje na: letnju i
zimsku turističku sezonu. Za klimatološka svojstva Fruške gore, sa aspekta turizma bitno je
njihovo stimulativno, relaksirajuće, sedativno dejstvo. Svaki klimatski element ima određena
bioklimatska svojstva, koja najneposrednije određuju kvalitet i dužinu turističkog boravka na
Fruškoj gori. Odlike klimatskoh elemenata na Fruškoj gori u osnovi su turističkih rekreatvnih
kretanja.
5
Nacionalni park Fruška gora Seminarski rad
Klimatske specifičnosti Fruške gore, uslovljene su:
1. njenim geografskim položajem:
geografskim koordinatama, u severnom umerenom klimatskom pojasu,
na jugoistoku je Panonskog basena,
uporedničkim pravcem pružanja,
prema uticajima: Azorskog ciklona, Sibirskog anticiklona, Mediteranskog ciklona.
2. geomorfološkim osobenostima horsta:
uzdignutost iznad nivoa mora sa 538 m,
razlomljenim morfološkim crtama reljefa, gustim potočnim dolinama, kao
prirodnim koridorima, kojima struje vazdušne mase,
termodinamičkim karakteristikama geološke strukture, koje utiču na
mikrklimatske odlike, pojedinih klimatskih elemenata: temperaturu, vazdušni
pritisak, insolaciju,
antropogenim faktorima – korišćenjem prirodnog prostora modifikuju se neki
klimatski elementi.
Podaci o temperaturi vazduha pkazuju da najvišu srednju godišnju temperaturu vazduha
imaju najistočniji delovi fruške gore, odnosno Sremski Karlovci i ona iznosi 11,7°C, što je
gotovo za dva stepena viša temperatura nego na Iriškom vencu (10,0°C) i Gladnošu (10,9°C), i za
jedan stepen viša je od temperature vazduha u Šidu.
Sremski Karlovci su najtoplije mesto od posmatranih meteoroloških stanica. Naime,
najviše temperature vezduha se javljaju u julu i avgustu kada iznose 21,9°C, što je za jedan
stepen viša temperatura od ostalih posmatranih stanica. Iriški venac i Šid imaju najviše
temperature u julu 20,9°C, a u Gladnošu juli je takođe najtopliji mesec sa 21,0°C.
Januar je najhladniji mesec na Fruškoj gori sa relativno ujednačenim temperaturama.
Najhladniji je januar na Iriškom vencu, sa temperaturom od – 0,9°C. U Gladnošu je tog meseca
zabeleženo – 0,8°C, koliko je i u Šidu, a i Sremskim Karlovcima januarske najniže temperature
su iznad nule: 0,6°C.
1
Negativne su i temperature tokom decembra, što je značajno za zimska
turistička kretanja.
1
Podaci odeljenje za meteorologiju Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu (1950-1990).
6
