UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET
OPĆE PRAVO
-
INSTITUT USVOJENJA –
Seminarski rad iz predmeta Roditeljsko i starateljsko pravo
Student : Mentor :
Turković Meliha I-2123/16 Doc.dr. Halid Ganija
Kiseljak, maj 2017.
Pojam usvojenja
Usvojenje ili adopcija (latinski: adoptio) je naziv za čin, odnosno proces kojim neka osoba ili
osobe - usvojitelj ili usvojitelji - proglašava ili uspostavlja roditeljstvo - nad drugom osobom,
odnosno usvojenikom, koja u pravilu nije njihov neposredni potomak. Ono se razlikuje
od starateljstva ili sličnih odnosa, s obzirom da ima trajni karakter, odnosno usvojenik se od
društva smatra usvojiteljevim djetetom te stiče nasljedna i druga prava, odnosno odgovarajuće
obaveze. Motivi za usvajanje mogu biti različiti: najčešći su oni vezani uz nemogućnost
usvojitelja da stvore porodicu prirodnim putem, odnosno nekome ostave svoje nasljedstvo ili
osiguraju brigu u starosti. U prošlosti su imali i ekomomsku, odnosno političku komponentu;
njima su se nastojale međusobno vezivati uticajne porodice i klanovi. U modernim društvima
se usvajanje popularizira kao jedan od oblika socijalne zaštite, odnosno sredstvo za
zbrinjavanje neželjene djece i siročadi. Usvojenje se po svojim metodama i pravnim efektima
razlikuje od društva do društva. U modernim društvima je predmet regulacije od
strane porodičnog prava. Usvojenje je ustanova socijalne zaštite i porodičnog prava. Sa
stanovišta socijalne zaštite, usvojenje ostvaruje značajnu funkciju zbrinjavanja djece bez
roditeljskog staranja. Sa stanovišta porodičnog prava, ono je jedan od načina zasnivanja,
održavanja i produženja porodice. Kod usvojenja treba razlikovati: način zasnivanja usvojenja
i trajno stanje koje se stvara poslije njegovog zasnivanja. Neki pisci stavljaju težište na način
zasnivanja, ističući da je usvojenje svečani ugovor na osnovu koga se stvaraju između
usvojioca i usvojenika odnosi koji postoje između roditelja i djece. Tako dakle ovdje imamo
jasan prikaz da roditeljski odnos se ne mora uvijek zasnivati samo na biološkoj vezi, već
može nastati i na osnovu pravnog akta – akta o usvojenju. Na taj način se pravnim putem
zasniva i srodnički odnos između tuđeg djeteta i lica koja ga usvajaju.Usvojenje se može
posmatrati kao pravni akt koji nastaje u određenom trenutku pred nadležnim organom, ali i
kao pravno stanje koje nastaje poslije toga, kao skup prava i obaveza između određenih lica
koja stupaju u srodnički odnos. Usvojenje je akt volje određenih lica kojim se stvaraju odnosi
slični ili identični sa odnosima koji nastaju prirodnim putem.
