KRIMINALISTIKA - METODIKA
1. Pojam kriminalistike
Kriminalistika se u izvjesnoj mjeri oslanja na znanja i dostignuca drugih nauka, krim.
takodje i primjenom sopstvene metodologije naucnog istrazivanja i koriscenjem
jedinstvenog pojmovno-kategorijalnog aparata izucava zakonistosti nastanka i
ispoljavanja kr.djela, kao i metode, sredstva i procedure njihovog sprecavanja i
suzbijanja. Teorijska osnova krim obuhvata raznovrsne sadrzaje iz oblasti gnoseologije
(izvori, oblici I meodi saznanja) I epistemologije (teorija saznanja, nauka o spoznaji
stvarnosti).
Kako istice Simonovic, krim je nauka koja se bavi izucavanjem metoda otkrivanja i
istrazivanja kr djela I njihovih ucinilaca, kao i razvojem strategija suprstavljanja
pojedinim tipovima kriminala. Ona proucava nacine izvrsenja kr djela, metode
prakticnog suzbijanja, unapredjuje informacione tokove u okviru svih faza pretkrivicnog i
krivicnog postupka, pronalazi najefikasnije nacine preduzimanja operativnih radnji I
radnji dokazivanja u okviru vazecih zakonskih okvira, optimizuje upotrebu tehnickih
metoda I sredstava I doprinosi stvaranju novih I izucava zakonomjernosti nastanka,
pronalazenja,
obrade
I
vrednovanja
dokaznih
informacija.
2. Tradicionalna podjela kriminalistike
Tradicionalna ili trojna podjela krim. U njoj krim taktika, metodika I tehnika predstavljaju
grane krim, pri cemu se navodi da je takva podjela prvenstveno uvedena iz
teorijskodidaktickih, odnosno nastvanih razloga, te da nemaposeban prakticni znacaj.
Naime, znanja krim se u praksi primjenjuju kaojedinstven korpus znanja, koji se ne moze
prosto diferencirati I mehanicki izdvojiti.
3. Pojam i predmet kriminalističke metodike
Krim metodika je grana krim, odnosno krim disciplina, koja se bavi sagledavanjem I
analizom zakonskih I prakticnih aspekata pojedinih kr djela, kao I pronalazenjem,
usavrsavanjem I primjenom najcjelishodnijih I najefikasnijih metoda I procedura
njihovog otkrivanja I dokazivanja, odnosno sprecavanja.
Predmet krim metodike predstavljaju pojedine vrste kr djela, sa aspekta njihovog
otkrivanja, dokazivanja I sprecavanja. U kontekstu definicije krim metodike, proizilazi da se njen
predmet moze shvatiti kao: 1.sagledavanje I analiza zakonskih apekata pojedinih vrsta kr djela
2.sagledavanje I analiza prakticnih aspekta pojedinih vrsta kr djela
3..sagledavanje I analiza krim prakse u otkrivanju I dokazivanju pojedinih vrsta kr djela
4. Pojam i cilj kriminalističkih istraga
Krim metodika se u praksi ostvaruje kroz krimi istrage, koje se mogu definisati kao
saznanja (gnoseoloska) djelatnost koju vrsi kriminalista I drugi objekti, u cilju
rasvjetljavanja konkretnog, krim relevantnog dogadjaja. Krim istraga je kao takva
formalno definisana I ogranicena pravnom normom, dok njenu sadrzinu cine krim znanja
I vjestine. Krim istraga je slozeana djelatnost, moze se podijeliti na odredjene segmente,
odnosno faze, koje su medjusobno povezane, prozimaju se I cine cjelinu. U tom smislu
mozemo razlikovati: 1.istragu mjesta krim relevantnog dogadjaja (lica mjesta)
2.istragu predmeta I tragova u vezi krim relevantinim dogadjajem
3.istragu usmjerenu na lica-zzrtvu, svjedoke I osumnjicene
4.istragu koja obuhvata sire operativno postupanje u cilju dolazenja dokrim relevantnih
sazanja.
Cilj krim istrage je razrjesenje krim relevantnih dogadjaja. U prvoj istanci to je odgovor
na pitanje STA SE DESILO? Zavisno od njega istraga ce se nastaviti ili ce biti zavrsena/u
slucaju da se utvrdi da krim relevantan dogadjaj predstavlja kri dogadjaj, odnosno kr
djelo istraga ce ici u pravcu otkrivanja ucinioca I dokazivanja njegocve krivice. Sa druge
strane ako istraga pokaze da krim relevantan dogadjaj predstavlja dogadjaj bez
elementa nuznih za postojanje kr djela, istaga ce se okoncati.
5. Odnos kriminalističke metodike sa drugim
disciplinama kriminalistike
Kriminalistika je jedinstvena nauka bez obzira na već prihvacenu podjelu na:
kriminalističku taktiku, kriminalističku metodiku i kriminalističku tehniku. Ova podjela
ima edukativni značaj posto je njen cilj lakse shvatanje razumijevanjae I ucenje
jedinstvene kriminalisticke nauke. Sagledavajuci predmet I pojam sve tri kriminalisticke
disiipline (taktike, tehnike, metodike) moze se zakljuciti da kriminalisticka metodika kao I
druge dve discipline nema posebno mjesto u sisitemu kriminalistike, navedene tri
discipline cine cijelinu kriminalistike kao nauke.One imaju podjedak znacaj I ulogu u
8. Načini i metode otkrivanja i razjasnjavanja
krivicnih djela u sklopu operativne djelatnosti
policije
Operativna djelatnost policije je najosnovniji I najčešći nacin otkrivanja krivicnih djela,
njihovog razrjesavanja I obezbjedjivanja dokaza. Primjenom naucnih i prakticnih metoda
policija otkriva krivicna djela I njihove ucinioce ali djeluje I preventivno radi sprecavanja
izvrsenja pojedinih krivicnih djela. Radnici policije koji rade na suzbijanje kriminaliteta
obavljaju raznovrsnu preventivnu I represivnu djelatnost. Najčesce primenjivane
operativne radnje I mjerre u ovoj akciji su: javljanje o kriminalnom dogadjaju svim
organima unutrasnjih poslova I granicnim prelazima, blokada,zaseda,racija,
pracenje,prikupljanje obavestenja, legitimisanje, posmatranje, provjera, operativno
pokrivanje lica, punktova I objekata, koriscenje sluzbenih pasa I helihoptera.
9. Indicijalni metod otkrivanja i razjašnjavanja
krivičnih dijela
U onim kriminalisticko taktickim situacijama gdje je prethodno obradjeni nacini I metodi
dali odgovarajuce rezultate ili nisu mogli biti primjenjeni organima unutrasnjih poslova u
sklopu operativne djelatnosti ostaje jedino korsicenje indicijalnog metoda otkrivanja
krivicnih djela I ucinioca. Sustina indicijalnog metoda zasniva se na koriscenju indicija
koje predstavljaju utvrdjene cinjenice I omogucavaju donosenje zakljucka o postojanju
krivicnog djela I osumnjicenom licu. Bez obzira o kojim vrstava indicija se radilo organi
unutrasnjih poslova do njih dolaze preduzimanjem operativno taktickih radnji I mjera
( prikuljanje obavestenja, pracenje, zaseda , racija, provera alibija, osmatranje, pojacani
nadzor, utvrdjivanje indentiteta, operativno tehnicka sredstva I metodi) I sprovodjenje
odredjenih istraznih radnji za koje su zakonom ovlasceni ( uvidjaj, pretresanje,
vjestacenje, privremeno oduzimanje predmeta, prepoznavanje)
10. Metodika rada sa indicijama
Kao što je to već istaknuto, kriminalističko istraživanje kriminalnog događaja se u dobroj
mjeri odnosi na rad sa indicijama, a taj rad sa indicijama u sklopu kriminalističke
procedure podrazumijeva poštovanje određene metodike. Metodika rada sa indicijama
obuhvata poštovanje određenih smjernica, koje se ogledaju u :
- prethodnom poznavanju tipičnih, kako očekivanih, tako i neočekivanih indicija
- otkrivanju, prikupljanju i provjeri indicija
- sakupljanju I slaganju indicija u cjelini
- stvaranju indicijalnih verzija
- spoznajnu provjeru indicijalnih verzija
- dokaznu provjeru indicijalnih verzija
- donošenje konačnog zaključka o stepenu vrijednosti
Kriminalističko istraživanje podrazumijeva rad sa većim brojem indicija, koje međusobno
mogu da budu kontradiktorne, odnosno suprotne ili pak povezane.
11. Korišćenje modus operandi evidencija u
otkrivanju i razjašnjavanju krivičnih djela
Dvije su osnovne metode otkrivanja i dokazivanja krivicnih djela i ucinioca pomocu
indicija: metoda eliminisanja i metoda koriscenja modusa operandi. Primenom metode
eliminacije u kriminalistickoj obradi dolazi se do odgovora na dva sustinska zlatna pitanja
kriminalistike to jest, da li dogadjaj koji se desio stvarno predstavlja krivinso djelo i da li
je osumnjiceno lice sa svim svojim svojstvima i ucinilac konkretnog krivicnog djela. U
postupku razrjesavanja krivcnih djela i otkrivanja njiohovih ucinioca uspjenso se koristi i
metod registracije ucinilaca krivicnih djela po nacinu izvrsenja MOS evidencije narucito
kod odredjenih krivicnih djela. Evidencija po MOSU uglavnom se vodi po sledecim
karakteristikama: nacin izvrsenja, object napada, mjesto I vrijeme izvrsenja, vrste I
specificnosti izvrsenja krivicnog djela. Mnogi ucinioci narocito tezih I slozenijih krivicnih
djela imaju sopstveni nacin i stil MOs izvrsenja koje se manifestuje u odnosu izmedju
zanimnaja hobija I vjestine I znanja ucinioca i samog krivicnog djela izmedju ucinioca i
samog krivicnog djlea I izmedju ucinioca I konkretnog orudja koje mu sluzi za obavljanje
njegovog zanimanja. Ovi moment su veoma bitni jer posle izvrsenog krivicnog djela
upravo imajuci u vidu sam nacin izvrsenja moze se doc do zakljucka o strucnosti,
profesionalizmu, I odredjenim znanjima ucinioca sto svakako dovodi do suzavanja kruga
osumnjicenih lica.
14. Lešne osobine i lešne promjene
Znaci smrti se dijele na lesne osobine, koje prema vremenu ispoljavanja spadaju u rane
znake smrti (mrtbacka hladnoca, mlitavost I ukocenost, mrtvacko blijedilo I mrlje,
ususenje lica I autoliza) I lesne promjenne, kao kasne znake smrti (truljenje, maceracija,
saponifikacija I mumifikacija lesa).
15.Krivično- pravna kvalifikacija ubistva
Kada je rijec o krivicno pravnoj kvalifikaciji ubiistva, nase zakonodavcstvo diferencira tri
vrste ovog kr djela I to su:1.ubistvo (obicno), 2.tesko ubistvo, 3. Privilegovana ubistva.
Ubistvo tj obicno ubistvo pripisanom zakonom 113 Kr zakonika glasi – ko drugog lisi
zivota kaznice se zatvorom od 5 do 15 godina.
Kr djelo teskog ubistva propisano je clanom 114 I obuhvata sledece oblike lisenja zivota
drugog lica, zapracene zatvorom najmanje 10 godina ili zatvorom od 30 do 40
godina:1.ko drugog lisi zivota na svirep nacin ili podmukao nacin, 2.ko drugog lisi zivota
pri bezobzirnom nasilnickom ponasanju, 3. Ko drugog lisi zivota I pri tom sa umisljajem
dovede u opasnost zivot jos nekog lica, 4.ko drugog lisi zivota pri izvrsenju kd
razbojnistva ili razbojnicke kradje, 5. Ko drugog lisi zivota iz koristoljublja, radi izvrsenja
ili prikrivanja drugog kd, iz bezobzirne osvete ili iz drugih niskih pobuda, 6. Ko lisi zivota
sluzbeno lice pri vrsenju sluzbene duznosti, 7.ko lisi zivota sudiju, javnog tuzioca,
zamjenika javnog tuzioca ili policijskog sluzbenika u vezi sa vrsenjem sluzbene duznoati,
8. Ko lisi zivota lice koje obavlja poslove od javnog znacaja u vezi sa poslovima koje to
lice obavlja, 9. Ko lisi zivota bremenitu zenu, 10.ko lisi zivota clana svoje porodice kojeg
je prethodno zlostavlajo, 11. Ko sa umisljajem lisi zivota vise lica, a ne radi se o ubistvu n
amah, ubistvu djeteta pri porodjaju ili lisenju zivota iz samilosti.
16. Sredstva i motivi izvršenja ubistva
Kao sredstvo izvrsenja ubistva pojavljuju se:
