GIMNAZIJA „VISOKO“ VISOKO
ŠKOLSKA 2017/2018.
MATURSKI RAD IZ HISTORIJE
Tema: Najznačajniji vladari Srednjovjekovne Bosne
Predmetni profesor: Učenik:
Prof. Hedija Sarač Eldar Aždahić
2
SADRŽAJ
1. UVOD..................................................................................................................3
2. HISTORIJA SREDNJOVJEKOVNE BOSNE....................................................4
2.1.
NASTANAK BOSNE I PORIJEKLO IMENA BOSNA.........................4
2.2.
DRŽAVNO UREĐENJE SREDNJOVJEKOVNE BOSNE....................5
3. NAJZNAČAJNIJI VLADARI SREDNJOVJEKOVNE BOSNE.......................6
3.1.
KULIN BAN............................................................................................6
3.1.1. SABOR NA BILINOM POLJU.........................................................7
3.1.2. POVELJA KULINA BANA..............................................................9
3.1.3. KRAJ VLADAVINE KULINA BANA...........................................11
3.2.
BAN STJEPAN II KOTROMANIĆ......................................................12
3.2.1. VLADAVINA BANA STJEPANA II KOTROMANIĆA...............12
3.2.2. OSNIVANJE BOSANSKE FRANJEVAČKE VIKARIJE..............14
3.2.3. KRAJ VLADAVINE BANA STJEPANA II KOTROMANIĆA....15
3.3.
TVRTKO I KOTROMANIĆ.................................................................16
3.3.1. VLADAVINA TVRTKA KAO BANA...........................................17
3.3.2. KRUNISANJE TVRTKA I KOTROMANIĆA...............................17
3.3.3. SMRT KRALJA TVRTKA I KOTROMANIĆA.............................19
4. ZAKLJUČAK....................................................................................................20
5. LITERATURA..................................................................................................21
4
2. HISTORIJA SREDNJOVJEKOVNE BOSNE
2.1.
NASTANAK BOSNE I PORIJEKLO IMENA BOSNA
Bosna je, kako je to u novijoj historijskoj literaturi nedvojbeno dokazano, najstarija
južnoslovenska ranofeudalna država. Začetak stvaranja državne jezgre iz koje će izrasti
moćna Bosanska država otpočeo je tokom 6. stoljeća u vrijeme prvih nadiranja Slavena i
Avara i njihovim dodirom sa starosjedilačkim stanovništvom Ilirima, koji su se već prije na
području Bosne izmiješali i sa Gotima i Keltima.
„Kroz čitav period od 6. do 10. stoljeca područje Bosne je bilo izloženo doseljavanjima Starih
Slovena što je imalo i srazmjeran utjecaj na dugotrajan proces formiranja Bošnjaka kao
naroda i Bosne kao države. U mnogim raspoloživim historijskim izvorima u periodu izmedju
6. i 10. stoljeca područje Bosne se vrlo često naziva „Slavensko Kraljevstvo“ ili „Sklavinija“
(„Slavenska Zemlja“). Ti se uopćeni nazivi za Bosnu pojavljuju i mnogo kasnije usporedo sa
nazivom Bosna.“
1
Bosna je dobila ime po rijeci Bosni, ali nemamo tačnih podataka o porijeklu i značenju imena
rijeke Bosne. Postoji više objašnjena zančenja imena Bosna, ali mnogi se naučnici ne mogu
slošiti oko jednog imena. Neki stariji historičari smatraju da je nastalo od tračkog plemena
„Besa“, a neki smatraju da je nastalo od ilirske riječi „Bos“ - što znači mjesto gdje se ispire
so. Imamo i latinski naziv „Bosnia“ što znači – granica. Ali neki historičari smatraju da je ime
Bosna došlo sa Slavenima.
„Najstariji podaci o Bosni su sačuvani u djelu „Deministrando imperio“, što znači „O
upravljanju države“. Ovo djelo je nastalo sredinom 10. stoljeća, a autor ovog djela je
Konstantin Porfirogenet. On u ovom djelu govori kako najbolje upravljati državom. Za Bosnu
kaže da je mala država, te spominje dva grada Katera i Desnek. Katera se nalazila na
prostorima današnjeg Sarajeva, a Desnek na području između Breze i Visokog. Već krajem
10. stoljeća, pop Dukljan u svom djelu „Ljetopis“ spominje Bosnu kao srazmjerno veliku
državu koja se prostire od Drine do Jadranskog mora.“
2
1
http://www.angelfire.com/hi5/profesorhk/stara_bosanska_drzava.html
april, 2018.
2
Elma Hasimbegović, Adnan Busuladžić, Edin Veladžić, Mirsad Sijarić „Historija za 2. razred gimnazije“,
Sarajevo, 2003, str. 125.
5
2.2.
DRŽAVNO UREĐENJE SREDNJOVJEKOVNE BOSNE
Nosioci državne vlasti je vladar ili kralj koji je morao poticati iz dinastije Kotromanić. Drugi
nosilac državne vlasti je „sabor“ ili drugim nazivom „stanak“. Sabor su činili krupni velikaši,
a oni su imali veliku moć. Sabor je odlučivao o tome ko će biti sljedeći vladar, a imali su veću
moć u periodu kad je centralna vlast bila slabija. Sabor je održavao sastanke u mjestu Mile
kod Visokog. Sastanci su se održavali po potrebi, nije bilo tačnog datuma za održavanje
sastanak.
Nije postojao sistem nasljeđivanja vlasti. Sabor je bio taj koji je određivao ko će biti sljedeći
vladar. U historiji Srednjovjekovne Bosne nije bilo maloljetnih vladara, jedino je Tvrtko I bio
iznimka.
Slika 1.
Karta Srednjovjekovne Bosne
7
Slika 2.
Kulin ban
3.1.1. SABOR NA BILINOM POLJU
Za vrijeme bana Kulin javljaju se prve vijesti o širenju heretičkog učenja u Bosni, koje je
navodno uzelo toliko maha da ga je prihvatio i sam ban Kulin, s porodicom, rodbinom i
mnogo naroda. „O tome je papu Inocenta III. godine 1199. prvi izvijestio zetski knez Vukan,
stariji sin velikog raškog župana Stefana Nemanje. Knez Vukan piše da se u Bosni, razvija
hereza ne malih razmjera, i to u tolikoj mjeri da je i sam ban Kulin, pošto je sa svojom ženom
i svojom sestrom, i sa više svojih srodnika bio zaveden preveo u onu herezu više od deset
hiljada kršćana.“
6
Sve do ovog pisma kneza Vukana nije se pojava heretika i njihovog učenja
u Bosni ozbiljno uzimala, iako se, preko različitih kanala iz Dalmacije i Dubrovnika, za nju
moralo i ranije znati. U Rimu su tek navodi iz pisma kneza Vukana primljeni i shvaćeni kao
vrlo ozbiljno i vjerodostojno upozorenje, pa su odmah preduzete određene radnje da se
bosanska hereza u korijenu sasiječe. Papa se na prvom mjestu već 1200. obratio pismom
hrvatsko-ugarskom kralju Emeriku, tražeći njegovu intervenciju protiv heretika u Bosni.
Intervencija je nužna ne samo radi Bosne nego i radi toga „da ova bolest, ako se u početku ne
suzbije, ne zarazi okolne zemlje pa da se i po ostatku hrvatskog i ugarskog kraljevstva ne
razvije njena pošast.“ Emerik je odmah prihvatio papin poziv, videći u intervenciji mogućnost
6
Vojislav Klaić „Povijest Bosne“, Sarajevo, 1990, str. 61.
