Berzanski posrednici

FAKULTET ZA POSLOVNE I FINANSIJSKE STUDIJE

SEMINARSKI RAD IZ

TRŽIŠTA NOVCA I KAPITALA

NAZIV TEME

BERZANSKI POSREDNICI

NA BANJALUČKOJ BERZI

Sadržaj:

UVOD.................................................................................................................................... 3

1. BERZA...............................................................................................................................3

1.1. BANJALUČKA BERZA............................................................................................ 5

1.1.1. Istorijat Banjalučke berze od osnivanja do prve trgovine.....................................7

1.1.2. Organizacija tržišta na Banjalučkoj berzi.............................................................8

1.1.3. Trgovanje na Banjalučkoj berzi............................................................................ 9

2. POSREDNICI NA BERZI...............................................................................................10

2.1. BROKERI..................................................................................................................11

2.2. DILERI...................................................................................................................... 12

2.3. POSREDNICI NA BANJALUČKOJ BERZI...........................................................13

2.3.1. »ADVANTIS BROKER« a.d. Banja Luka........................................................14

2.3.2. »EUROBROKER« a.d. Banja Luka...................................................................14

2.3.3. »MONET BROKER« a.d. Banja Luka...............................................................16

2.3.4. »NOVA BANKA« a.d.Banja Luka....................................................................16

2.3.5. »RAIFFEISEN CAPITAL« a.d. Banja Luka......................................................16

ZAKLJUČAK......................................................................................................................17

LITERATURA:....................................................................................................................18

posrednika berze, a u ime kupaca i prodavaca, prema određenim pravilima, gde se cijene
mijenjaju prema zakonima ponude i tražnje, zavisno od obima hartija od vrijednosti koje se
traže i nude.

Danas su berze visoko organizovane institucije, sa specifičnim oblikom inkorporacije,
odnosno one su neprofitne institucije, u vlasništvu države, ili učesnika u trgovini. One su
ustanove sa javnim ovlaštenjima, odnosno mogu donositi obavezujuća pravila trgovine za
učesnike i vršiti kontrolu njihovog ispunjavanja. U tu svrhu, berze donose posebna pravila.

Razvoj tehnologije omogućio je da se nekadašnje pravilo trgovanja uvijek na istom mestu i
u isto vrijeme danas zamjeni novim, a to je »stalno i svuda«, ali berza i dalje ostaje mjesto
susreta kupaca i prodavaca hartija od vrijednosti. Berza ne kupuje, niti prodaje, samo
obezbjeđuje uslove za trgovanje.

Osnovne odrednice - definicije berze:



organizovano tržište hartija od vrijednosti sa snažnijom ili slabijom kontrolom
države,



stalno mjesto gdje se, u tačno određeno vrijeme, susreću kupci i prodavci hartija od
vrijednosti radi trgovine,



trgovina hartijama od vrijednosti se odvija po pravilima berze



cijene se formiraju prema zakonima ponude i tražnje.

Za berze se često kaže da su tržišta nad tržištima, upravo zbog značaja i obima transakcija
koje se na njima obavljaju. Kao specijalizovane i organizovane institucije, berze su
zasnovane na tri osnovna koncepta:



lično povjerenje,



regulacija članstva i



objavljivanje informacija.

Lično povjerenje između učesnika u berzanskim poslovima je jedan od uslova uspješnog
poslovanja na berzi, jer se mnogo toga obavlja i zaključuje na osnovu usmene
korespondencije. Regulacija članstva je vrlo stroga i precizna, a sprovode je organi berze i
berzanska administracija. Informacije o izvršenim poslovima trebaju biti transparentno i
ažurno prezentovane investitorima, posrednicima i ostalim zainteresovanim stranama.

Berze imaju višestruku ulogu u ekonomiji:



omogućavaju kompanijama prikupljanje kapitala za ekspanziju kroz prodaju akcija
investitorima;



mobilizuju štednju u korist investicija, što doprinosi snažnijem ekonomskom rastu i
većoj produktivnosti kompanija;



kao podrška razvoju i rastu kompanija- kompanije vide akviziciju kao mogućnost
da   prošire   svoju   proizvodnu   liniju,   da   bolje   upravljaju   rizicima,   povećaju   svoj
tržišni   udio,   ili   steknu   neku   drugu   potrebnu   poslovnu   prednost.   Ponuda   za
kupovinom  akcija  s ciljem  preuzimanja  kompanije (Takeover  bid)  ili  ugovor  o

merdžeru, ostvareni preko berze, su jedan od jednostavnijih i raširenijih načina da
kompanija raste kroz akviziciju ili spajanje;



kroz raspodjelu profita (kroz dividende i profit ostvaren trgovinom hartijama od
vrijednosti);



za bolje korporacijsko upravljanje- kompanije čije se akcije otvoreno prodaju na
tržištu kapitala imaju tendenciju boljeg menadžmenta u odnosu na kompanije čije
su akcije zatvorenog tipa;



pružaju investicione mogućnosti za male investitore;



omogućavaju investitorima da, ulaganjem sredstava, učestvuju u upravljanju i
finansijskim rezultatima poslovanja preduzeća, proporcionalno procentu uloženih
sredstava u ukupnom kapitalu preduzeća;



omogućavaju državi da prikupi kapital za finansiranje značajnih infrastrukturnih
projekata, prodajom državnih obveznica;



svojevrsni su pokazetelj kretanja ekonomije jedne zemlje jer kretanja cijena hartija
od vrijednosti i berzanski indeksi mogu biti indikator ekonomskih trendova;



pružaju jednostavnost, kontinuitet i brzinu u procesu izvršavanja transfera

Motivi poslovanja na berzi

Plasirajući svoja sredstva putem berzi, investitori žele ostvariti

prinos na uložena

sredstva

. Takva odluka u direktnoj je vezi sa uzdržavanjem od potrošnje i potencijalnim

rizikom. Rizik ovakvih ulaganja obično je veći od onog na uložena sredstva kod depozitnih
organizacija, pa bi očekivani prinosi trebali biti veći od onih koje nude banke ili
osiguravajuća društva.

Kupovinom akcija investitori učestvuju u rezultatu poslovanja preduzeća. Kapital koji se
pozajmljuje preduzećima više je orijentisan riziku od onog kapitala koji se može
pozajmljivati od depozitnih organizacija, stoga novi vlasnici kapitala u zamjenu za ovaj
rizik očekuju i više stope dobiti od onih koje nude depozitne organizacije kao što su banke.

Pored motiva zarade tj. prinosa na uložena sredstva postoje i drugi motivi zbog kojih
investitori učestvuju na berzi.

Likvidnosni motiv

učestvovanja na berzi ispoljava se onda

kada vlasnik hartija od vrijednosti ima potrebu za pretvaranjem hartija od vrijednosti u
novac.

Špekulativni motiv

učestvovanja na berzi je želja investitora da ostvari profit na osnovu

kursnih razlika hartija od vrednosti.

1.1.

BANJALUČKA BERZA

Misija Banjalučke berze je obezbjeđivanje efikasne infrastrukture za povezivanje ponude i
tražnje na tržištu kapitala Republike Srpske, a vizija je da berza postane efikasan i moderan
servis investitora koji je integrisan u regionalno tržište kapitala.