Univerzitet u Beogradu
Tehnički fakultet u Boru
Seminarski rad
Тema:
Izvori zagađenja vazduha vezani za
transformaciju energije goriva
Predmet:
Zagađenje i zaštita vazduha
doba) dobile nazive u zavisnosti od vrste materijala za oruđa i oružja za koje su
sirovine izvađene iz unutrašnjosti Zemlje.
Zagađenost vazduha se posmatra sa tri aspekta: zaštite zdravlja ljudi,
zaštite eko sistema i zaštite materijalnih dobara. Ovi aspekt služe i za postavljanje
normativa koji pokazuju koliko i koje su štetne materije dozvoljene u vazduhu.
Zagađenje vazduha se sastoji od supstanci koje su prisutne u atmosferi u
dovoljno velikim količinama, koje štetno utiču na čovekov život, a isto tako i život
biljaka i životinja. U znatnom porastu je koncentracija zagađujućih materija koje
potiču od izduvnih gasova motornih vozila.
2. ATMOSFERA
Atmosfera se sastoji iz više slojeva.
Troposfera
je najniži sloj atmosfere i
proteže se do visine od 10 – 15 km. U tom sloju osećaju se uticaji vremena i klime i
u njemu se zagađivači vazduha najvećim delom emituju i rasprostiru. Posebno je
značajan tzv. “
mešajući sloj
”
atmosfere, čije rasprostranjenje zavisi od
meteoroloških uslova i kreće se od nekoliko stotina do oko 2.000 visine.
Zagađujuće supstance koje se oslobađaju u ovaj sloj, brzo se rasprostiru (za
nekoliko sati) u širokom vazdušnom prostoru, potom i u više slojeve troposfere.
Ako za vreme emisije zagađivača nisu prisutna turbulentna kretanja u ovom
sloju, zagađivači se ravnomerno nakupljaju u maloj zapremini vazduha sa veoma
visokom koncentracijom. To se događa kada je brzina vetra mala, a temperatura
površine Zemlje niža od temperature vazduha iznad nje (pojava tzv.
temperaturnih inverzija).
Stratosfera
dopire do 50 km visine do stratopauze.
Praktično je odvojena od uticaja vremena i klime. Vertikalni prenos između ovog
i prethodnog sloja veoma je spor. U stratosferi se nalazi
ozonski sloj
, koji štiti
Zemlju od UV zračenja Sunca i nalazi se na visini od 10-50 km i njegov značaj je
suštinski za očuvanje života na Zemlji.
Mezosfera
se prostire iznad stratosfere
do visine od oko 80 km, i temperatura pada sa visinom.
Termosfera
se prostire
iznad mezosfere do visine od 640 km i temperatura se povećava sa visinom.
Egzosfera
se prostire iznad termosfere do visine od oko 1000 km, gde prelazi u
svemir. Granice između pojedinih slojeva atmosfere nazivaju se tropopauza,
stratopauza, mezopauza, termopauza i egzobaza. Prosečna temperatura
atmosfere na površini Zemlje je 14°C.
Slika 1. Čista životna sredina
2.1. Funkcije atmosfere
Osnovne funkcije vazduha na Zemlji su biološka (primarna) i proizvodna
(sekundarna). Najvažnije komponente vazduha koje su neophodne za život na
Zemlji su: kiseonik - za disanje, ugljendioksid - za fotosintezu i azot – za sintezu
biljnih belančevina. Proizvodna funkcija vazduha zasnovana je na kiseoniku, koji
i rastvaranja u vodi reaguje dajući ugljenu kiselinu. Količina ovog gasa u
vodama mora i okeana nadmašuje 60 puta njegovu količinu u vazduhu.
Apsorbuje infracrveno zračenje i bar 50% učestvuje u efektu staklene
bašte.
ostatak od 0,94% čine ratni dugi suvi gasovi; helijum, argon, kripton,
ksenon...
Vodena para
je stalno prisutna u vazduhu. Za ljudski organizam je najpovoljnija
vlažnost od 50% pri temperaturi 18 – 20°C. Relativna vlažnost predstavlja stepen
zasićenosti vazduha vodenom parom, to je odnos između postojeće količine
vodene pare u vazduhu i maksimalne količine (do 100%) koju bi vazduh, pri
određenim uslovima mogao da primi.
Čvrste čestice
nastaju od raznih ljudskih aktivnosti, kao i nekih prirodnih
pojava, kao što su: erupcije vulkana, šumski požari, zemljotresi, peščane oluje i
drugo; zatim, ima i nešto sitnijih čestica svemirske prašine, pa i
mikroorganizama.
4. ZAGAĐENJE VAZDUHA
Aerozagađenje, (slika 2.) koje označava uglavnom prisustvo više zagađivača
u atmosferi, a koje svojim količinama i trajanjem deluje nepovoljno na ljude,
vegetaciju i opšta dobra, danas postaje veoma aktuelan problem u mnogim
gradovima. Pod pojmom zagađenja vazduha podrazumeva se ispuštanje u
atmosferu (emisija) bilo kakvih materija u količinama koje izazivaju neželjeni
uticaj na čovekovo zdravlje, životinje, stanje biljaka i ekosistema, materijale,
opremu, zgrade i objekte.
