1. Uvod
Nastava možemo definisati kao planirani odgojno- obrazovni proces, temeljni dio školskog
rada, u kome se provodi odgoj i obrazovanje učenika prema utvrđenom nastavnom planu i
programu. Timska nastava 60-tih godina prelazi iz SAD u Evropu. Osnovno obilježje da se
nastava shvaća kao timski rad, tj. rad u kojemu vlada duh suradnje i nadopunjavanja, a ne
natjecanja, gdje svi članovi prema mogućnostima imaju svoj udio. Osnovu timskog rada čine
projekti, pa se ova nastava naziva još i "projekt metoda".
Bitna obeležja:
1. Nastavnici: Postoje dva ili više nastavnika koji planiraju i izvode nastavu, a u okvu tima
nastavnici rade ono za što su najkompetentniji.
2. Učenici: Grupe učenika nisu stalne, već su sastavljene od učenika više odjela istog razreda,
odnosno više odjela više razreda. Dakle formiranje grupa je fleksibilno. One mogu varirati s
obzirom na sadržaj (grupe koje se bave npr. fizikom, ili umjetnošću, ili dr.)
3. Odnosi sudionika: Timska nastava ide u susret potrebama učenika, pa zato u planiranju,
izvođenju i valorizaciji kao partneri sudjeluju nastavnici i učenici. Ovdje vlada duh suradnje i
razumijevanja, te osobna inicijativa.
Proces nastave: rad se odvija na tri razine:
Pripreme: Planiranje timske nastave vrši se prije početka školske godine odabirom tema
pogodnih za taj oblik rada, gdje interdiscipliniranost dolazi do izražaja i gdje postoje
mogućnosti grupnog i individualnog rada učenika. Sastavni dio pripreme je formiranje timova i
određivanje radne dinamike.
1. Velike grupe: Velika grupa može obuhvaćati više odjeljenja, a frontalnim radom se obrađuju
lakši, opći sadržaji, za sve zajednički.
2. Podjela u manje grupe: Sastavljaju se manje grupe (10-15) na osnovi specifičnih pitanja koja
članove neke grupe zanimaju više od ostalih. Ovdje se provodi daljnji rad,koji se izvodi u
obliku rasprava, diskusija, terenskih istraživanja i sl., gdje učenik stječe ona znanja i iskustva
koja frontalno ili individualno ne bi mogao. Udio pojedinca primjeren je njegovim
mogućnostima i interesima.
3. Samostalan rad: Individualni rad vezan je uz rad u grupi jer pojedinac traži i nalazi rješenja na
pitanja koja su relevantna za čitavu grupu.
Težište rada je na učeniku jer je on taj koji mora steći određena iskustva i razviti sposobnosti
kritičkog znanstvenog mišljenja, a smisao nastave je stvoriti uvjete za efikasno učenje. (A.
Einstein: "Nikad nisam učio svoje učenike. Samo sam nastojao osigurati uvjete u kojima oni
mogu učiti.")
1
Tim predstavlja oblik formalne organizacije zajedničkog radnog ili poslovnog procesa koje
povezuju odredjeni ciljevi i interesi članova, zajednička misija i zadaci. Tim je specifična vrsta
veštački organizovane i strukturisane male grupe koja ima zajedničke ciljeve i interese.Učinak
u timovima zavisi od individualnih doprinosa i od proizvoda kolektivnog rada.Timovi se
raspoznaju prema svojim karakterističnim obeležjima.Tim se može analizirati sa tri
aspekta:njegove strukture,dinamike i razvoja.Formiranjem timova treba da se obezbede
tehnički uslovi funkcionisanja organizacije i njenih radnih procesa i zadovoljenje socijalnih i
grupnih potreba članova tima.Koncept timskog rada nije nov. Timovi nas okružuju hiljadama
godina. Plemenska društva su bili timovi i akciji – individualci radeći zajedno za dostignuća
zajedničkih ciljeva za bolje dobro. Ali nekako je to postalo individualno, a ne timski zato što je
to postalo apstrakcija mnogih organizacija. Do danas mnoge organizacije kreću se u krugu
individualnih odgovornosti individualnih kompenzacija, individualnih uloga i poslovnih etika,
a radne grupe su vođene od odgovornih nadzornika za nadgledanje uloga individualaca koji
čine ove grupe. Vreme je zapitati se gde leže pretpostavke u osnivanju ovakve prakse. Svet je
isuviše složen, a naše organizacije različite da nastave sa prvobitnim individualnim nego sa
grupnim eksponentima, niti možemo raspustiti po svaku cenu unutrašnje takmičenje
individualizma kao praksu većine organizacione stope.
2
4.
Ako kao kriterij uzmemo metodičko – izvedbenu okosnicu tj. način na koji se nastava
izvodi, onda razlikujemo:
-
problemsku nastavu
-
programiranu nastavu
-
individualiziranu nastavu
-
predavačku nastavu
1
1
Vilotijević, M. (1999). Didaktika 1. Beograd: Naučna knjiga i Učiteljski fakultet
4
3. Timska nastava u organizacijama
Mnoge su prednosti uvođenja timova u organizacije. Timovi mogu olakšati širenje preduzeća I
omogućiti brži protok informacija što dovodi do povećanja produktivnosti. Sposobnosti
članova tima intenzivno se I stalno razvijaju, a on ih ima prilike pokazati I dokazati. U timu je
uloga vođe svedena na minimum. Većina menadžera na tim gleda kao na veslače u osmercu. Da
bi ostvarili cilj svi moraju biti “kao jedan”.Niko ne sme veslati jače ili slabije, brže ili sporije od
ostalih da ne ugrozi uspeh celine. Timski rad se ne stvara automatski, i nije rezultat nametanja
jednog vođe. To je rezultat zajedničkog rada, prepoznavajući važnost timskog rada, radeći
timski i svesno otkrivajući uzorke zajedničkog rada koje članovi shvataju kao stimulativnim i
zadovoljavajućim. Članovi tima moraju međusobno razgovarati o tome kako timski raditi i
pratiti njihov grupni rad. Ono se naziva kolektivna samokontrola iskrenost i zrelost koja nije
šire pronađena u kulturi naših timskih radova. Iskustvo i praksa timskog rada doprinose
smanjivanju hijerarhijskih odnosa u preduzeću, afirmisanju uloge i znanja pojedinca. Prisustvo
sinergije u timskom radu znači da objedinjeni resursi u okviru tima daju veće i kvalitetnije
performanse rezultata u odnosu na pojedinačne radove i rezultate. Za dobro shvatanje strukture
neophodna je analiza uloga i međuljudskih odnosa ili sistema rangiranja članova grupe.
Za postojanje i formiranje tima prvenstveno su bitni ciljevi zbog kojih je grupa i nastala.
Svaki tim ima svoje karakteristike:
•
složenost tima,
•
intenzitet interpersonalnih odnosa,
•
uticaj tima na celokupnu organizaciju,
•
formalnost članova tima,
•
trajanje tima,
•
indentitet
Elementi tima
5
