Familija Rosaceae – Ruze

Ruže – Fam. Rosaceae

UKRASNO BILJE I PARKOVI

PREDMETNI NASTAVNIK:

STUDENT:

Prof. Doc Jasna Avdić Dino Imamović

Brčko, Maj 2014 godine

UNIVERZITET U SARAJEVU

POLJOPRIVREDNO-PREHRAMBENI FAKULTET

Katedra za poljoprivrednu mehanizaciju

SADRŽAJ

SADRŽAJ.................................................................................................................................................2

I-UVOD ..................................................................................................................................................3
PORIJETKLO DANAŠNJIH RUŽA..............................................................................................................3
BOTANIČKE KARAKTERISTIKE RUŽA.......................................................................................................3
EKOLOGIJA RUŽA...................................................................................................................................4
ZEMLJIŠNI USLOVI.

...

...................................................................................................................

FIZIOLOGIJA RUŽA.................................................................................................................................5
BALANS UGLJIKA........................................................................................................................... ........5
VODNI BALANS................................................................................................................................ .....6
FORMIRANJE IZBOJA.............................................................................................................................7

II - VRSTE, GRUPE I SORTE RUŽA...........................................................................................................7
RUŽE ČAJEVKE.......................................................................................................................................7
MJESEČARKE - MNOGOCVJETNE RUŽE............................................................................................. ..10
MINIJATURNE - PATULJASTE RUŽE..................................................................................................... 11
RUŽE PENJAČICE - PUZAVICE................................................................. .............................................12
BOTANIČKE I GRMOLIKE RUŽE............................................................................................................12
RUŽE POKRIVAČI TLA..........................................................................................................................13
RUŽE STABLAŠICE................................................................................................................................14

III - RAZMNOŽAVANJE RUŽA...............................................................................................................15
KALEMLJENJE RUŽA............................................................................................................................15
RAZMNOŽAVANJE ZELENIM REZNICAMA........................................................................................... 18
RAZMNOŽAVANJE ZRELIM REZNICAMA.............................................................................................19
RAZMNOŽAVANJE KORIJENOVIM REZNICAMA................................................................................. .20
RAZMNOŽAVANJE KORIJENOVIM IZBOJIMA...................................................................................... 20
OREZIVANJE RUŽA...............................................................................................................................20

ZAKLJUČAK...........................................................................................................................................21

LITERATURA.........................................................................................................................................22

1.3 EKOLOGIJA RUŽA

Specije divljih ruža nalaze se u temperaturnim klimatskim zonama sjevernog i suptropskog dijela svijeta.
To uključuje područje od polarnog kruga pa do Meksika, preko Etiopije i Himalaja te Bengala do juga Kine
na Dalekom istoku. Uzgoj ruža u staklenicima i plastenicima omogućava upravljanje klime na takav način
da je uzgoj ruža moguć u gotovo bilo kojem dijelu svijeta. Međutim, tip staklenika i plastenika, te
potrebna oprema se razlikuje u zavisnosti od lokacije i vrste klime, stim da različite sorte pokazuju
različite efekte rasta u različitim klimatskim uslovima. Pojedini varijateti jasno bolje rastu u pojedinim
klimatskim uslovima nego u drugima, i to u velikoj mjeri utiče na proizvodnju ruža te njihovu kvalitetu.
Neki morfološki aspekti kao što su broj latica, oblik cvijeta i boja cvijeta mogu biti pod dejstvom uticaja
lokacije i klime. Broj latica se smanjuje ako se uzgojna temperature povećava. Formiranje većeg broj
latica na nižim temperaturama prati smanjenje odnosa dužine i širine latica. Ove promjene rezultiraju sa
bezobličnim cvijetom pod nazivom “bullheads”. Niske temperature također mogu dovesti do intenzivnije
formacije antocijana, koja poboljšava boju cvijeta.

1.4 ZEMLJIŠNI ZAHTJEVI

Ruža je biljka koja duži period raste na istom tlu, a očekuje se od nje da obilno cvjeta, pa stoga iscrpljuje
tlo. Zemljište treba da bude dobro obezbijeđeno hranjivima. Prije sadnje treba izvršiti analizu tla te
prema onom što se nađe u tlu, dodati hranjiva. Smatra se da zemljište na kojem se gaje ruže, treba da
sadrži 7% humusa, a u 100g vazdušno suhog tla da ima 30-40 mg fosfora i 50 mg kalija. Razliku onoga što
ima u tlu, i što ružama treba, dodati obavezno u obliku stajnjaka, komposta i mineralnih gnojiva. Tlo se
priprema najmanje dva mjeseca prije sadnje, dodaju se gnojiva, a zemlja se vlaži da bi se aktivirala
razgradnja gnojiva.Optimalna pH za ruže je 6.5-7.5. Povoljan odnos hranjiva u gnojivima za ružu je NPK
1 : 0,8 : 1.4. Ruže ne podnose visoke koncentracije gnojiva. Redovito okopavanje, uništavanje korova i
zaštita su obavezni.

2. FIZIOLOGIJA RUŽA

2.1 Balans ugljika

Sve biljke uključujući i ruže, za svoj rast i razvoj trebaju određen spektar svjetlosti, ugljen dioksid (CO2),
vodu (H2O)i hranjive tvari. U hlorofilu koji se nalazi u listovima, pod utjecajem svjetlosti, ugljen-dioksid
(CO2) i voda (H2O) se asimiliraju u šećer (C6H12O6) i kisik (O2). Ovaj proces se naziva fotosinteza:

6CO2 + 12H2O + energija → C6H12O6 + 6O2 + 6H2O

Visok intenzitet svjetlosti i visoka koncentracija ugljen dioksida (CO2) rezultiraju višom stopom
fotosinteze. Učinak temperature na stopu fotosinteze je relativno nizak. Šećeri, proizvedeni procesom
fotosinteze se razlažu na prostije dijelove kao methanal (CH2O), koji čini osnovu za izgradnju svih dijelova
biljaka. CH2O zajedno sa makro elementima kao što su azot (N), kalijum (K), fosfor (P), te skupa sa
drugim makro i mikroelementi grade amino-kiseline, a time i proteine te enzime, odnosno sve što čini
suhu materiju iz koje se biljka sastoji. Međutim, nije sav CH2O dostupan za rast biljke i razvoj cvijeća, jer
biljka također treba energiju za svoje procese održavanja, tzv respiracije održavanja. Respiracija
održavanja ima prioritet nad rastom, i što je viša temperatura, to je veća stopa respiracija održavanja odn
manja je stopa rasta. Samo CH2O koja se ne koristi za respiraciono održavanje je dostupna biljci za rast i
razvoj, i distribuira se prema svim biljnim organima. Mlađi biljni organi dobijaju relativno visoke količine
CH2O, dok stariji organi primaju relativno niske količine CH2O. Stabljika cvijeta stoga raste mnogo jače od
povijenih izdanaka.
Slika 2.2 vizualizira asimilaciju CH2O i njene distribucije za različite procese i dijelove biljaka.

2.3 Formiranje izboja

U pazuhu lista se nalazi pupoljak , koji se može razviti u novi prirast. To se može dogoditi ako se stariji
prirast ukloni, čime se uklanja apikalna dominacija koja više ne potiskuje rast i razvoj pupoljka

Međutim,

ne dolazi uvijek do razvitka pupoljka, jer mnogi faktori utiču na razvoj pupoljka, kao što su: sorta ruže,
temperature, zračenja, odnos crveno / daleko crvenog zračenja, nutritivnog statusa biljaka isl. Vrijeme
potrebno od kretanja pupoljka pa do otvaranje cvijeta najviše ovisi o temperaturi i sortimentu ruže. Ako
je hladnije, kao što je na višim nadmorskim visinama, cijeli proces formiranja cvijeta ce trajati duže a
samim time i vrijeme njegove berbe. Stoga, manje stabljika se bere na godišnjem nivou na višim
nadmorskim visinama i pod hladnijim uvjetima. Ipak, na nižim temperaturama fotosinteza i rast su pod
manjim uticajem tako da će stabljike i dalje rasti, niže temperature stvaraju duži vremenski period za
razvoj cvijeta, što uslovljava izduženje stabljike. Kao posljedica toga, pod hladnijim uvjetima broj ubranih
stabljika po metru kvadratnom će biti manja, ali težina stabljike će biti veća.

II – VRSTE, GRUPE I SORTE RUŽA

Zbog obilnosti vrsta koje spadaju u rod

Rosaceae

(oko 300), teško je primjeniti i opredijeliti se za njihovu

klasifikaciju. Botanička podjela ruža je suviše naučna i složena da bi se njome koristili u hortikulturi. Stoga
je u hortikulturi iz praktičnih razloga prihvaćena podjela ruža na sledeće grupe:

a. Čajevke – krupnocvjetne ruže (tea i tea hibridne ruže)
b. Mjesečarke – mnogocvjetne ruže (polianta, polianta hibridi i floribunda ruže)
c. Minijaturne – patuljaste ruže
d. Penjačice – puzavice
e. Botaničke i grmolike ruže
f. Ruže pokrivači tla
g. Ruže stablašice

1. RUŽE ČAJEVKE

Prvu čajevku proizveo je Jean-Baptiste Andre Gulliot u Francuskoj 1867 godine, imala je srebrnoružičastu
boju i nosila je naziv „La France“. Od tog dana pa do danas proizveden je veliki broj sorti čajevki. Cvijet
čajevki je u vidu široke čaše. Broj latica se kreće od 15-100 i više. Promjer cvijeta može biti do 20cm.
Cvijetna drška obično završava jednim cvijetom. Visina biljaka, u zavisnosti od sorte i klimata, može biti
od 40-150cm, lišće je tamnozeleno, voštano i sjajno. Boja cvijeta može da bude bijele, žute, oranž,
ružičaste, crvene te palve boje, a postoje i vižebojne sorte čajevki.

PASCALI (L. Lens 1963) VIRGO (Mallerin 1947)