OD KOMERCIJALNE GEOGRAFIJE DO „KULTURNOG PREOKRETA“?
PRISTUPI EKONOMSKOJ GEOGRAFIJI
Identifikovana su četiri glavna pristupa ekonomskoj geografiji: 1) tradicionalna
ekonomska geografija, 2) analiza prostora, 3) politička ekonomija i 4) set kulturnih i
institucionalizovanih osnova.
Nijedan nastavni predmet nema prirodnu egzistenciju. Barnes tvrdi, da
predmete moraju izmisliti ljudi u određenom periodu. Prvi ekonomsko-geografski kurs
bio je održan na Kornel Univerzitetu 1893. Prva knjiga na engleskom sa naslovom
„Priručnik komercijalne geografije“ izdata je 1889., a časopis „Ekonomska geografija“
prvi put izlazi u štampu 1925. god.
Nastavni predmet vidi naučnu disciplinu ekonomiju kao nauku vođenu silama
tržišta koja uglavnom isto deluje svuda ne mareći ni za prostor ni za vreme. Tržište se
sastoji iz velikog broja kupaca i prodavaca. Oni diktiraju i odlučuju šta će se proizvoditi,
a šta konzumirati. Tržište je viđeno kao samoregulativni mehanizam, koji teži ravnoteži
pomoću mehanizama cena, između sila potražnje i ponude.
Dok se ekonomija razvila kao teoretska disciplina, ekonomska geografija se
izdvojila kao jaka, praktična nauka zasnovana na činjenicama.
Uopšteno govoreći, postoje dva pristupa ekonomiji: formalni i teoretski.
Geografija može biti doživljena kao nauka sintetičke prirode, dok je ekonomija
analitička. Glavne osobine svih četiri pristupa ekonomskoj geografiji dati su u tabeli 1.
Cena
0
S(ponuda)
D(tražnja)
Količina
Slika 1. Potražnja i ponuda
TRADICIONALNI
ANALIZA
PROSTORA
POLITIČKA
EKONOMIJA
INSTITUCIJ
E/KULTURE
FILOZOFIJE
KOJE
PODRŽAVAJ
U RAZVOJ
Empirizam
Pozitivizam
Dijalektički
materijalizam
Postmoderna
misao i
institucionaliza
m
GLAVNI
IZVORI
IDEJA
Klasična nemačka
geografija, antropologija i
biologija
Neoklasična
ekonomija
Marksistička ekonomija,
sociologija i istorija
Kulturne
studije,
institucionalna
ekonomija,
ekonomska
sociologija
KONCEPCIJA
EKONOMIJE
U kontaktu sa
nacionalnim resursima i
kulturom kraja
Racionalni izbori
individue
Konstruisana pomoću
socijalnih odnosa u
proizvodnji, pokrenuta
pomoću
pf
i konkurencije
Važnost
socijalnog
kontakta.
Neformalne
konvencije i
norme koje
oblikuju
ekonomiju
GEOGRAFSK
A
ORIJENTACIJ
A (MESTO ILI
ŠIRI
PROCESI)
a) komercijalna geografija
b) regionalna geografija
Šire forme
prostorne
organizacije
Širi procesi kapitalnog
razvoja, mesta „pasivne
žrtve“ ovih procesa
Obraćanje
pažnje na mesta
u kontekstu
globalizacije
GEOGRAFSKI
FOKUS
a) kolonije
b) različiti regioni, najviše
u Evropi, S.Americi,
najčešće ruralni i
geografski izdvojeni
Urbani regioni u
S.Americi,
Britaniji
i
Nemačkoj
Vodeći
gradovi
industrijskih zona u
Evropi i S.Americi.
Gradovi i regioni zemalja
u razvoju naročito
L.Amerika
Razvoj regiona
u zemljama u
razvoju.
Globalni
finansijski
centri
GLAVNE
TEME
ISTRAŽIVANJ
A
Efekti
prirodnog
okruženja na proizvodnju
i razmenu. Identifikovanje
regionalnih ekonimija
Industrijska
likacija, urbani
sistemi, prostorna
difuzija,
tehnologija,
zemlja
Procesi urbanizacije.
Industrijska
rekonstrukcija
u
razvijenim gradovima,
globalna neujednačenosti
nerazvijenost
Socijalne i
institucionalne
fondacije
ekonomskog
razvoja,
konzumacija,
finansijske
službe i kulture
koje sarađuju
METODE
ISTRAŽIVANJ
A
Direktno posmatranje
Kvantitativne
analize zasnovane
na rezultatima
Ponovno interpretiranje
sekundarnih podataka
pomoću marksističkih
kategorija, intervjui
Intervjui, ciljne
grupe, testovi,
etnografija
Tabela 1. Pristupi ekonomskoj geografiji
1
