Ujedinjenih nacija. Međunarodni sud pravde djeluje u skladu sa Statutom koji je zasnovan na
Statutu Stalnog suda međunarodne pravde i sastavni je dio Povelje UN.  Od 1946. godine,
kada   je   zamjenio   Stalni   sud   međunarodne  pravde   osnovan   pod   pokroviteljstvom   Društva
naroda. Međunarodni sud pravde deluje kao nezavisno sudsko tijelo u čiju nadležnost spada
rešavanje   sporova  između   država   i   davanje   savjetodavnih   mišljenja   o   pravnim   pitanjima.
Njegovo osnivanje predstavlja vrhunac dugog razvoja mirnog rešavanja  sporova, tako da je
danas sudsko rješavanje sporova široko prihvaćen i utemeljen način mirnog rješavanja sporova.

Prve ideje o stvaranju jednog međunarodnog suda koji bi bio nadležan ne samo za

rješavanje sporova između država, već i za davanje savjetodavnih mišljenja javile su se u
periodu nakon usvajanja Haške konvencije o mirnom rješavanju međunarodnih sporova od
1899., odnosno 1907. godine i ustanovljavanja Stalnog arbitražnog suda 1900. godine, a do
osnivanja jednog takvog suda je došlo poslije Prvog svjetskog rata, kada je ustanovljen Stalni
sud međunarodne pravde, prvi svjetski sud u istoriji.

Pošto je Paktom Društva naroda bilo predviđeno osnivanje Stalnog suda međunarodne

pravde, Savjet Društva naroda je 1920. godine obrazovao Savjetodavni komitet pravnika koji
je imao za cilj da sačini plan konstituisanja Stalnog suda međunarodne pravde. Plan
konstituisanja je iste godine bio podnijet na odobrenje Prvoj skupštini Društva naroda, da bi u
rujnu 1921. godine na snagu stupio Statut Stalnog suda međunarodne pravde.

Značaj Stalnog suda međunarodne pravde se ogleda u tome što je dao veliki doprinos

razvoju međunarodnog prava, a ono što je najznačajnije jeste da je Stalni sud učvrstio svijest o
mogućnosti i potrebi jednog stalnog međunarodnog sudskog organa kao dijela političke
organizacije međunarodne zajednice.

Izbijanje Drugog svjetskog rata je ozbiljno uticalo na rad Stalnog suda međunarodne

pravde koji već nekoliko godina nije bio korišten u onoj mjeri u kojoj se to očekivalo. Nakon
posljednje sjednice, održane 4. decembra 1939. godine, Stalni sud međunarodne pravde
zapravo nije postupao ni u jednom sporu niti su održani izbori za sudije Suda. Sud se 1940.
godine premjestio u Ženevu, a u sjedištu Suda u Hagu je ostao samo jedan sudija, zajedno sa
nekoliko službenika njemačke nacionalnosti.

U ovakvim okolnostima postavilo se pitanje dalje sudbine Stalnog suda međunarodne

pravde, jer je posle napuštanja ideje da se proširi nadležnost Stalnog suda postalo jasno da
poslije rata treba stvoriti novi sud koji bi bio zasnovan na Statutu Stalnog suda međunarodne
pravde. Istovremeno, predloženo je da novi sud zadrži nadležnost za davanje savjetodavnih
mišljenja, da prihvatanje nadležnosti suda ne bude obavezno i da sud ne postupa u sporovima
koji su u suštini politički. Ovi prijedlozi su učvrstili ideju, koja se u međuvremenu pojavila, o
osnivanju univerzalne političke organizacije koja bi u svojoj strukturi imala i međunarodni sud
pravde. Tako je došlo do održavanja Osnivačke konferencije Ujedinjenih nacija u San
Francisku 1945. godine koja je usvojila Povelju UN i Statut Međunarodnog suda pravde. Na

S.Rosenne:

The Law and Practice of the International Court

, 1985, str. 12. (navedeno prema: Rodoljub

Etinski,

Međunarodno javno pravo

, Novi Sad, Centar za izdavačku delatnost Pravnog fakulteta u Novom Sadu,

2004, str. 515.)

Seminarski rad: Međunarodni sud pravde

Konferenciji je odlučeno da se osnuje potpuno novi sud koji bi bio jedan od glavnih organa
UN, zajedno sa Generalnom skupštinom, Savjetom bezbjednosti, Ekonomskim i socijalnim
savjetom, Starateljskim savjetom i Sekretarijatom UN.

Prilikom odlučivanja o osnivanju novog suda Konferencija u San Francisku se

rukovodila sledećim razlozima:



pošto je zamišljeno da sud bude glavni sudski organ UN, bilo je nepodesno da
tu funkciju ostvari Stalni sud međunarodne pravde koji je sve do tada bio
povezan sa Društvom naroda;



stvaranje novog suda je bilo u skladu sa Poveljom UN kojom je predviđeno
da su sve članice UN

ipso facto

i stranke Statuta Međunarodnog suda pravde;



nekoliko država koje su bile potpisnice Statuta Stalnog suda



međunarodne pravde nisu učestvovale na Konferenciji u San Francisku, i
obrnuto, nekoliko država koje su učestvovale na Konferenciji nisu bile
potpisnice Statuta;



postojalo je uvjerenje da je Stalni sud međunarodne pravde bio dio jednog
starog poretka u kome su evropske zemlje imale političku i pravnu dominaciju
u međunarodnoj zajednici, i da bi stvaranje novog suda omogućilo državama
van Evrope da ostvaruju svoju sve uticajniju ulogu.

Ipak, Konferencija je pokazala da treba održati izvjestan kontinuitet sa prošlošću,

posebno jer je i sam Statut Stalnog suda međunarodne pravde zasnovan na ranijem iskustvu,
i da je bolje ne mijenjati nešto što je dobro funkcioniralo. Zbog toga je u Povelji UN izričito
navedeno da je Statut Međunarodnog suda pravde zasnovan na Statutu Stalnog suda
međunarodnog suda pravde.

Odluka da se osnuje Međunarodni sud pravde podrazumijevala je istovremeno,

stepenasto nestajanje Stalnog suda međunarodne pravde - preduzete su sve neophodne mjere
za prenos arhive i prenos nadležnosti na novi Međunarodni sud pravde koji je zadržao sjedište
u Hagu. Stalni sud međunarodne pravde se poslednji put sastao u oktobru 1945. godine, da bi
31. siječnja 1946. sve sudije podnijele ostavke. U travnju iste godine Stalni sud
međunarodne pravde je i formalno prestao da postoji.

Prve sudije Međunarodnog suda pravde su izabrane 6. veljače 1946. godine na Prvoj

sjednici Generalne skupštine i Savjeta bezbjednosti UN, a prvo zasjedanje Suda je održano u
travnju 1946. godine kada je za predsednika Suda izabran sudija Hoze Gustavo Gerero

(José

Gustavo Guerrero)

, poslednji predsednik Stalnog suda međunarodne pravde. Slučaj

Krfski kanal

je prvi slučaj koji je iznijet pred Međunarodni sud pravde. Riječ je o sporu koji je pokrenut
tužbom Velike Britanije protiv Albanije.

1.1. Sastav i organizacija suda

Međunarodni sud pravde se sastoji od 15 nezavisnih sudija. Oni nisu predstavnici

svojih država, već se biraju iz reda ličnosti visokih moralnih osobina koje ispunjavaju uslove da
u svojim zemljama zauzimaju najviša sudska zvanja ili su priznati pravni stručnjaci
međunarodnog prava.