SEMINARSKI RAD
Predmet: Socioligija
Tema: Porodica
Predmetni professor: Student:
KJalsnak anadslknfsf Jozo Marina
Broj in: 3-12/14-2
Zrenjanin, 2016
UVOD
Porodica je primarna društvena grupa koja ima više značajnih funkcija za pojedinca i društvo.
Uobičajeno mišljenje o porodici je da ona predstavlja “osnovnu ćeliju društva”. Ističe se značaj
porodice za razvoj i stabilnost društva jer porodica svojim funkcijama omogućava da se ličnost
lakše uklopi u društvene tokove. Takođe se ističe i velika uloga društva u podsticanju porodice i
stvaranju uslova za njen napredak i bolje ispunjavanje predviđenih funkcija i uloga. Često se čuje
izreka “kakva je porodica, takvo je i društvo”, ili, “vaspitanje čovek donosi iz porodice (kuće)”.
Porodica je društvena grupa koja prva oseti teškoće i krize u društvu, ali i njegov napredak i
razvoj. Porodica je od svog postanka prolazila kroz različite oblike razvoja, ali je očuvala neke
osnovne, nezamenjive funkcije u razvoju čoveka kao ličnosti i njegove uže i šire zajednice. Ona
je istorijska kategorija, što znači da je podložna stalnim promenama.
Ona je nezamenljiva sredina u kojoj se covek formira kao licnost, u kojoj živi zadovoljavajuci
neke od svojih najbitnijih potreba koje se samo u porodici mogu zadovoljiti.
Porodica je specificna bio-socijalna zajednica ljudi. Ona ima veoma znacajnu ulogu u razvoju
coveka, ali ne samo coveka nego društva uopšte. Porodica je posrednik izmedu društva i
pojedinca, ali porodica vrši više funkcija od bilo koje društvene grupe. Nastanak neke društvene
grupe ima za cilj da se neka radnja obavi i takva grupa postoji dok postoje i potrebe, što znaci da
nakon prestanka potreba takva grupa može da se rasformira. Formiranjem porodice covek kao
socijalno bice doživljava na taj nacin što njegov život ima sasvim drugaciji smisao bitisanja kada
više nije sam nego pored njega postoji njegov barcni drug, deca.
Najčešće se porodica prihvata kao fenomen svakodnevnog iskustva tako da se gotovo uopšte ne
postavlja pitanje njenog definisanja, a ako se ei postavi svako smatra sa je dovoljno
kompentetnan da daje sudove I tumačI porodicu. Kako je porodica složen društveni fenomen,
mnogi pokušavaju kada govore o porodici da izdvoje neki od njenih aspekata kao suštinu
porodice, brak, porodi;ne funkcije, rađanje dece, socijalizaciju potomstva.
OSNOVNE FUNKCIJE PORODICE
Porodična pedagogija je nauka o vaspitanju i obrazovanju roditelja za osposobljavanje mladih da
sa uspehom obavljaju svoju funkciju u porodici. Predmet proučavanja porodične pedagogije je
izučavanje i unapređivanje vaspitanja i obrazovanja mladih za život u porodici. Porodica je
osnovna ćelija društva,prva i najvažnija socijalna grupa u životu svakog pojedinca,porodica je
kolevka socijalizacije,prvih emocionalnih odnosa,prve sreće i prvih razočarenja.U porodici je
početak i kraj životnog ciklusa jedinke. Porodica je specifična društvena grupa koju vezuju
srodničke relacije,bliskost i intimnost među članovima.Ona je u sadržinskom,strukturalnom i
formalnom pogledu istorijski promenljiva društvena grupa,čija su univerzalna obeležja:a)da
počiva na heteroseksualnim vezama pomoću kojih muškarci i žene zadovoljavaju prirodne,polne
i druge potrebe i obezbeđuju reprodukciju društva rađanjem potomstva,b)da zasniva sistem
srodničkih odnosa koji predstavljaju osnov za polne tabue i podelu unutar porodice,v)da
obezbeđuje i razvija socijalne i individualne(moralne i psihičke) osobenosti ličnosti i g)da
obezbeđuje obavljanje određenih ekonomoskih(proizvodno-potrošačkih) delatnosti u okviru
porodice. Dakle,možemo zaključiti da su osnovne funkcije porodice: biološko-reproduktivna,
socijalno-vaspitna, ekonomska, zaštitna. Otuda proizilaze i osnovne snage porodice kao sto su
zajedništvo ,privrženost, bliskost, uzajamna podrška i lojalnost.
Svaka porodica obavlja određene funkcije za svoje osnovne funkcije porodice, neke od njih su:
Reproduktivna
Ekonomska
Odgojna
Religijska
Sve ove funkcije omogućavaju da se porodica održi u društvu, te utiče na njen dalji razvoj.
Sami uslovi ljuddske egzistencije su se kroz istoirju menjali a samim tim I funkcija porodice.
Bez obzira što su se funkcije porodice promenile I dalje je ona ostala važna društvena
institucija koja ima veliku ulogu u životu svakog pojesnica u svakom društvenom sistemu. .
Porodica je izrazito moderan društveni fenomen ali takvo gledanje nije bilo prisutno u
sociologiji porodice oduvek. Naglašavanjem modernosti porodice, što je dobrim delom
tekovina i istorijskih istraživanja porodice, predmet sociologije porodice se stvarno sužava na
proučavanje modernih društava. Oblici i način funkcionisanja porodičnih struktura u
premodernim epohama prepuštaju sa antropološkim studijama sredstava ili pak istoriji
porodice.
PREISPITIVANJE PREDMETA SOCIOLOGIJE PORODICE
Sociologija porodice kao tradicionalna posebna sociološka desciplina trpi najveće udarce od
početka 80-ih godina, kada se javlja sve više njenih poslenika koji polaze od konstatacije da
porodica u pravom smislu više ne postoji. Ako ne postoji porodice čemu onda naučna disciplina
koja treba da je proučava? Prema Dejvidu Šelu, eksplozivni manevr koji je pogodio disciplinu
80-ih godina, jeste ideja da postoji neko univerzalno jezgro porodičnog života koje objektivno
može da se podastre pod pojam porodica. Aspekti ,,multidimenzionalne“ porodične stvarnosti
koje više ne pokriva i ne uokviruje jedan jedinstven i celovit porodični okvir su procesi
prokreacije, socijalizacije, emotivne privrženosti, izgradnje identiteta grupe ili pak sklopovi
odnosa kao što su brak, domaćinstvo, roditeljstvo, detinjstvo, seksualnost, autoritet i dr.
Postoji jedan vid slojevitosti predmetnog određenja discipline koji oduvek zadaje glavobolju
njenim poslenicima. Ovde se pominje davno izrečena i tačna Konig-ova konstatacija da se
porodica bez obzira na meru svoje funkcionalne redukovanosti, uvek pojavljuje kao društveni
totalitet, u onome smislu u kome su totaliteti i globalna društva i ličnosti.
Posmatranje porodice kao društvenog totaliteta ili totalne pojave mora se odvijati na više nivoa
jer je reč o multidimenzionalnom fenomenu koji se nalazi u veoma složenom, multiplikovanom
spletu interakcija i komunikacija sa okruženjem. Pošto je neophodno u svakom slučaju
istraživanja porodice ustanoviti na kom nivou se pristupa porodici, onda se tačno moraju
raspoznati sledeća tri nivoa porodičnog postojanja i delovanja:
Institucionalni nivo – posmatranje na ovom nivou zanima se za dominanti ili opšti
obrazac porodice uspostavljen posredstvom vladajućih socijalno-ekonomskih, pravno-
političkih i kulturno-ideoloških uslova date istorijske epohe ili globalne structure.
Grupni nivo – porodica sagledana iz perspektive vlastitog grupnog kolektiviteta, tj.
porodica kao interakcijsko jedinstvo ili ,,mala grupa“ koja se konstituiše kao relativna
zasebnost u vremenu i prostoru,
Individualni nivo – porodica tumačena iz ugla pojedinačnih individua pojavljuje se kao
živi, pulsirajući entitet, u kome svaki pojedinac istovremeno može biti tretiran i kao
nesvodiva monada za sebe, ali i kao konstituisan od strane drugih i za te druge.
Ove tri dimenzije ili perspektive sadržane unutar sociologije porodice, utiču od prvih dana
zasnivanja discipline na predmetnu razuđenost discipline i njenu teorijsku nekoherentnost, koja
često vodi u eklekticizam, empiricizam i pragmatizam. Hil-ov pokušaj izgradnje celovite i
jedinstvene teorije porodice na induktivnoj osnovici dovodi do priznanja da ne postoji spreman i
dostupan rečnik koncepata i fond parcijalnih teorija koji bi bio u stanju da obuhvati tako
disparatne nivoe, pri čemu se misli na pomenuta tri nivoa posmatranja porodice: makro, mezo i
mikro nivo. Postoji još jedan problem predmetnog konstituisanja, a tiče se vremenske dimenzije.
