Akcije i akcijski kapital

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE

BANJA LUKA

SEMINARSKI RAD

Predmet: Akcionarstvo i
hartije od vrijednosti

TEMA: Akcije i akcijski kapital

Student: Mentor:
xxxxxxxx xxxxx

Banja Luka, maja 2011. godine

SADRŽAJ

Uvod

................................................................................................................. 2

1. Pojam i nastanak akcijskog kapitala

........................................................ 3

2. Akcije

........................................................................................................... 6

2.1. Izdavanje akcija

.................................................................................... 7

2.1.1. Odluke o izdavanju akcija i poziv na upis akcija

................................... 7

2.1.2. Upis, uplata i izdavanje akcija

.............................................................. 8

2.1.3. Sastojci i obavezni elementi akcije

............................................................ 8

2.1.4. Knjiga akcionara

................................................................................... 9

2.1.5. Vrste i klase akcija

............................................................................. 9

2.1.6. Akcije na ime i akcije na donosioca

........................................................... 9

2.1.7. Osnivačke akcije i akcije sledećih emisija .......................................... 10
2.1.8. Privremene i stalne akcije ....................................................................... 10
2.1.9. Obične (redovne) akcije

.......................................................................... 10

2.1.10. Monoglasne, višeglasne i bezglasne akcije

............................................ 10

2.2. Prenos akcija

........................................................................................ 11

2.3. Amortizacija, zamjena, sjedinjavanje, podjela,
oglašavanje nevažećom i povlačenje akcija

........................................... 12

Zaključak

........................................................................................................ 13

Literatura

........................................................................................................ 15

dionice se mogu definisati i kao

osnovne jedinice vlasništva korporacije.

1. Pojam i nastanak akcijskog kapitala

           Akcijski kapital nastaje udruživanjem kapitala veće ili manje grupe
individualnih kapitalista u jedinstveni kapital. On se formira uplatom, odnosno
kupovinom akcija, koje predstvaljaju pravne potvrde o suvlasništvu u
akcionarskom preduzeću i osnovu za učešće u raspodeli profita koji akcionarsko
društvo ostvari svojim poslovanjem.
           Ovakav način formiranja akcijskog kapitala, koji dovodi do novog i
posebnog organizacionog  oblika  preduzeća  u  kapitalističkoj  privredi,
unosi  u  mehanizam kapitalističke privrede, u ekonomske odnose
kapitalističkog društva i u rasporedu stvorenog profita značajne i veoma
interesantne novine i promene.
          Prva novina se ogleda u načinu formiranja i mogućnostima povećanja ovog
oblika kapitala. Kao što je uopšte poznato, ukoliko je u pitanju individualni
kapital, on se može uvećati isključivo u zavisnosti od prisvajanja jednog njeovog
dela, odnosno od akumulacije jednog dela ostvarnog profita. Mogućnosti i
ograničenja za uvećanje ovakve vrste kapitala definisana su sopstvenim
akumulacionim potencijalom. Iz tog razloga proces uvećanja
indvidualnog kapitala je dug spor i postepen, a u odredjenim uslovima i za
odredjene svrhe ovakav kapital je nedovoljan. Pojavom akcijskog kapitala
opadaju ograničenja koja su postojala sa individualnim kapitalom, a koja su
bila rezultat individualne akumulacije. Osnova i mogućnosti za povećanje
akcijskog kapitla ogleda se u tome da on predstavlja slobodni novčani kapital u
celoj privredi - bilo da su posredi veći ili manji iznosi. To znači da se preko
formiranja i povećanja akcijskog kapitala u kapitalističkoj privredi ostvaruje brz
i na dobrovoljnoj osnovi zasnovan proces centralizacije kapitala.
          Iznos akcijskog kapitala može da se formira i uvećava prema potrebma
koje sejavljaju u vezi sa primjenom tehničkog i tehnološkog progresa.
Novi, naročito revolucionarni tehnički i tehnološki pronalasci i postupci
zahtjevaju, pri njihovoj industriskoj primjeni, velike iznose kapitala ili značajna
povećanja postojećeg kapitala. I dok je individulani kapital u tim slučajevima
oganičen sopstvenom akumulacijom i ne može se u velikim skokovima
povećavati akcijski kapital je sposoban za ovakve vidove naglih povećanja, koja
može da zahtjeva tehnički i tehnološki progres.

Posebno treba istaći ulogu akcijskog kapitala u razvoju onih grana

privrede čiji individualni kapital nije mogao da pokrene. Tu je riječ o
izvjesnim granama u kojma izgradnju ili proširenje kapaciteta preduzeća iz

tehnoloških ili organizacionih razloga zahtjeva ogromna ulaganja u kapitala, što
individualni kapital ne može da obezbjedi.
Već je Marks konstatovao da je npr. razvoj željeznice upravo rezultat
pojave akcijskog kapitala i njegove sposobnosti za uvećanjm do ogromnih
razmjera. U kasnijem tehnološkom i tehničkom razvoju broj grana koji se
razvijao akcijskom kapitalu stalno je rastao (ogromne pomorske kompanije,
trgovačke flote, vazduhoplovne kompanije eksploatacija naftej itd).
          Značajan momenat u pojavi akcijskog kapitala je taj da je on veoma
privilegovan u pogledu dobijanja kredita. Valja podsjetiti da kredit ima veoma
važnu ulogu u proširenoj reprodukciji svakog kapitalističkog preduzeća.
Mogućnost ili ne mogućnost  dobijanja kredita i uslovi njegovog dobijanja
vrlo često mogu imati presudan uticaj na razvoj preduzeća, na njegovu
tehniku ili rekonstrukciju i usavršavanja, jednom rečiju na njegovu
sposobnost da poveća produktivnost rada i da ide u korak sa svojim konkurentima.
U tom smislu posmatrano, prednosti u dobijanju kredita, koje imaju akcionarska
društva, svakako su veoma značajne.
          Akcijski kapital ima prednosti u zahtjevima za kreditom kod banaka, prije
svega zbog sigurnosti plasmana kredita, garantovanog velikim kapitalom
akcionarskog preduzeća. Pored toga mogućnosti vraćanja kredita kod
akcionarskih preduzeća nisu ograničene samo poslovnim uspjehom
preduzeća, već se kredit može vratiti uvećanjem akcijskog kapitla ako u
roku povraćaja preuzeće nema dovoljno sopstvenih sredstava; ili
eventualnim pretvaranjem kredita u akijski kapital preko izdavanja nove tranše
akcija koje bi se ustupale banci, odnosno kreditoru kao protivvrijednost za
primljeni zajam.
          Pored navedenih prednosti ili inpulsa koje akcijski kapital daje kapitalističkoj
privredi usljed posebnog načina formiranja i mogućnosti povećanja, posebno
treba istaći promene koje akcijski kapital unosi u funkciju i položaj industrijskog
kapitala. Treba podsjetiti na to da je kod zajmovnog kapitala konstatovano
razdvajnje kapital svojine od kapital funkcije. Zajmovni kapitalist ostao je nosilac
funkcije svojine za koju je dobio kamatu, dok se kapitalist - preduzenik
pojavljuje kao nosioc funkcije upravljanja kapitalom ova podjela funkcije još
nije eliminisala kapitalistu iz funkcije preduzetnika u proizvodnji.
Zajmoprimac je kapitalista koji se u svoje ime, na svoj rizik i za svoju korist
bavi organizovanjem proizvodnje - pri čemu mu po pravilu, tuđi, pozajmljeni
kapital služi kao  dopuna  sopstvenog  kapitala.  Prema  tome,  funkcija
upravljnaja  ostaje  funkcija kapitaliste.