Drustveni sukobi

UNIVERZITET U BEOGRADU

TEHNIČKI FAKULTET U BORU

Teorije društvenih sukoba

Predmet:

Sociologija

Profesor:

dr Milovan Vuković

Student:

Strahinja Danilovic122/13

U Boru, oktobra, 2013. Godine

Sadrzaj:

Uvod.................................................................................................3

1.Sukobi............................................................................................4

1.2.Pojam društvenih sukoba............................................... 5
1.3.Podela društvenih sukoba.. …………..…………..……7
1.4.Funkcije i način rešavanja društvenih sukoba............... 8

1.5.

Negiranje identiteta - uzrok sukoba

…………………....9

2.Različiti pristupi društvenim sukobima.........................................11

2.1.Po Žoržu Zimlu...............................................................11
2.2.Po Maksu Veberu............................................................12
2.3.Po Luisu Kozeru.............................................................13

2.4.Po Ralfu Darendorfu.........................................................15

2.5.Po Randalu Kolinsu........................................................18

3.Klasni sukobi.................................................................................19

4.Revolucija.....................................................................................21

5.Rat.................................................................................................23

6.Тeorija o sukobu civilizacija..........................................................25

Zaključak..........................................................................................26
Literatura..........................................................................................27

1.Sukobi

Konflikt ili sukob je pojava opzicionog odnosa među ljudima ili grupama. Grupa je

skup dve ili više osoba, koje su međusobno povezane zajedničkim ciljevima, potrebama i
interesima. Kada pojedinci ili grupe rade zajedno, uvek, postoji mogućnost njihovog
međusobnog sukoba. Sukobi se javljaju kada kod pojedinaca ili grupa postoji rivalstvo ili
razlika u gledištima o nekom problemu.

Sukob interesa dva ili više pojedinaca ili društvenih grupa predstavlja stanje koje se

zove konfliktna situacija. Takvo stanje nastaje kada pojedinac ili grupa teži ostvarenju
određenog cilja, a istovremeno druga grupa ili pojedinac se suprostavljaju tome. Sukobi u
društvenom životu su permanentna pojava. Ljudski život se ne može odvijati bez konflikata.
Zbog toga se i razvoj društva ostvaruje kroz kontinuirani proces postojanja i rešavanja
društvanih sukoba.

Sukob je ekstremni disocijativni proces; on, međutim, uključuje vrlo velike varijacije

u intenzitetu antagonizama, počev od kršenja pravila do otvorene borbe.

Konflikti se mogu javiti između samih pojedinaca, između pojedinaca i određenih

grupa ili zajednica, između pojedinaca i drzave, između određenih grupa ili zajednica i
drzave, između samih drzava.

Sukobi među ljudima su neizbežni . Sukobi koji se javljaju među ljudima u okviru iste

organizacije, kao svakodnevne nesuglasice, konfrontacije i političke borbe, koje zajednicki
nazivamo ”međuljudski sukobi u preduzeću”.

Ljudi kao pojedinci i kao pripadnici društvenih grupa oduvek su se sukobljavali

zbog različitih stvari. Verovatno će tako biti i u buduće. Sukobi su deo samog društvenog
života, ali i života kao takvog. Po ljudskim žrtvama i materijalnim razaranjima nesumljivo su
najteži, zapravo najtragičniji, ratni sukobi i krvave revolucije. Hegel ima pravo kad kaže da je
istorija velika ”ljudska klanica”. Humanisticka društvena misao i sve glavne religije polaze
od stava da je društveni napredak povezan sa mirom i nenasiljem. Međutim, u stvarnoj
istoriji, i društveni napredak i društveni nazadak većinom su natopljeni krvlju. Od kada
postoji civilizacija, u periodu od nekih 5000 godina, bilo je 15.000 ratova i samo 300 godina
potpunog mira na celoj planeti.

Treba razlikovati društvene sukobe i sukobe u društvu. Društveni sukobi se ređe

javljaju, velikog su inteziteza, širokih razmera i obuhvataju velike mase, tj.masovni su,
brojni. Postojanje drušvenih sukoba dovodi do velikih promena u društvu. Dok sukobi u
društvu su česte pojave, gotovo svakodnevne, malog su inteziteta i učesnici mogu biti
pojedinci ili grupe. Lako se rešavaju, neostavljaju krupne posledice u društvu.

Postoje različite vrste društvenih konflikata: ekonomski, politički, ideološki, klasni,

rasni, verski, generacijski, radni i mnogi drugi.

Dr.Zoran Vidojević – ”Uvod u sociologiju”,1997.god., str.120-122.

Prof. Dr.Vlajko Petković – „Sociologija“,VPŠ,Čačak,2008.god.,str.289.

1.2.Pojam društvenih sukoba

Teorijska misao o društvenim sukobima ima veoma širok raspon. Ona se kreće od

njihovog tretiranja kao nečeg nepoželjnog i neprirodnog , zatim, njihovog shvatanja kao
elementa koji pripada samoj biti društvenog života, njihovih funkcija kao nečega što
doprinosi jedinstvu grupa u sukobu i celokupnom društvenom razvoju, pa sve do njihove
apsolutizacije unutar horizonta izopačene dijalektike, različitih oblika socijaldarvinizma
ili rasističkih pristupa koji socijalne sukobe tretiraju kao materijalizaciju životne snage i
volje za moć, sredstvo odabranih za potčinjavanje i porobljivanje drugih ljudi i naroda.

Socijalni sukobi imaju nešto kvalitativno novo i više u odnosu na ispoljavanje

neslaganja stavova i suprotstavljena zalaganja na temelju tih stavova. Oni su u suštini aktivna
praktična suprotstavljanja kolektivnih društvenih subjekata koji po intezitetu, obimu i učinku
daleko prevazilaze neslaganja i na njima zasnovana ponašanja. Društveni sukobi su, pored
ostalog, velike kolektivne akcije.

Društveni sukobi izbijaju u svim savremenim društvima, pa se može tvrditi da su oni

neizbežan pratilac društvenog života i karakterističan oblik odnosa u društvu. Mogu postojati
u više ili manje prikrivenom vidu, više ili manje nasilno.

Društveni sukobi se mogu odrediti

”kao oblik interakcije u kojoj jedan subjekt

(društvena grupa, organizacija, ili njihov neki deo), u težnji za ostvarenjem svojih interesa,
svojom svesnom akcijom onemogućava ostvarenje interesa drugog subjekta, ili koji svojom
akcijom onemogučava ostvarenje interesa drugog subjekta, ili koji svojom akcijom želi da
uništi drugog subjekta”.

Društveni sukob je zato nešto mnogo više od takmičenja aktera i suparnika. Bezbrojne

su situacije takmičenja u ljudskim odnosima. Relevantne su samo društvene borbe oko
značajnih dobara i vrednosti. Taj bitan momenat dolazi do izražaja u određenju društvenih
sukoba, koje daje L.Kozer. Ovaj poznati teoretičar smatra da je socijalni sukob „...

borba za

ostvarivanje vrednosti i statusa, za moć ili čak i za oskudna sredstva dovoljna za puko
preživljavanje. Cilj strana u sukobu nije samo ostvariti svoje postavljene ciljeve već
istovremeno onemogućiti, suzbiti i obesnažiti protivnika. Takvi sukobi mogu buknuti među
pojedincima, kolektivitetima ili između pojedinaca i kolektiviteta. Međugrupni, odnosno
sukobi kolektiviteta jesu stalna pojava u društvenom životu

“.

Prema drugoj definiciji ovoj autor socijalni sukob određuje kao „

borbu oko vrednosti

i polaganja prava na status koji nedostaje, na moć i sredstva, borbu u kojoj međusobno
suprostavljeni interesi jedan drugoga neminovno ili neutrališu ili povređuju ili potpuno
isključuju

“.

Polazeći od navedenih definicija, uz pokušaj da se one pojednostave,

društveni sukobi

bi se mogli odrediti kao borbe između i unutar društvenih grupa za ostvarivanje interesa i
vrednosti koji su međusobno oprečeni.

Najčešći

izvori

društvenih sukoba su nejednakosti u društvenom položaju pojedinaca i

grupa, odakle proizilazi i suprostavljenost njihovih interesa. Sami interesi mogu biti veoma
različite prirode:

Dr.Milan Mišković - „Sociologija“, Beograd, 2003.god., str.372-376.

nedemokratsko, onda politički poredak teži totalnoj eliminaciji protivnika, čak i

njegovom fizičkom uništenju.

Uzroci

društvenih konflikata su mnogobrojni. Mogu biti kako objektivne, tako i

subjektivne prirode. Objektivni uslovi društvenog života društvene stvarnosti stvaraju
okolnosti u kojima postoji suprotnost interesa između različitih društvenih grupa. U tu
kategoriju kuprotnosti spadaju – klasni, rasni, nacionalni i međunarodni konflikti. Subjektivni
činioci sa druge strane, kao što je ljudska psiha, proces stvaranja društvene svesti, način na
koji ljudi shvataju, percipiraju i tumače određenu društvanu stvarnost, takođe može biti izvor
određenih sukoba.

Imajući u vidu nesaglasnost različitih grupnih interesa i neusklađenost (neravnomernost)

i društvenom razvoju kao dva najžnačajnija

uzroka

društvenih sukoba, logično je

pretpostaviti da u određenim konfliktnim situacijama obično preovlađuje jedna od dve vrsta
uzroka. Kod klasnih ili međuprofesionalnih sukoba, njihov međusobni antagonizam
proizilazi, po pravilu, iz nejednakog društvenog položaja koji različite klase ili profesije
zauzimaju u društvenom sistemu (npr.suprotnost i mogući sukobi između manuelnih i
nemanuelnih zanimanja). Kod nacionalnih i verskih konflikata uzrok nisu njihovi
dijametralno suprotni interesi, po kojima bi se jedna nacionalna ili verska grupa razlikovala
od druge. Drugim rečima, nema antagonističkih nacija ili antagonističkih verskih grupa, kao
što je bilo antagonističkih klasa u istoriji. Do napetosti i sukoba između različitih etičkih
grupa, odnosno verskih zajednica, dolazi, sa jedne strane, usled regionalne nejednakosti u
ekonomskoj razvijenosti i koncentracije materijalnog bogatstva između područja u kojima
žive ove grupe i, sa druge strane, zbog nejednakosti u političkom i drugim pravima ovih
grupa u datom sistemu. Konflikti između raznih etničkih i verskih grupa mogu da budu teži i
žešći nego međuklasni ili međuprofesionalni sukobi, što potvrđuje verski rat između
protestanata i katolika u Severnoj Irskoj ili međunacionalni sukobi na pojedinim područjima
bivše SFRJ.

1.3.Podela društvenih sukoba

Oblici

društvenih sukoba veoma su različiti. Po jednoj tipologiji, koja polazi od njihove

binarne podele, oni mogu biti:



nasilni i nenasilni;



protivsistemski i unutarsistemski;



opštedruštveni i parcijalni;



racionalni („realni“) i iracionalni („nerealni“);