Politički aspekt genocida u Ruandi
Genocid 1994. godine nije rezultat plemenske mržnje. Nekoliko je faktora dovelo do stvaranja
brutalne i dobro organizovane kampanje extremista Hutu protiv Tutsi, a to su politizacija
etničkog identiteta tokom kolonijalnog perioda, stvarna prijetnja invazije Ruandskog Patriotskog
fronta iz Ugande, i elita ekstremista koja je iskoristila trenutno stanje u sopstvene političke svrhe.
Podjela stanovništva na Hutu, Tutsi i Twa je dobila potpuno novu emocionalno i veliko političko
značenje, tokom i poslije kolonizacije od strane Belgije. Nakon Drugog svjetskog rata 1930te
ona je dobila Ruandu za koloniju, uveli su identifikacijske karte za svakog Ruanđana i tako
učvrstili razlike između grupa. Koristili su sopstveni kriterij da odrede etničku pripadnost, mjerili
su im lica tako da oni koji su više ličili na Evropljane nazivaju Tutsima koji će ujedno biti
označeni kao superiorniji.
1962 godine Ruanda je dobila nezavisnost, Belgijanci su smatrali da većinsko stanovništvo treba
da ima moć a to su bili Hutu. Pošto su godinama bili “u sjeni” pripadnika grupe Tutsi, Hutu su
im, kada su došli na vlast ukinuli mogućnost visokog obrazovanja i dokidali druge privilegije.
Tokom ovog vremena i poslije smrti posljednjeg kralja Tutsija koji je umro 1959-te godine,
ubijanje Tutsija od strane Hutu je bilo rasprostranjeno, što je uzrokovalo bijeg Tutsija u susjedne
zemlje. 1973. godine Juvenal Habyarimana, Hutu, je zabranio Tutsima koji su pobjegli da se
vrate u Ruandu. Grupa mladih Tutsija koji su živjeli u izbjegličkim kampovima u Ugandi su se
odlučili vratiti kući silom i oformili armiju,- Ruandski Patriotski front. Jedan pokušaj vojne
kampanje iz 1990-te godine nije uspio, ali drugi pokušaj iz 1993. godine je dospio do glavnog
grada Ruande, Kigali. Mirovni sporazumi nisu uspjeli. Hutu extremisti su organizovali lokalno
stanovništvo u interahamwe („napasti zajedno”). Kontrolisali su radio stanice i tiskanje novina,
označavali su Tutsije žoharima koje treba istrijebiti. Proklamovali su da to ubijanje ne bi bilo
pogrešno jer je nedavna invazija Ruandskog Patriotskog fronta pokazivala da su nasilnički
nastrojeni i da žele istrijebiti Hutu stanovništvo.
1
Hutu i Tutsi prema definiciji mnogih antropologa, uopće nisu pripadnici različitih etničkih grupa:
koriste isti jezik, dijele iste običaje, imaju istu religiju, stupaju u mješane brakove, 25%
Ruanđana vjeruju da imaju mješano porijeklo. Ruanda nije imala hiljadugodišnje historijsko
iskustvo etničkog nasilja, iako je bilo slučajeva nasilja i masakara u dvadesetom stoljeću. Znali
su ko je pripadnik koje grupe ali su uvijek živjeli u miru kao Ruanđani.
2
1
EBSCO:
Mass
Graves and Thousand
Hills
:
University
Student
Perspectives
on the
Gacaca
Courts
in Post-
Genocide
Rwanda (Inquiry, University of New Hampshire, 2010)
2
Elizabeth Neuffer,
The Key to my neighbour's house: seeking justice in Bosnia and Rwanda
(Picador, New Yortk,
2002) (86. str)
1
Historija Ruande nije uzrok genocida. Oportunističke političke vođe koje su imale moć i širili
propagandu, manipulisali su historiju u laž i izmišljotinu o rasizmu.
Posotojale svu dvije vrste Ruanđana: oni koji su uzgajali stoku i oni koji su obrađivali zemljište.
Tokom godina stoka je postala simbol imućnosti, i mnogi koji su vladali Ruandom su bili
uzgajivači stoke. U kasnom18-tom stoljeću, pripadnici imućnijeg sloja su se nazvali Tutsi, svi
ostali su se nazivali Hutu, ili sljedbenicima. Veoma mali broj ljudi koji su živjeli u šumama su
bili poznati pod imenom Twa. To nisu bile različite etničke grupe, razlikovali su se prema
profesijama, bilo je čak i moguće prelaziti iz Hutu u Tutsij.
U 19-tom stoljeću je počeo dolazak
Evropljana u Afriku. John Hanning Speke, istraživač Nila je postavio teoriju da Afrikanci koji su
više sličili Evropljanima, oni koji su bili malo visočiji, ustvari, potomci King David-a,
vjerovatno su bili potomci jednog davno izgubljenog izraelskog plemena. Izdvajajući njih od
običnog Afrikanca „crnca“ istraživači su smatrali da su oni superiorniji, mnogo intelignetniji i
sposobniji. (sam Johan nikada nije ni posjetio Ruandu). Ovo je bila takozvana „Hamitic theory“
3
Genocid je počeo kada su ekstremisti srušili avion u kojem je bio ruandijski predsjednik Juvenal
Habyarimana i burundijski predsjednik Cyprien Ntaryamira. Prema nekim podacima za vrijeme
krvoprolića ubijeno je od 800.000 do jedan milijun osoba. Ujedinjeni narodi nisu uspjeli
spriječiti rat.
Društveni odnosi tokom genocida
Učestvovanje / otpor genocidu
Iako su društveni odnosi među njima bili dobri prije, strah je zavladao među njima, a zbog njega
neki koji su prvobitno pomagali i čak se borili, odustali su kasnije. Naročito kada su shvatili da
su sadašnji masakri mnogo rašireniji u poređenju sa događajima iz prošlosti, koji su
prouzrokovali užasne masakre ali ipak sporadične.Veliki je korak od pasivnog odbijanja
genocida do konkretnih djela aktivnog i stalnog otpora po cijenu života. Prema svjedocima
muškarci i žene nisu progonjeni na isti način. Bilo je mnogo teže sakriti muškarca ili dječaka
nego žene i djevojke. Bilo je nekoliko slučajeva ljudi koji su uradili sve što su mogli kako bi
spasili druge, ali nažalost nisu uspjeli, nekad postavši žrtve osvete, ako ih nisu ubili.
3
Elizabeth Neuffer,
The Key to my neighbour's house: seeking justice in Bosnia and Rwanda
(Picador, New Yortk,
2002.) (86-87. str)
2
