prirode, pesnika i umetnika, autentitnog govora i jezika, nasmejanosti, vedrine
duha i neobične moći kazivanja. U njemu je sazrevala čitava mudrost sandžačkog

podneblja, u okolnostima gde muhabet ima elastičnost i širinu, nekakvu

unutrašnju intimu život a stanovništvo uspeh u očuvanju svog identiteta i
vrednosti življenja, jer istorija ovde ostavlja tako upečatljive i bolne pouke.

Uostalom, ovde je život vekovima proticao vrlo brzo. Još od postavljanja

prvih temelja gradu, njegov osnivač, poznati skopsko-bosanski krajišnik Isa-beg
Ishaković (1443/4-1469/70)

otvara mogućnost da Novi Pazar vremenom postane

središte sandžaka, valiluk, kadiluk sa beglucima i agalucima, grad haznadara i
defterdara, dina i nafake, kršle i zindana, hanova i karavana i utočište muhadžira.
Ovde se dešava stostruka mešavina evropske mode i mirisa Orijenta, glasa
mujezina sa golih munara i ezana iz haber kutije, ibrika i testija sa porculanom,
alaturke sa alafrangom, atlas-svile sa sintetikom, šamija sa šalovima.

O Novom Pazaru kao takvom utkan je i vrlo značajan duhovni prostor

duhovnih Bošnjaka, Srba, Jevreja i ostalih slojeva stanovništva, zajedno sa svim
važnim komponentama koje oslikavaju Novi Pazar.

Muradija Kahrović, NOVI PAZAR U VAKTU I ZEMANU, Novi Pazar, 2003. godine

1. GROBLJA U NOVOM PAZARU

U Novom Pazaru postoje i postojala su sledeća muslimanska groblja:

Gazilar, Veliko groblje, Malo groblje, Hadzet, Jermiše i manja groblja u
dvorištima novopazarskih dzamija.

1.1. Groblje Gazilar

Ovo groblje se nalazi na jugoistočnoj strani grada Novog Pazara i proteže

se od njive zvane Begbašča do blizu nekada aktivnog preduzeća Deževa ili u
narodu poznatijeg kao Ringlov. Sa istočne strane graniči se selom Plevljani.
Grobljeje davnašnje, moždajoš od kakoje ovaj kraj osvojen od strane Turaka, pre
500 godina. Groblje je načičkano mnogobrojnim grobovima bez nadgrobnik
spomenika, a takođe i sa nadgrobnim spomenicima. Po najstarijim nadgrobnim
spomenicima može se bliže odrediti vreme njegovog nastanja. O tome dosad
nismo mnogo vodili računa. Verovatno je da su i na pojedinim grobovima bez
nadgrobnih spomenika nekada postojali spomenici, koji su nestali ili uništeni
usled dugotrajne upotrebe. Jer sam naziv Gazilar na turskom jeziku znači - junaci
koji su u ratovima učestvovali pa docnije pomrli prirodnom smrću. Iz tog naziva
proizilazi da groblje datira od pre nekoliko vekova. Na ovom groblju su
sahranjeni mnogi viđeniji građani ovog grada od polovine 19. do polovine 20.
veka.

sl. 2. Severoistočna strana groblja Gazilar