UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU
EKONOMSKI FAKULTET
TEMA: PRIMJENA EKSPERNIH SISTEMA U POSLOVANJU
SEMINARSKI RAD
U Istočnom Sarajevu, maj 2022.
4
1. Pojam i značaj ekspertnih sistema
Ekspertni sistemi su jedna vrsta programske podrške ili softvera na računaru, koja zamjenjuje
čovjeka, bilo u većoj ili manjoj mjeri.
1
Ekspertski sistemi rešavaju realne probleme iz različitih
oblasti, koji bi inače zahtevali ljudsku ekspertizu. Cilj je da uvek računarski program daje
korektne odgovore, u datoj oblasti, ne lošije od eksperta, ali je to teško dostižno. Zato se
postavlja manje ambiciozan cilj, traži se da sistem pruži pomoć u odlučivanju. Ekspert je
stručnjak u nekoj oblasti koji posjeduje i efikasno koristi određeno znanje, razumijevanje
problema i zadataka, vještine i iskustva. Eksperti posjeduju i sposobnost da u konkretnom
problemu koji rješavaju prepoznaju tipski zadatak. U problematičnim situacijama i kod
donošenja složenijih odluka neophodan je dobar stručnjak, odnosno ekspert. Pomoć je potrebna
u bilo kojim sferama života. Osnovna svojstva eksperta jesu:
a) da primjeni svoja znanja na optimalan način;
b) obrazloži svoje odluke i prijedloge;
c) dogovara se sa drugim ekspertima i proširuje svoja znanja;
d) formira i napušta određene zaključke;
e) pronalazi najbrži način sa dođe do rješenja i u praksi;
f) da ocjeni na osnovu iskustva gdje je rješenje problema.
Danas je informatika toliko uznapredovala da je uvijek moguće raspolagati ekspertnim
uslugama, odnosno ekpertnim sistemima. Ekspertni sistemi su jedna vrsta programske podrške
ili softvera na računaru, koja zamjenjuje čovjeka, bilo u većoj ili manjoj mjeri. Na osnovu
unesenih podataka i logičkih algoritama, ekspertni sistemi pomažu u rješavanju problema.
Pored pojma ekspertni sistem koriste se i sljedeći pojmovi: Sistem zasnovan na znanju,
inteligentni informacioni sistem, inteligentni sistem zasnovan na znanju i sistem znanja su
pojmovi koji se takođe koriste za ekpertne sisteme. Ekpresnost je znanje i vještina da se riješi
određeni nastali problem. Ekpertni sistem je podsistem područja vještačke intelegencije. To
područje se naziva naučni inžinjering (engl. „Knowledge Engineering“). Da bi se postigao
visok nivo rješavanja nastalih problema u ekpertnom sistemu potrebno da pojedinac ima
višegodišnje stručno obrazovanje. ES upotrebljava osnovu znanja i služi kao konsultant
rukovodiocu. Ekspertni sistemi predstavljaju pokušaj da se u kompjuterske programe ugrade
1
http://ie.mas.bg.ac.rs/data_store/upload/469_at5_ekspertni_sistemi.pdf
5
procesi razmišljanja i odlučivanja koji se odvijaju kod ljudi eksperata. Klasifikacija ES je
izvršena prema njohovoj aktivnosti.
2
Aktivnisti ES
Naznaka problema
Oblast primjene
Interpretacija
Sistemi tumače opažene
podatke pripisuju im simbolična
značenja i opisuju situacije i
stanja
Hemija
Geologija
Medicina
Armija
Dijagnostika
Sistemi za dijagnostiku na
osnovu podataka o
opservacijama definišu
malfunkcije sistema
Računari
Elektronika
Geologija
Medicina
Predviđanje
Sistemi za predviđanje
posljedica (prognoza) iz modela
i parametara
Računari
Armija
Oblikovanje
Sistemi za dizajn konfigurišu
objekte u zadatim ograničenjima
Računari
Hemija
Elektronika
Planiranje
Sistemi za planiranje oblikuju
akcije i objekte kao modele
ponašanja da u cilju efekata
ponašanja
Hemija
Računari
elektronika
Kontrolisanje
Sistemi za kontrolisanje
adaptivno upravljaju
ponašanjem sistema na osnovu
interpretacije, prognostike i
dijagnostike
Tabela 1. Klasifikacija ekspertnih sistema
1.1. Osobine ekspertnih sistema
2
http://ie.mas.bg.ac.rs/data_store/upload/469_at5_ekspertni_sistemi.pdf
