UNIVERZITET PRIVREDNA AKADEMIJA
FAKULTET ZA PRIMENJENI MENADZMENT, EKONOMIJU I FINANSIJE
ZAVRSNI RAD
JAVNI PRIHODI I JAVNI RASHODI SRBIJE
Mentor:
Student:
Prof. dr Tomislav Brzakovic Snezana Radulovic Kostic
Beograd 2015.
UVOD
Izvršavanje brojnih i obimnih funkcija i zadataka koje država ima u savremenim uslovima nužno
nalaže postojanje odgovarajućih materijalnih sredstava. Naime, da bi mogla uopšte da pristupi
izvršavanju brojnih i obimnih javnih rashoda, savremena država mora da raspolaže odgovarajućim
javnim prihodima.
Javne prihode možemo definisati kao transakcije koje povećavaju neto imovinu države na svim
nivoima vlasti. Pri tome, transakcija se može definisati kao uzajamna veza (interakcija) između dve
jedinice na osnovu njihovog uzajamnog sporazuma. Neke transakcije se uvode zakonom (plaćanje
poreza, taksi i naknada).
1
Prihodi države ili javni prihodi imaju brojne karakteristike od kojih svakako treba pomenuti sledeće:
Da se ubiraju (iskazuju), po pravilu, u novcu,
Da se ubiraju redovno (godišnje ili u nekom drugom intervalu),
Da plaćanje ne dovodi u pitanje postojeću imovinu (izuzetno, realni porezi na imovinu) i
Da služe za podmirivanje troškova koji imaju opšti karakter.
U toku svog istorijskog razvoja javni prihodi su se pojavljivali u brojnim oblicima i bili predmet
brojnih transformacija. Mnogi oblici i vrste javnih prihoda koji su ranije postojali vremenom su nestali,
ali su se i pojavljivali novi, adekvatni vladajućim ekonomskim, socijalnim i političkim prilikama.
U savremenim uslovima i sistemima javni prihodi se pojavljuju u različitim oblicima i pod raznim
nazivima, kao što su porezi, takse, doprinosi, naknade, domenski prihodi (prihodi od imovine),
donacije, parafiskalni prihodi (prihodi namenskog karaktera) i slično.
Struktura javnih prihoda, s obzirom na učešće i značaj, pojedinih kategorija prihoda u ukupnim javnim
prihodima, znatno se razlikuje od zemlje do zemlje, u zavisnosti od mnogih faktora ekonomsko-
socijalne i političke prirode. Kao opšta konstatacija i karakteristika sistema javnih prihoda savremenih
država već se na prvi pogled ističe činjenica da se u najvećem broju zemalja porezi pojavljuju kao
najvažniji vid prihoda. Kada su javni prihodi u pitanju u ovom radu će biti delimično obrađen poreski
sistem Republike Srbije.
1
M.Radičić, Božidar Raičević, „Javne finansije teorija i praksa“, Ekonomski fakultet Subotica, 2008, str. 59
4
JAVNI PRIHODI
1.
JAVNI PRIHODI I PRIMANJA
Javni prihodi i primanja uvode se zakonom, odnosno odlukom skupštine lokalne vlasti u skladu sa
zakonom. Visina javnih prihoda i primanja utvrđuje se zakonom, odnosno aktom nadležnog organa.
1.1. Vrste javnih prihoda i primanja
Javni prihodi su: porezi, doprinosi za obavezno socijalno osiguranje, neporeski prihodi (takse,
naknade, kazne, prihodi nastali upotrebom javnih sredstava), samodoprinos, donacije i transferi.
Primanja države su:
1) primanja od prodaje nefinansijske imovine;
2) primanja od zaduživanja;
3) primanja od prodaje finansijske imovine.
2
1.2. Porezi
Porezi se mogu uvoditi samo zakonom i to na potrošnju, dohodak, dobit, imovinu i prenos imovine
fizičkih i pravnih lica.
3.1
Poreskim zakonom moraju biti utvrđeni predmet oporezivanja, osnovica, obveznik, poreska stopa ili
iznos, sva izuzimanja i olakšice od oporezivanja, kao i način i rokovi plaćanja poreza.
Obaveze i prava poreskih obveznika ne mogu se proširivati ili smanjivati podzakonskim aktima.
1.3. Doprinosi za obavezno socijalno osiguranje
Doprinosi za obavezno socijalno osiguranje su:
2
http://voditeracuna.rs/tutorial/tutorijal-3
3.1 Z akon o izmenama i dopunama zakona o budžetskom sistemu
5
1.6. Prihodi nastali upotrebom javnih sredstava
Prihodi nastali upotrebom javnih sredstava su:
1) prihodi od kamata;
2) prihodi od davanja u zakup, odnosno na korišćenje nepokretnosti i pokretnih stvari u državnoj
svojini;
3) prihodi od davanja u zakup, odnosno na korišćenje nepokretnosti i pokretnih stvari u svojini
autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave;
4) prihodi nastali prodajom usluga korisnika javnih sredstava čije je pružanje ugovoreno sa
fizičkim i pravnim licima na osnovu njihove slobodne volje;
5) prihodi od novčanih kazni izrečenih u krivičnom, prekršajnom i drugom postupku koji se vodi
pred državnim organom i oduzeta imovinska korist u tom postupku;
6) prihodi od novčanih kazni izrečenih u prekršajnom postupku za prekršaje propisane aktom
skupštine lokalne vlasti i oduzeta imovinska korist u tom postupku;
7) koncesiona naknada.
1.7. Primanja od prodaje nefinansijske imovine
Primanjima od prodaje nefinansijske imovine smatraju se:
1) primanja od prodaje nepokretnosti i pokretnih stvari u državnoj svojini;
2) primanja od prodaje nepokretnosti i pokretnih stvari u svojini autonomne pokrajine i jedinice
lokalne samouprave;
3) primanja od prodaje ostalih osnovnih sredstava;
4) primanja od prodaje robnih rezervi;
5) primanja od prodaje dragocenosti;
6) primanja od prodaje prirodne imovine;
7) druga primanja utvrđena zakonom.
1.8. Primanja od zaduživanja i prodaje finansijske imovine
Primanjima od zaduživanja i prodaje finansijske imovine smatraju se:
1) primanja od zaduživanja na domaćem tržištu;
2) primanja od zaduživanja na inostranom tržištu;
3) primanja od prodaje finansijske imovine na domaćem tržištu;
4) primanja od prodaje finansijske imovine na inostranom tržištu;
5) druga primanja utvrđena zakonom.
7
