POJAM, NASTANAK I SPECIFIČNOST
MENADŽMENTA ORGANIZACIJE
DOGAĐAJA
UVOD
Najstariji dokazi o postojanju događaja datiraju iz daleke prošlosti, od pre 60.000 godina,
i odnose se na hijeroglife i rane zapise, koji svedoče o raznim religijsko-političkim ceremonijama.
Događaji su se menjali kroz vekove: razlozi i načini njihovog organizovanja, mesta
održavanja, masovnost događaja. Danas se može pričati o neuporedivo tehnički naprednijim
događajima, interesantnijim lokacijama održavanja, kreativnijim scenskim rešenjima.
Upravljanje događajem je proces po kojem se događaj planira, priprema i proizvodi. Kao
bilo koja druga forma upravljanja, menadžment događaja obuhvata procenu, definisanje,
akviziciju, raspodelu, usmeravanje i kontrolu. To, naravno, podrazumeva i analizu vremena,
finansija, kadrova, proizvoda, usluga i drugih resursa, kako bi se ostvarili ciljevi. Posao
menadžera događaja jeste da predvidi i uredi svaki aspekt događaja, uključujući istraživanje,
planiranje, organizovanje, implementaciju, kontrolu i procenu učinka dizajna događaja.
Sposobnost, veština i uspešnost menadžera bazira se pre svega na njegovoj sposobnosti da
kontinuirano raspolaže informacijama o sredini organizacije i da se uspešno suočava sa
promenama u sredini. Komunicirati, planirati, odlučivati, upravljati ljudima, organizovati, držati
poslove pod kontrolom, voditi, poznavati finansije, poznavati svoju oblast ili profesiju, to su
menadžerski poslovi za koje menadžeri treba da poseduju znanje, veštine i sposobnost.
1
Događaji postoje svugde u svetu, u svakoj zemlji, u skoro svakom gradu. Oni
predstavljaju atrakciju, kako za stanovnike tog grada, tako i za turiste. Često su prva asocijacija
za neki grad, poput „Kanskog Festivala“ za Kan, „Karnevala“ za Rio de Ženeiro, „Exita“ za Novi
Sad, te su, po velikom broju istraživanja, glavni kriterijum za izbor nekog grada kao turističke
destinacije.
1
Koprivica Miodrag, „Menadžment događaja“, Novi Sad, 2008
1. NASTANAK I RAZVOJ DOGAĐAJA
Događaj kao svesna i ekonomski usmerena ljudska aktivnost se pojavljuje veoma davno,
gotovo sa počecima drevnih civilizacija. Budući da događaji obuhvataju široku osnovu, nastanak
različitih događaja se ne vezuje za isto vremensko razdoblje. Sasvim je izvesno da ekonomska
pojava događaja datira iz početka u društvu organizovanog ljudskog življenja, ali je ekonomsko
izučavanje događaja, a naročito njegovih menadžment aspekata novijeg datuma. Poznato je da
su se izložbe i trgovačke priredbe održavale i u pred antičkom periodu. Sportske događaje
beleže antički istoričari kao značajan i prestižan oblik društvenih aktivnosti, koji je svoj vrhunac
dostigao organizovanjem drevnih Olimpijskih igara (776 g.p.n.e) u vidu petoboja. Događaji
festivalskog tipa poznati su još iz srednjeg veka, mada se i u doba Rimskog carstva naziru
ovakve vrste događaja. Koliko god se čini da su konferencijski događaji proizvod savremenog
načina života, njihov nastanak se vezuje za XVIII vek. Događaji su verovatno nastali i pre pojave
novca, ali njihov razvoj nesumljivo je usledio nakon ustanovljenja i prihvatanje opšteg
ekvivalenta, budući da nematerijalni karakter i idejna osnova događaja nisu naročito povoljni za
naturalnu razmenu.
Pojava kapitalizma, novih proizvoda i društvenih odnosa, kao i novog načina života
otvorili su put svestranijem razvoju sve većeg broja različitih događaja. Dinamičan razvoj
događaja, kao ekonomske ponude odigrao se u XX veku, koji je afirmisao post industrijsko
društvo. Pojava diskrecionog prihoda, porast kupovne moći i standarda potrošača, pomeranje
linije sa osnovnih u korist dopunskih potreba i rađanje potpuno novih potreba potrošača usmerili
su tražnju za specifičnom ekonomskom ponudom događaja, koja je zatim stimulisala razvoj
različitih savremenih događaja.
2
Razvoj događaja u ekonomskom smislu je potpomogao i
rešavanje problema zapošljavanja savremene radne snage, a odrazio se i na privredni rast pre
svega razvijenih tržišnih ekonomija (uticaj mega sportskih događaja kao što su Olimpijske igre ili
svetska prvenstva popularnih sportova na privredni rast zemalja domaćina).
2
Pivac T. –„Menadžment događaja“ – Beograd, 2011
Krajnji cilj svakog od ovih događaja je ostvarenje profita. Međutim, svaki od pomenutih nosi
sa sobom i neki rizik i neophodno je preduzimanje mera predostrožnosti, tačnije implementacije
kriznog menadžmenta, u cilju obezbeđenja uspeha događaja.
Postoje izuzetne podudarnosti u organizaciji svih ovih događaja, ali isto tako postoje i
značajna odstupanja svakog tipa događaja. Oni svi imaju različite objekte i publiku, mogu imati
različitu namenu, i imaju različite karakteristike i zahteve na koje se krizni menadžer mora
fokusirati.
1.2. U
ČESNICI
DOGAĐAJA
Industrija događaja nudi mnogobrojne mogućnosti kada su u pitanju karijere. Osećaj
satisfakcije, zabave, kreativnosti i putovanja idu uz to.
S’ obzirom da je industrija događaja relativno mlada, obrazovanje i obučavanje potrebnog
kadra je još uvek u fazi razvoja i usavršavanja. Nije neophodno posedovanje posebnih diploma.
Međutim, potrebno je posedovanje određenih veština i znanja, u zavisnosti od funkcije koju
osoba obavlja.
Učesnici organizacije događaja su:
1. Menadžer događaja
Menadžer događaja je uglavnom vlasnik događaja: kompanija, grad, neprofitna
organizacija ili individualac. Ova osoba je odgovorna za ceo događaj. Termin “menadžer
događaja” se uglavnom koristi za velike događaje. Menadžer se obraća producentu ili,
producentskoj kući kojoj poverava realizaciju događaja.
2. Planer događaja
Planer događaja praktično ima istu funkciju i odgovornosti poput menadžera događaja, s’
razlikom da se termin “planer događaja” koristi za manje događaje.
3. Koordinator događaja
Za razliku od menadžera i planera događaja, termin “koordinator događaja” se odnosi
isključivo na pojedinca, koji ima za zadatak da iskoordinira između svih učesnika događaja, radi
postizanja istog cilja. Ova osoba obično nije odgovorna za kreativnu stranu događaja, niti za
finansiranje dobavljača, već ima koordinatorske zadatke.
4. Producent događaja
Ova osoba je odgovorna za koordinaciju i realizaciju događaja, kao i za izbor dobavljača.
Poseduje listu sa najpouzdanijim imenima dobavljača. Ponekad je uključena i u asistiranje sa
kreiranjem događaja, pogotovo vezano za tehnički deo događaja: dizajn, stejdžovi, osvetljenje,
audio-video oprema i dr.
5
Ove četiri funkcije su ključne za organizaciju jednog događaja. Međutim, u samu
organizaciju događaja uključen je daleko veći broj ljudi, među kojima i dobavljači, suugovarači,
menadžeri svakog sektora, i svi oni zajedno čine producentski tim. Realizaciji događaja i samom
procesu “iznošenja” događaja, u različitim fazama organizacije, priključuje se daleko veći broj
ljudi, koji ne retko dostiže i više hiljada, iz raznih profesija.
Kod stvaranja događaja radi se najviše o ljudima. Ljudski faktor je taj koji daje pečat
jednom događaju. Ovo je posao za osobe koje vole rad sa ljudima, koje vole timski rad, jer
proces organizovanja događaja zahteva permanentnu komunikaciju između ljudi, u svim
njegovim fazama. Koliko je komunikacija između članova tima bila dobra, pokazaće se zapravo
time koliko će biti uspešan događaj.
1.3. F
AZE
ORGANIZACIJE
DOGAĐAJA
Postoji pet glavnih faza organizovanja jednog događaja:
Faza koncepta i ponude
Faza marketinga i prodaje
5
Matthews D. - “Special Event Production” – Elsevier’s science, Burlington, 2008.
