SRBI U HABSBURŠKOJ MONARHIJI

1. UVODNE NAPOMENE

1.1.

Srbi pod turskom vlašću - na putu ka asimilaciji

Od svog prelaska na Balkan, tačnije od Maričke bitke 1371. turska vojska je stalno napredovala

tako da je do kraja XV veka okupirala jednu polovinu tzv. “Dunavske linije” - od njegove delte do
Beograda i duž Save do Vrbasa i preko Cetine do Jadranskog mora.

Snaga turske vojske bila je proizvod spleta okolnosti i objektivnih faktora od kojih se u prvom

redu uzimaju slabost i nesloga balkanskih naroda, a potom i organizacija, taktika i strategija same turske
vojske. Zapravo, Turci u početku ni ne nastupaju kao osvajači balkanskih srednjovekovnih država, nego
kao plaćenici vizantijskih vladara u njihovim nastojanjima da povrate ugled i veličinu Istočnog rimskog
carstva. Turcima je tek nakon stupanja na Balkan postalo jasno šta sve mogu postići u situaciji koju su
zatekli na jugoistoku Evrope. Dinastičke borbe, sukobi i građanski ratovi unutar odumirućih carevina (ne
samo Vizantije, nego i Bugarske i Srbije) otvorili su im put nepredviđenih mogućnosti prodora u samo
središte Evrope. Na tom putu Turska nikada nije naišla na bilo koji oblik združenih snaga balkanskih
naroda - naprotiv, gotovo redovno su se pojavljivali kao arbitri ili pomagači jedne strane u sukobu,
istovremeno računajući na pasivnost i izdajstvo druge strane.

Kod balkanskih država (posebno Srbije) od druge polovine XIV veka počinje period razbijanja

centralne vlasti i jasna težnja feudalne vlastele za izdvajanjem posebnih oblasti. Feudalna vlastela
smatrala je svojim prirodnim pravom da svoj ugled i svoje posede jača na sve moguće načine. Iako nema
dinastičkih prevrata (kao što je to slučaj u Vizantiji), ona vrlo vešto koristila smene vladara kako bi
ojačala svoj utica. U doba slabih vladara, ili vladara kojima je trebala njihova pomoć, to jačanje se
neretko izvodilo i na račun same države. Isto tako, Srbija nije imala dugu državnu tradiciju koju bi
karakterisao trajniji državotvorni kontinuitet. Za nešto više od dva veka svoga

de iure

postojanja (1212-

1459) ona se stalno nalazila u nekom previranju, tražeći nove okvire i nove oblike svoje egzistencije. I na
vrhuncu svoje moći, za vreme vladavine Stefana Dušana (1331-1355) - širenje državnih granica nije sa
sobom nosilo i stvarno jačanje državne organizacije. Naprotiv, vrlo često se proširivanje moglo
okarakterisati kao “navlačenje omče oko sopstve glave”, jer se na pokoreno stanovništvo nije moglo
računati – ono ne samo da nije bilo odano, nego nije ni izvršavalo svoje obaveze prema novoj vlasti. Za
razliku od njih samo je srpski narod dobijao nove i veće namete.

Nasuprot tome stajala je turska azijatska koncepcija volje, snage i sloge, gde je sve lično moralo

biti   bezuslovno   podređeno   opštem   interesu.   I   dok   balkanski   narodi   gube   osećaj   jedinstva   i
državotvornosti;   Turci   kao   vojnička   kasta,   smatraju   državnu   celovitost   kao   jedini   prirodni   oblik
organizovanja militarizovanog društva. Sultan je apsolutni gospodar i njegova volja odlučuje o svemu.
Verski monoteizam našao je svog prirodnog saveznika u apsolutnoj monarhiji. Alah je preneo vlast na
zemlji na sultana, koji od Selima I (1512-1520) uzima i titulu kalifa - kao vrhovnog duhovnog poglavara.
Osvajajući tuđe zemlje Turci dobijaju nov podanički elemenat, koji u novonastalim okolnostima želi da
radi  za njih,  jer  oni  dobro znaju  da  “raju”  teško  pritiska  ceo  sistem  feudalnih sizerensko-vazalskih
obaveza uvećanih za obaveze prema crkvi.

Obećavajući seljacima oslobođenje od nameta, oni uspevaju

da pridobiju najšire društvene slojeve koji prirodno reaguju u potrazi za boljim uslovima života.

Život srpskog seljaka (meropha i sebra) u srednjem veku bio je veoma težak – za redovnu obavezu morao je da 104 dana
godišnje besplatno radi za svog vlastelina i da crkvi plati desetak ili da na crkvenom imanju radi 36 dana.

Postavlja se pitanje šta je srpskog seljaka moglo vezati za državu u kojoj vlada samo gola borba za vlast - u kojoj se
ukorenilo oceubistvo i bratoubistvo i u kojoj ništa nije bilo sveto. Kada je mogao njegov vlastelin da angažuje turske
najamnike protiv drugog vlastelina - seljak se s pravom zapitao zašto da onda on ne primi te iste Turke za svoje nove

U turskoj državi muslimansko stanovništvo je bilo privilegovano zbog pripadnosti vladajućoj veri,

ali ni nemuslimani nisu bili proganjani. Naprotiv, svi sultani su priznavali samoupravu Svete Gore i nisu
dirali tamošnje manastire. Nakon 1453. zadržana je i Vaseljenska patrijaršija u Carigradu, dok je sam
sultan Mehmed II (1451-1481) lično dao investituru patrijarhu Genadiju II, pozivajući se pri tome na
Sveto trojstvo i obećavajući punu zaštitu hrišćanske vere.

Slično je bilo i sa Srpskom pravoslavnom crkvom – posle pada Smedereva (1459), Turci su

priznali patrijarha Arsenija II (1457-1463), a samoj patrijaršiji odredili danak. Međutim, već nakon
njegove smrti, Pećka patrijaršija se postepeno ukida i pripaja

Ohridskoj arhiepiskopiji

. Iako je bilo

sporadičnih buna (ustanak smederevskog episkopa Pavla 1528.), Srpska pravoslavna crkva ostala je pod
Ohridskom arhiepiskopijom sve do 1557. godine.

Osim toga, Turci s početka svoje vladavine nisu vršili prisilnu islamizaciju. Ostavljali su ljudima

da se, s obzirom na prednosti koje daje nova vera – oslobođenje poreskih dažbina, sami opredele. Jedan
zapis iz 1509. godine govori o tome kako su mnogi "nemučeni ni od kog" - odstupili od pravoslavlja i
pristali uz islam “gledajući njihovo množenje i velikoslavlje”. U XV i XVI veku tih je prelazaka bilo
mnogo. Vlastela i narod naročito u Bosni i Hercegovini i Srbiji, a manjim delom u Grčkoj, Crnoj Gori i
Bugarskoj nisu u “preveravanju” videli ništa neobično. Smatrali su to kao potrebu momenta i kao jednu
vrstu političkog opredeljenja. Utoliko više što su ih i sami Turci podržavali u tom opredeljenju,
ostavljajući im njihove posede i pokazujući prema njima izvesne obzire.

Turci ne samo da se nisu trudili da islamizirano stanovništvo uvedu u “pravu” veru, nego ih

puštaju da žive po svojim starim običajima. “Novi” muslimani svetkuju i Đurđevdan i Mitrovdan, dok za
Svetog Iliju same hodže kažu da je do podne Ilija, a po podne Alija. Ne menja se ni jezik, samo je rečnik
dobio izvestan broj turcizama kao prirodno nasleđe već postojećih kulturnih, privrednih, administrativnih
i drugih veza i odnosa. Pismo, kojim se služe preobraćeni muslimani je ćirilica (tzv. “bosančica”), koja je
bila u opštoj upotrebi sve do početka jezičkih reformi.

No, turska tolerancija nije bila dugog veka. Ogromna teritorialna raširenost carevine

onemogućavala je nadzor i davala maha ćudima i prohtevima pojedinaca. Duga ratovanja crpila su
finansijsku snagu države i izazivala nove namete i terete. U finansiskom popslovanju Turci kao vojnici
nisu imali mnogo iskustva i dosta rano su počeli da se muče s prikupljanjem neophodnih novčanih
sredstava. Bogate rudnike u osvojenim zemljama nisu znali da održe, iako je Sulejman Veličanstveni
(1520-1566) izdavao posebne kanuname sa povlasticama za rudare. Iz glavnih rudarskih mesta u Novom
Brdu, Srebrenici, Trepči i Rudniku ubrzo su se povukli strain kapitali – pre svega mletački i dubrovački, a
Turci niti su znali niti mogli da ih zamene drugim. Od tada glavni teret finansiranja države počinje
podnositi hrišćansko stanovništvo kao glavni radni i proizvođački elemenat u carstvu.

1.2.

Srpska despotovina u Južnoj Ugarskoj

Izgubivši državu i počevši postepeno da se asimiluju, za Srbe postaje jedino ugarski kralj Matija

Korvin (1458-1490) nada za nekakav spas i očuvanje nacionalnog identiteta. Ali tu cenu opstanku morali
su da plate – ne novcem, nego organizujući “živim bedem” preme Otomanskoj imperiji.

Naime, kralj Matija u nameri da od Ugarske stvori jaku srednjoevropsku državu, želeo je da pored

Vlaške i Moldavije i gotovo čitave Hrvatsku, u zemlje krune Svetog Stevana (Ištvana) uključi i Češku i
Austriju. U tom cilju on uvodi brojne reforme – pre svrega u vojsci, stvarajući stajaću vojsku (gde niko
nije moga biti izuzet od mobilizacije niti od obaveznog služenja vojnog roka). U tim svojim namerama
imao je izvesnih uspeha, ali je ratujući na dva frontova zapravo oslabio sopstvenu zemlju. Istrošen u

gospodare? U ime koje to državne ideje i tradicije može takva vlastela da ga poziva na žrtvu?

Prvo sultansko pismo pisano ćirilicom napisano je 10. jula 1430. a uputio ga je sultan Murat II Dubrovčanima. Ćirilicom je
pisan i mirovni ugovor između sultana Bajazita II i mađarskog kralja Ladislava iz 1498.

Položaj srpskoga naroda u Južnoj Ugarskoj na početku XVI veka bio je dosta težak, ali ipak ne

onako očajan kao u XV posle pada Smedereva. Ostavši bez sopstvene države, srpski titularni despoti u
Južnoj Ugarskoj, ulivali su kod sopstvenog naroda veru i nadu da će se pomoću svojih severnih suseda
moći nekako održati i vratiti na svoja ognjišta.

Međutim, posle pada Mađarske (Budim, 1541) ostali su i bez tog oslonca. Postavilo se “večito”

pitanje: šta da se radi? Da li se pomiriti sa sudbinom i priznati stvarno stanje, ili nastaviti borbu pod
vođstvom neke druge hrišćanske države.

S turskim osvajanjem Ugarske malaksava srpski otpor, tako da narod sve više počinje prilaziti

osvajaču, koji ponovo pokazuje razumevanje za njegove prebege i ponovne povratke. Prevladavalo je i
uverenja da se može više postići u zajednici s Turcima nego u borbi protiv njih.

Na drugoj strani, srpski nominalni despoti, iako su postojali, ipak više nisu bili “njihovi” ljudi, a

drugih osoba koje bi ih s apsolutnim autoritetom okupile oko sebe nije bilo.

Upravo u ovom period, od druge polovine XVI veka počela se i profanisati ideja koja je Srbe

dotle vodila - da napuštaju svoju otadžbinu i sve žrtvuju u borbi za slobodu. U novonastalim okolnostima,
od boraca za slobodu oni postaju tuđa najamna vojska - pretvaraju se u ratnike od zanata, koji žive od
najamničkih plata.

1.3.

Obnova Pećke patrijaršije

Posle smrti Arsenija II (1467) srpska crkva nije imala (birala) novog patriarha, tako da je čitava

hijerarhija potpala pod ohridskog arhiepiskopa, koji će više od šest decenija imati jurisdikciju nad
srpskom crkvom. Međutim, srpska crkvena lica nisu bila zadovoljna ohridskom vrhovnom upravom, tako
da se oko 1528. godine javio se otvoreni otpor protiv nje.

Ovaj “bunt” bio je u direktnoj vezi sa srpskim učešćem na strani Turaka u pohodu na Ugarsku.

Kako je turska armada sve više napredovala, tako su i srpske trupe u njenom sastavu bile sve brojnije. To
je naročito došlo do izražaja prilikom osvajanja Banata (1551-52), kada su glavninu turske vojske činili
Srbi.

U međuvremenu su se i srpske crkvene starešine počele sve osionije ponašati u odnosu na ostale

konfesije - naročito prema katolicima, smatrajaći se privilegovanim oni počinju tražiti da im sada
katolička crkva plaća desetak. Česti ratovi Turske s Mađarima, Austrijancima i Mlecima u prvoj polovini
XVI veka pojačali su negativan stav prema katoličkoj crkvi i omogućili takve postupke pravoslavne
crkve. Turske privilegije srpskoj crkvi nižu se jedna za drugom, tako da pravoslavni sveštenici uskoro
dobijaju slobodu kretanja po čitavom carstvu, a slobodno prelaze i u Vlašku i u Rusiju, da od tamošnjih
crkvenih krugova traže pomoć za svoje crkve.

Kako bi u potpunosti zadovoljio srpski narod, Sulejman Veličanstveni 1557. godine izdaje ferman

o obnovi Pećke patrijaršije. Nesumnjivo, da su na ovu sultanovu odluku uticali i njegovi veziri srpskog
porekla: Rustem-paša Opuković, Ali-paša Semiz i Mehmed-paša Sokolović. Ovome u prilog ide i
činjenica da je za prvog patrijarha postavljen Makarije Sokolović – brat velikog vezira Mehmed-paše.

Crkvena hijerarhija (patrijarh i episkopi) birani su od strane Sv. Sinoda, s tim što ih je sultan

potvrđivao svojim beratima. Isto tako je i sama turska država potvrđivala i garantovala srpskoj crkvi
redovne godišnje prihode.

Jedina osoba koja je kratkotrajno uspela da organizuje Srbe bio je Jovan Nenad, legendarni "car", jedna neobična i još

uvek misteriozna ličnost. Narod, uplašen i zbunjen, poverovao je u njegove natprirodne sposobnosti i moć komunikaciju
sa samim Bogom (jer je instiktivno tražio i očekivao da se dogodi neko čudo). A Jovan Nenad je imao sve ono što je
narod upravo priželjkivao - kombinaciju narodnog borca, hajdučkog avanturiste i socialnog revolucionara. Pljačkao je
plemićke dvorove, napadao trgovačke karavane, ali ulazio i u borbe s Turcima. Hrabrost mu se mešala s drskošću,
popularnost sa terorom. Razumljivo je s toga, što je oko sebe okupio vrlo brzo nekoliko hiljada ljudi (oko 25000). Turske
čete i posedi koji su se tada nalazili u Bačkoj bili su još malobrojni i Jovan Nenad ih je mogao bez velike muke savladati.
To ga je pročulo i podiglo ugled u narodu. Za svoju prestonicu izabrao je Suboticu.

Pod jurisdikciju Pećke patrijaršije osim Srbije i “Stare Srbije” (Raške i Kosova), ušle su i severna

Makedonija, zapadna Bugarska, Crna Gora, Hercegovina i Dalmacija, Južna Ugarska i Bosna. Na taj
način crkva je presudno uticala na objedinjavanje srpkog naroda, jer je u tom vremenu bila jedina
nacionalna i državno-pravna institucija. Ona se (možda i

sine cure

) prihvatila narodnog vođstva, jer druge

institucije nije bilo. A vreme je pokazalo da je sveštenstvo bilo pouzdaniji vođa od feudalne vlastele. Iako
neobrazovano, bilo je nošeno idejom narodnog jedinstva i barem se trudilo da toj ideji i služi. Otuda se s
pravom kaže da je crkva bila jedina politička organizacija kod Srba gotovo puna tri i po veka.

Tek pod vlašću Pećke patrijaršije izvršeno je po prvi put ujedinjavanje srpskog naroda na celom

njegovom etničkom prostoru, jer je crkvena jurisdikcija dopirala dokle su dopirale i granice turske
države. Nikad do tada nisu se srpske ni državne ni crkvene granice poklapale sa područjima naseljenim
srpskom populacijom. Kad su ukinute sve stare feudalne granice našao se srpski narod u jednoj državi i
pod jednom – doduše turskom vlašću, koja je (u prvo vreme) dozvolila njegovo jedinoj instituci – crkvi,
da vrši vlast nad njime.

Na drugo strani, ovaj moment i razvoj događaja doprineo je jačanju državotvorne ideje. Umesto

ranijih težnja ka decentralizaciji koja je bila izraz vlastoljubive vlastele, sad je sve više - po nekom
instiktu samoodržanja, jačala ideja narodnog jedinstva. Nacionalni unitarizam i egalitarizam unutar
Turske države suzbio je sve oblike separatizma koji su bili karakteristični za feudalnu Srbiju.

1.4.

Buđenje nacionalne svesti

Austrija je, prema turskom prodiranju, koje se sve više primicalo njenim starim granicama,

spremala posebnu organizaciju odbrane. Preventivno, nadvojvoda Karlo, kome je bila poverena odbrana
južnih austriskih oblasti, poče 1579. god. zidati novi utvrđeni grad Karlovac kao stožer buduće vojne
granice (Karlovački generalat). Službeni jezik bio je nemački. Uz stalne nemačke vojne postave, službu
su vršili i tamošnji "graničari" ili "krajišnici" - mahom doseljeni Srbi, koji su bili oslobođeni svih poreza i
obaveza, ali su za to u dobi od 16-te do 60-te godine smatrani vojnim obveznicima. Ranije hrvatsko
stanovništvo sa domaćim plemstvom povuklo se većim delom na sever. Njihovu zemlju i imanja sada su
obrađivali srpski doseljenici.

U međuvremenu je austriski car Rudolf 1592. zaključio mir s Turcima na osam godina. No, na

Porti su tajno dali signal da hercegovački Hasan-paša Predojeviću nesmetano nastavi sa prodiranjem
prema Hrvatskoj. Ali poraz koji je pri tome doživeo poslužio je kao

casus beli

da Turska i formalno

objavi rat Austriji.

Iste godine (1592) je na papsku stolicu došao Kliment VIII, čovek koji je želeo da okupi

hrišćansku Evropu u borbi protiv Turske i povrati uticaj rimske crkve koji je bio poljuljan Luterovom
reformacijom. Međutim, njegova nastojanja da okupi evropske narode oko jedne ideje imala su polovičan
uspeh. Kako Francuska i Mletačka republika nisu htele u koaliciju sa Austrijom, papska kurija se po prvi
put obratila Rusiji za pomoć u rešavanju evropskih pitanja. Odluka da se u borbu protiv Otomanske
imperije uvuče i Rusija bila je motivisana eventualnim ustankom pravoslavnih balkanskih naroda - koji bi
se sigurno na taj ustanak pre odazvali na poziv Rusije, nego na poziv rimske kurije.

Pretpostavlja se da su ovakva razmišljanja dala povoda Sinan-pašu, glavnom zapovedniku

Beogradskog pašaluka, da 27. aprila 1594. uzme mošti Svetog Save iz manastira Mileševa i da ih spali na
Vračaru. Misleći da će na ovakav način “ubiti” slobodarski duh u narodu, paša je zapravo probudio
nacionalnu svest kod Srba.

Posle ovoga bilo je jasno da ukoliko dođe do ustanka, da će on u srpskim zemljama zahvatiti šire

razmere.

Zbog toga je papska kurija aktivno radila na izazivanju ustanka kod hrišćanskih naroda na

Balkanu - u prvom redu kod Arnauta, Srba i Crnogoraca, s obzirom da su njih smatrali za najborbenije i
najspremnije da se suprotstave turskoj vlasti. Krajem 1596. na ustanak se prvo podiglo albansko pleme

To je bio poslednji turski zalet prema zapadu i njihov najdalji domet. Od ovoga poraza Turska

više nije bila onako čvrsta, kao u doba Mehmeda II, Selima I ili Sulejmana Veličanstvenog. Uzalud je
Kara Mustafa dao ubiti tri paše posle poraza, uzalud je i sam na povratku u Beogradu doživeo istu
sudbinu - neminovni točak istorije (da sve ima svoj uspon i pad) nije se mogao više zadržati. Od ovoga
poraza pod Bečom prestaje svaka dalja turska inicijativa na zapadu. Njena politika počinje se svoditi na
odbranu stečenih pozicija i granica, koje će se sve više pomerati ka jugoistoku.

Na drugoj strani, od ove pobede Austrija ima sve veću ulogu u istoriji balkanskih naroda.
Posle turskog sloma pod Bečom, njoj je bio postavljen istoriski zadatak da iskoristi taj poraz i

pređe u nezaustavljivu ofanzivu. Iako je car Leopold I bio spreman na mir, živa agitacija papske kurije
doprinela je njegovoj odluci da se rat ipak nastavi. U Lincu, 5. marta 1684. obrazovana je nova
hrišćanska liga – “Sveta alijansa” (“Sveti Savez”), u koju su ušle pored Austrije i papske kurije, još i
Poljska i Mletačka republika.

Međutim, između saveznika nije bilo prave iskrenosti, naročito ne između Austrije i Mletačke

republike. Kad je početkom 1684. sklapan savez onda se još nije moglo sa sigurnošću predvideti kakav će
biti opšti ishod borbe. Ali kad je ta borba donela uspehe, naročito posle pada Budima, kad su Turci počeli
naglo uzmicati, i na jednoj i na drugoj strani javiše se veliki prohtevi. Habzburški car, kao nosilac krune
zemalja Svetog Stevana, smatrao je da ima istorijsko pravo na sve zemlje, koje su bilo kada i u bilo kom
obliku ulazile u sastav Ugarske. S toga je želeo da dobije ne samo celu Hrvatsku (sa Slavonijom i
Dalmacijom) i Bosnu i Hercegovinu, nego gotovo pola Balkanskog poluostrva do Bugraske i Grčke.
Prirodno da je morao doći u sukob s mletačkim aspiracijama, koji su tražili šire zaleđe primorja (Lika) i
Dalmacije (Hercegovina) do Skadra.

Za to vreme austriska je vojska postigla ogromne uspehe. Gotovo u jednom naletu očistila je od

Turaka celu zapadnu i severnu Ugarsku i prešla u Banat i Erdelj. Među samim Turcima nastalo je rasulo.
Razdraženi janičari ubiše velikog vezira, dok je sultan Mehmed IV morao da se odrekne prestola. Tokom
1688. Austrijanci su nastavili napredovanja i osvojili Petrovaradin, Slankamen i Beograd. “Prirodna”
granica na Dunavu je bila ponovo uspostavljena.

U to vreme se iznenada među srpskim življem pojavio kao austrijski poverenik jedan do tada

malo poznati čovek - grof Đorđe Branković.

Kao brat jednog pravoslavnog vladike Branković je imao veza sa pravoslavnim sveštenstvom ne

samo iz Erdelja i u Vlaškoj, nego i sa licima iz unutrašnjosti Turske, koja su preko Vlaške išla za Rusiju.
Zahvaljujući tim vezama on je došao u posrednu vezu i sa srpskim patrijarhom Arsenijem III
Crnojevićem, koji se u to vreme nalazio u istočnoj Srbiji. Nudeći patrijarhu 150 dukata, Đorđe je uspeo
da od crkve obezbedi dokument o genetskom poreklu svoje porodice - da direktno vodi poreklo od
despota Vuka Brankovića.

U Beču Branković je iznosio plan, da se kroz saradnju carske vojske i srpskih ustanika uspostavi

u Južnoj Ugarskoj “Ilirska država”. Ta država, koju je on zamišljao, trebala je da bude nastavak stare
države despota Brankovića, sa Slavonijom i Sremom - od Osijeka do Beograda, kojom bi vladao naravno

Njegova porodica potiče od stare kuće Brankovića. Đorđe se rodio u Jenopolju, 1645. Njegov predak vladika Mojsej koji
je upravljao jenopoljskom eparhijom, rodonačelnik je vladičanske "dinastije" Brankovića. Njega je u eparhiji nasledio sin
Sava I, ovoga sinovac Longin. I Đorđev stariji brat, Sava II, bio je sveštenik, i postao je pravoslavni arhiepiskop u Erdelju.
Đorđe je vrlo mlad stupio 1663. u diplomatsku službu erdeljskog kneza Mihaila

Apafija, te je u svojstvu diplomate proveo

nekolike godine u Turskoj. Putovao je i u Rusiju i Vlašku. Već 1673. god., uobražava sebi veliku političku karijeru, počeo
se izdavati za potomka srpskih despota. Napušta kneza Apafija i prilazi Austriji. Učinio je to s toga, što je knez rđavo
postupao s njegovim bratom i počeo progoniti pravoslavne. U Beču je u jednoj svojoj pretstavci iz 1683. izneo planove za
budućnost carevine u slučaju rata s Turcima – tvrdeći pri tome da bi mogao na granici Ugarske stvoriti "neku vrstu države
nalik na Hrvatsku, koja bi branila Ugarsku od turskih provala", pošto "Srbi znaju da su u provincijama, tamo prema
Beogradu, nekada vladali njegovi preci". Austriji u tom trenutku njegova saradnja nije bila potrebna, niti su bečke
kancelarije takve vrste predloga uzimale ozbiljno u razmatranje. Međutim, prilike na ratištu nakon 1688. nalagale su
Austriji da joj je svaka vrsta pomoći više nego dobro došla.