Ponuda i tražnja u tržišnom sistemu
SEMINARSKI RAD
PREDMET:
MIKROEKONOMIKA
SMIJER:
POSLOVNA EKONOMIJA
PROFESOR:
STUDENT:
Kiseljak, 18.12.2015
4
2. TRŽIŠTE I TRŽIŠNI MEHANIZMI
Tržište jeste ustaljeni način povezivanja kupaca i prodavača. Tržište jeste mehanizam
kojim se povezuju kupci i prodavači u cilju razmjene roba i usluga. Uređenost tržišta
podrazumijeva utvrđena pravila ponašanja koja važe za tržišne učesnike.
Tržišni mehanizam ne predstavlja samo mjesto na kojem se suočavaju ponuda i
tražnja, već i mehanizam preko koga se valorizuju svi rezultati rada. Tržište je „objektivni“
mehanizam koji preko sučeljavanja ponude i tražnje roba i usluga predstavlja vrlo složen
mehanizam na kojem su usko povezana sva navedena parcijalna tržišta. Tržište i informacije
koje tržišni odnosi pružaju proizvođačima, potrošačima i državi kao nosiocu ekonomske
politike je i „putokaz“ u određivanju svih subjekata za odgovarajuću proizvodnju, ponudu,
tražnju, potrošnju i slično. Postalo je i mehanizam ne samo za susretanje ponude i tražnje, uz
formiranje odgovarajućih cijena, već i mjesto na kojem se najčešće sukobljavaju pojedinačni
i opšti interesi, ali i sukob interesa pojedinačnih struktura u društvu. Na tržištu se najbolje
ogleda i položaj pojedinih grana i subjekata u primarnoj raspodjeli dohodaka i „društvenog
fonda rada“, ali i dometi uticaja određenih društvenih struktura. Tržište je često i sredstvo za
valorizaciju i „isprobavanje“ efekata određene makroekonomske politike, jer je vrlo elastično
i brzo reaguje. S obzirom na to da se preko tržišta prelamaju najčešće sukobljeni interesi na
relaciji: proizvođač – potrošač, potrošač – država, proizvođač – država, proizvođač -
proizvođač, u tom slučaju tržište postaje i sredstvo opšte borbe za osiguravanje određenog
položaja u raspodjeli, razmjeni i potrošnji u određenom društvu. Tržišni mehanizam kao izraz
konkurencije i slobode, često se izjednačava sa slobodama i denominacijom u određenoj
državi. Stoga se često tržišni sistem suprotstavlja državnoj intervenciji. Danas moderne države
i privrede nastoje, u duhu opšte liberalizacije i decentralizacije odlučivanja i sredstava, da
osiguraju sve veću slobodu tržišta, da oslobode ukupan tržišni mehanizam, jer smatra se,
tržište predstavlja snažan faktor kasnijeg privređivanja, sužavanja troškova, nasuprot kasnoj i
skupoj državi i državnoj regulativi. Međutim, i pored takve opšte orijentacije u svetu, ne
postoji slobodno tržište, ono je više ili manje pod delovanjem državne intervencije i
nacionalnih međunarodnih monopola. To je državno-monopolističko regulisanje ekonomije i
tržišta.
