kontinuelno dejstvo upravljačkih akcija kojima se utiče na parametre sistema, a sistem prevodi iz
jednog stanja u drugo. Veliki doprinos utemeljenju menadžmenta kao naučne discipline
doprinjeli su

Anri Fajol i Frederik Tejlor.

Anri Fajol je slavni francuski teoretičar koji je svoju

teoriju zasnovao na velikom radnom iskustvu prvo kao rudarski inženjer,a potom kao generalni
direktor. Fajol je definisao menadžment kao:

predviđanje

-planiranje
-komandovanje
-koordiniranje
-kontrolu

U tom smislu, on je utvrdio 6 ključnih preduzetničkih aktivnosti:
1. tehničke aktivnosti (proizvodnja)
2.komercijalne aktivnosti(kupoprodaja)
3. finansijske aktivnosti(kapital)
4.obezbjeđenje (čuvanje imovine)
5.računovodstvene aktivnosti (finansijske informacije)
6.menadžerske aktivnosti (planiranje i organizovanje).

Poslovanje preduzeća sve više je pod dominantnim uticajem faktora eksternog

okruženja. U takvim okolnostima ne postoji univerzalna formula za postizanje poslovnog
uspjeha niti se mogu prenaglašavati uticaji i zasluge pojedinih funkcija. Blagovremeno i
adekvatno reagovanje na pozitivne i negativne signale iz okruženja, uz optimalno korištenje svih
izvora i sposobnosti preduzeća, pouzdana je osnova za njegov rast i razvoj.

Kao odgovor na izazove eksternog i internog okruženja javljaju se različiti koncepti i

tehnike upravljanja što je posebno izraženo poslednjih decenija. Reagovanjem na promjene koje
su zahvatile sve oblasti privrednog i društvenog života formulisani su različiti pristupi
strategijskom upravljanju. Nastale su brojne definicije koje iz različitih uglova objašnjavaju ovaj
fenomen. Različita shvatanja strategijskog upravljanja mogu se, s obzirom na pristupe, grupisati
u nekoliko grupa.

Jednu grupu čine pristupi koji strategijsko upravljanje objašnjavaju polazeći od

ciljeva. Strategijsko upravljanje se posmatra kao ukupnost odluka (ciljeva, strategija i programa)
i akcija koje ih slijede. U osnovi ovog pristupa je razvijanje strategija kojima se realizuju
definisani ciljevi preduzeća.

Strategijsko upravljanje se shvata i kao odnos preduzeća i okruženja. U pitanju je

eksterna orijentisanost i reagovanje na promjene iz okruženja. S obzirom da su one sve
izraženije, a rizik i neizvjestnost veći, neophodno je racionalno reagovanje uskladjivanjem
ponašanja preduzeća sa faktorima i elementima eksterne sredine.

Posebnu grupu čine pristupi koji u definisanju strategijskog upravljanja polaze od

potrebe povezivanja strategijskog razmišljanja i operativnog djelovanja. To je akcioni proces u
kome se u razvijanju strategija polazi od strategijske analize, strategijskog izbora, zatim slijedi
implemenntacija i kontrola.

Navedeni pristupi nisu medjusobno suprotstavljeni. Naprotiv, moguće je i potrebno

povezati ih, jer se proces strategijskog upravljanja objašnjava na pravi način kombinovanjem
elemenata svakog od njih.

okruženjem, tj. šansama i prijetnjama, i sa unutrašnjim snagama i slabostima. Ciljevi
predstavljaju ono što se želi postići, ali ne prikazuju način »kako«. Na ovo pitanje odgovor daje
strategija.

Samo porijeklo riječi »strategija« možemo naći u grčkom jeziku, gdje

strategos

označava

vojskovođu

, iz čega se onda izvodi značenje strategije. Strategija predstavlja akcije

organizacije kojima ona nastoji da dostigne rezultate u skladu sa misijom i ciljevima
organizacije, kao i spoljnim okruženjem. Strategija ima nekoliko faza:

formulisanje strategije

primjena strategije ( postavljanje strategije u akciju)

strategijska kontrola ( modifikovanje strategije ili njene primjene da bi se

osigurali željeni rezultati)
Jednom isplanirana i primjenjena strategija često zahtjeva modifikaciju, u skladu sa

promjenama u okruženju ili u samoj organizaciji. Ove promjene je teško ili gotovo nemoguće
predvidjeti.

Bilo kad i svuda, akcije mogu biti mijenjane i modifikovane. Veličina ovih promjena

može   biti   dramatična   ili   revolucionarna,   postepena   i   evolutivna.   Prema   tome   strategijski
menadžment   je   proces   kojim   top   menadžment   utvrđuje   dugoročni   pravac   djelovanja   i
performanse organizacije obezbedjujući promišljeno formulisanje, efektivnu implementaciju i
kontinuiranu   ocjenu   utvrđene   strategije.   Strategijski   menadžment   predstavlja   određene
menadžerske odluke i akcije kojima se opredjeljuju performanse preduzeća u dugom roku. To
uključuje ispitivanje okruženja, formulisanje strategije, sprovođenje strategije i njenu ocjenu i
kontrolu. Strategijski menadžment se može definisati kao proces usmjeravanja aktivnosti predu-
zeća kojim se, na bazi anticipacije šansi i opasnosti, na jednoj, i jakih i slabih strana preduzeća,
na drugoj strani, identifikuju kritični faktori poslovnog uspjeha, te shodno prethodno utvrđenoj
strategijskoj viziji, opredjeljuje misija i razvojni ciljevi, kao i pravci, metodi i instrument njihove
optimalne realizacije u dinamičnoj poslovnoj sredini.

Sledeće posebnosti čine strategijski menadžment različitim u odnosu na druge tipove

menadžmenta.

Prvo,

priroda strategijskog menadžmenta je interdisciplinarna. Ne liči na druge tipove

menadžmenta koji u fokusu imaju specifična područja kao što su, recimo, humani resursi ili
operacije.

Drugo,

strategijski menadžment karakteriše eksterni fokus, jer naglašava interakciju

preduzeća i njegovog eksternog okruženja.

Treće,

naglašava i interni fokus, jer akcentira značaj interakcije i koordinacije različitih

funkcionalnih područja i organizacionih nivoa sa strategijskim pravcima djelovanja.

Četvrto,

u fokusu interesovanja je buduće stanje, kako u kratkom tako i u dugom roku.

2.POJAM I KARAKTERISTIKE STRATEGIJE

Strategija nije sve, ali bez strategije sve je ništa, misao je jednog anonimnog

preduzetnika.   Osnovni   problem   s   kojim   se   srece   preduzeće   u   suočavanju   sa   turbulentnim   i
kompleksnim   okruženjem   mogao   bi   se   izraziti   na   sledeći   način:   koja   strategija   omogućava
preduzeću   da   uspije   u   okruženju   koje   se   mijenja?   Ovo   iz   razloga   jer   menadžeri   putem
strategijskog   menadžmenta   uspostavljaju   odnos   izmedju   preduzeća   i   okruženja,   a   strategija
predstavlja rezultat ovog procesa. U fokusu strategijskog odlučivanja je odluka o tome kako
ostvariti konkurentsku prednost jer postoje različiti načini njenog ostvarivanja. Naime, uspješna
preduzeća imaju iste ili slične ciljeve, ali su različiti načini njihovog ostvarenja. Sa stanovišta
preduzeca   kao   cjeline,   moguće   je   ostvarenje   konkurentske   prednosti   kao   rezultat   različite