i uspostavljanje   jedinstvenog   tržišta   između  država   potpisnica   Ugovora   o   osnivanju   Evropske
ekonomskezajednice.   Ciljevi   trgovinske   politike   definisani   su   Članovima   131-134.   Ugovorao
osnivanju   zajednice.   Zajednička   trgovinska   politika   postala   je   jedna   od   najvažnijih   politika
Zajednice, kojom se uređuju bilateralni odnosi Zajednice sa "trećim zemljama" i multilateralnim
organizacijama.

Poznavanje trgovinske politike Unije je ključna stvar za uspješno poslovanje

država članica na tržištu trećih zemalja. Osnovni instrumenti na kojima počiva jedinstveno tržište
su:



Carinska unija - sa državama članicama je utvrdila carine u međusobnom trgovanju i
uvela carinske tarife prema trećim zemljama



Protivdampinške uredbe - sprečavaju uvozni damping proizvođača iz EU. To su podobne
uredbe protiv subvencijalnog uvoza.



Monitoring trećih država. Komisija vodi aktivnosti prema trećim državama radi zaštite
domaće proizvodnje.

Trgovinski sporazum EU se može podeliti u 4 grupe:

1. Preferencijalni i nepreferencijalni trgovinski sporazumi koji uređuju trgovinsku razmenu

sa trećim zemljama.

2. Sporazumi o privrednoj saradnji koji pored trgovinske razmjene, uključuju i ostale

sektore (finansije, transport, socijalni aspekt).

3. Sporazum o pridruženju uspostavljanjem intenzivne privredne saradnje sa državama koje

nameravaju da se uključe u EU.

4. Sporazum o pristupu koji je pravni instrument za članstvo u EU.

Uspostavljanje jedinstvenog evropskog privrednog prostora, zasnovanog na jedinstvenom

tržištu, bio je osnovni cilj Rimskog ugovora – dogovora. Uspostavljanje zajedničkog tržišta vrši
se postupnim usklađivanjem privredne politike država članica, što je i osnovni zadatak zajednice.
Osnovni temelj zajedničkog tržišta je nesmetan protok roba, ljudi i kapitala, na čemu se uostalom
bazira u carinska politika.

1.1. Unutrašnje tržište

Unutrašnje tržište Evropske unije definisano je kao prostor bez unutrašnjih granica u kome je

osigurano slobodno kretanje robe, lica, usluga i kapitala i u kojem vladaju jednaki uslovi
nadmetanja za sve učesnike. Pored slobode kretanja robe, unutrašnje tržište podrazumjeva i
slobodu kretanja faktora proizvodnje (radnika, kapitala i usluga), što je regulisano privilima o
slobodi kretanja lica i potrošača.

POREZI I CARINE EVROPSKE UNIJE

U teritorijalnom smislu, prostor unutrašnjeg tržišta pored država članica EU obuhvata i

države sa kojima EU čini zajednički Evropski ekonomski prostor (Island, Norveška i
Lihtenštajn). Jedinstveno tržište karakterišu: bescarinski prostor između država članica,
zajednička carinska tarifa prema trećim državama, ukidanje količinskih ograničenja i svih mjera
koje imaju jednako dejstvo i zabrana uvođenja novih između država članica, kao i ukidanje svih
vidova otvorene ili prikrivene fiskalne diskriminacije po osnovu porjekla proizvođača, pružaoca
usluge, robe ili kapitala. Izraz „bez unutrašnjih granica“ podrazumjeva, pored ukidanja formalnih
prepreka u smislu nacionalne regulative, otklanjanje i fizičkih barijera za protok ljudi, robe,
usluga i kapitala na granicama između država članica.

Pored sistema ukidanja prepreka unutrašnjoj trgovini i zabrana uvođenja novih, unutrašnje

tržište   podrazumjeva   i   uvođenje   instrumenata   kontrole   nad   pravilnim   i   neometanim
funkcionisanjem   tržišta   i   slobodne   konkurencije.   EU   to   obezbeđuje   kroz   pravila   o   zaštiti
konkurencije i zabrani državne pomoći koja favorizuje domaća preduzeća, sa nadnacionalnim
nadzorom   Evropske   komisije.   Ona   se   stara   da   se   dostignut   nivo   integrisanja   tržišta,   putem
ukidanja   pravnih   i   fizičkih   barijera,   ne   naruši   antikonkurentskim   ponašanjem,   dogovornom
praksom   ili   zloupotrebama  dominantog   položaja   od   strane   preduzeća,   odnosno   jednostranim
intervencijama država na jedinstvenom tržištu.

Unutrašnje tržište predstavlja srž i najveći uspjeh današnje Evropske unije, a njegovo

osnovno obilježje su četiri slobode:



slobodno kretanja roba,



ljudi,



usluga i



kapitala na cijeloj teritoriji Evropske unije.

Uspostavljeno je na principima konkurencije, nediskriminacije i uzajamnog priznavanja.

Unutrašnje tržište označava niz politika i mjera čiji je cilj da osiguraju ravnopravnu konkurenciju
svim ekonomskim subjektima na čitavom području EU te tako povećaju konkurentnost evropske
ekonomije na međunarodnom nivou.

POREZI I CARINE EVROPSKE UNIJE

jednakim učinkom, te reformu državnih monopola. Cilj ovih mjera je integrisanje tržišta država
članica i osiguravanje slobodnog kretanja robe, slično onome unutar teritorija jedne države.
Kontrola robe koja prelazi unutrašnje granice država članica prestala je 1. januara 1993. Sloboda
kretanja roba jedno je od četiri osnovna prava na kojima se zasniva unutrašnje tržište.

Ova sloboda odnosi se na robu porijeklom iz države članice EU. Smatra se da je roba

porijeklom iz države članice ukoliko je proizvedena, odnosno prerađena u njoj. Roba porijeklom
iz treće države uživa režim slobodnog kretanja na unutrašnjem tržištu tek nakon sprovedenog
carinskog postupka, plaćanja zajedničke carinske tarife i provjere tehničke usaglašenosti sa
tehničkim pravilima EU, ili nacionalnim pravilima u odsustvu pravila EU. Ova sloboda
podrazumjeva ukidanje i apsolutnu zabranu uvođenja carina i svih dažbina

jednakog dejstva kao

carine na robu porijeklom iz država članica i ukidanje i zabranu količinskih ograničenja i mjera
jednakog dejstva količinskim ograničenjima između država članica

Pored   ukidanja   i   zabrane   carinskih   i   vancarinskih   barijera   za   slobodnu   cirkulaciju   robe
porijeklom   iz   države   članice   zabranjen   je   svaki   vid   neposredne   ili   posredne   fiskalne
diskriminacije robe po osnovu porekla. Zabrana uvođenja mjera jednakog dejstva količinskim
ograničenjima   (prije   svega   putem   nacionalnih   tehničkih   propisa)   nije   apsolutna.   Izuzetak   su
mjere koje se preduzimaju zbog zaštite određenih legitimnih interesa države članice (npr. Zbog
zaštite zdravlja ljudi).

Međutim, ovo pravo država članica ipak je suženo dejstvom pravila o uzajamnom priznavanju
nacionalnih tehničkih pravila. Efekat toga je da roba legalno plasirana na tržište u jednoj državi
članici može nesmetano da se nađe na tržištu druge države članice, bez obzira na eventualne
razlike koje postoje u relevantnim tehničkim propisima tih država. Polovina ukupne trgovine
unutar EU pod režimom je zajedničkih evropskih propisa, dok je druga polovina pod režimom
uzajamnog priznavanja nacionalnih tehničkih pravila.

1.1.2. Sloboda kretanja kapitala

Slobodno kretanje kapitala je pretpostavka za investitore i preduzeća da mogu slobodno

raspolagati svojim kapitalom na različitim finansijskim tržištima država članica bez ograničenja.
EU predviđa opštu zabranu za sve restrikcije na kretanje kapitala i tekuća plaćanja između
država članica. Države članice EU dužne su da ukinu sve restrikcije kretanja kapitala između lica
koja svoje prebivalište imaju u EU.

Ovo pravo mogu da koriste sva lica koja imaju prebivalište ili poslovno sedište (rezidenti) u

državama članicama EU. Postoje i određena ograničenja ove slobode koje EU dozvoljava sa
stanovišta zaštite javnog interesa (npr. zaštite od pranja novca). Ova sloboda omogućava
integrisano, otvoreno, konkurentsko i efikasno evropsko finansijsko tržište i tržište finansijskih

Dažbina jednakog dejstva kao carine je svaka novčana dažbina, ma koliko bila mala, bez obzira na način

označavanja i primene, koja je jednostrano nametnuta na robu zbog toga što prelazi granicu.

Mere jednakog dejstva kao količinska ograničenja su nacionalni propisi ili druge mere donete od država

članica kojima se neposredno ili posredno, stvarno ili potencijalno može ometati trgovina unutar