UNIVERZITET U NIŠU
FILOZOFSKI FAKULTET
Žanrovi medijske zabavne produkcije
Seminarski rad iz predmeta
Teorija medija
Niš, 2013.
Mentor:
Student:
Prof Nikola Dedić
Marija Mičić 239
SADRŽAJ
UVOD....................................................................................................................
.
...........1
1. TELEVIZIJA NEKAD I SAD...................................................................................2
1.1. O žanru....................................................................................................................3
2. MEDIJSKI ZABAVNI ŽANROVI...........................................................................4
2.1. Situaciona komedija (SITCOM).............................................................................4
2.2. Sapunica..................................................................................................................6
2.3. Tele-novela.............................................................................................................8
2.3.1.
Uticaj
telenovela
na
društvo………………………………………………..9
2.4. Rijaliti šou.............................................................................................................10
3. METOD ŽANROVSKE MANIPULACIJE............................................................14
ZAKLJUČAK..................................................................................................................15
LITERATURA.................................................................................................................16
1. TELEVIZIJA NEKAD I SAD
Koncept televizije je u početku bio potpuno različit od onoga što ona danas
predstavlja za savremeno društvo. Šezdesetih i sedamdesetih godina 20. veka je
televizijski program bio vremenski ograničen i nije emitovan 24 sata dnevno. Televizor
se uključivao samo za pojedine emisije. U to vreme TV žanrovi su bili jasno profilisani.
Krajem 20. i početkom 21. veka, televizijski medij postaje široko rasprostranjen u svim
modernim društvima. Današnja istraživanja pokazuju da preko 98% stanovnika
Amerike poseduje TV prijemnik, da preko 60% ima više od jednog televizora u
domaćinstvu, kao i da prosečni Evropljanin provodi dnevno čak 7,5 sati gledajući TV
program. U Srbiji prosečno vreme praćenja televizijskog programa tokom dana u 2009.
godini iznosi 5 sati i 3 minuta, što je za 10 minuta duže nego u 2008.godini.
Naučnici sa Univerziteta u San Dijegu su sproveli istraživanje o uticaju
mnogobrojnih informacija na ljudski mozak. Izračunali su da ljudi putem medija prime
svakodnevno 100.500 reči, odnosno 23 reči svake sekunde. Zatrpanost rečima, odnosno
informacijama, prema mišljenju ovih naučnika, izaziva stres, stvara poremećaj
koncentracije i vodi u međuljudsku otuđenost. Popularizacija televizijskog medija je
donela i nužnu komercijalizaciju, koja se odrazila na kvalitet programa, odnosno pojavu
novih ili nestajenje postojećih TV žanrova. Razvoj tehnologija takođe je imao uticaja na
TV žanrove. Pojava daljinskog upravljača, kablovske televizije, sve većeg broja kanala
imogućnost praćenja tzv. slike u slici promenili su navike gledanja televizije i
koncepciju TV žanra. Daljinski upravljač omogućava gledaocu da paralelno prati dva ili
više programa, odnosno da menja programe nasumično ili planirano.
1
Televizijski program se često prekida reklamnim blokovima, te je gledalac
prinuđen da prati brzu smenu žanrova i od njega se očekuje da poseduje razvijenu
sposobnost brzog prepoznavanja, odnosno njihovog razlikovanja. Sa druge strane, danas
je sve vidljivija pojava namernog kombinovanja žanrova na televiziji.
2
1
Jovanović, S. i I. Stojiljković. 2009.
Gledanost programa sa nacionalnim pokrivanjem u 2009. godini.
RTS – Centar za istraživanje javnog mnjenja, programa i auditorijuma.
2
Đorđević, J.
Postkultura. 2009.
Beograd: Clio.
2
Televizijski diskurs različitih programskih žanrova je interesantan jer se sastoji
ne samo od jezičkog, već i od filmskog, odnosno slikovnog izraza. Kombinacija
osmišljenih rečenica i osmišljenog niza kadrova čine televizijski diskurs. Metode
kombinovanja reči i slike se razlikuju po žanrovima, a istovremeno se kontinuirano
inoviraju, kombinuju i prepliću, stalno stvarajući nove TV žanrove.
3
1.1. O žanru
Reč žanr potiče od francuske reči genre koja znači ’rod’ ili ’vrsta’. Termin
žanr se koristi u teoriji književnosti, retorici, teoriji medija i lingvistici, a odnosi se na
različite vrste tekstova. Televizijski žanr predstavlja određenu vrstu medijskog
proizvoda koji se odlikuje odreñenim karakteristikama. Karakteristike su prepoznatljive
i predvidljive, a to su: likovi, zaplet, scenografija, kostimi, muzika, rasveta, tema i
dijalog. Žanr mora biti standardizovan, pružati osećaj poznatog, a istovremeno nuditi i
nešto novo što diferencira taj proizvod od drugih. Izvestan broj autora se pita da li su
TV žanrovi stvarna pojava ili su konstrukcija analitičara i da li su žanrovi kulturno
uslovljeni ili su transkulturalni.
Posmatrajući termin žanr iz televizijske perspektive, nužno je razlikovati ovaj
pojam od pojma novinarskog izražavanja. Televizijski žanr je program karakterističan
po određenoj dramaturgiji, sadržaju, načinu prezentacije i nameni. Tradicionalna je
podela na sledeće TV žanrove: informativni, dokumentarni, igrani, zabavni, muzički,
obrazovni, naučni, sportski i ekonomsko-propagandni.
Sve je češća pojava mešanja žanrova, odnosno stvaranja tzv. hibridnih TV
žanrova, kao što su reality show programi. Analitičari televizijskih žanrova veruju da
žanrova i njihovih podvrsta ima mnogo više nego što je do sada klasifikovano. Usled
sveopšte komercijalizacije društva i medija, glavnim parametrom uspešnosti se smatra
gledanost programa. Brojne agencije se bave svakodnevnim merenjima gledanosti
programa, dužine gledanja, najgledanijih emisija po vrstama programa. Rezultati
ovakvih istraživanja služe kreatorima programa da zadovoljepotrebe javnosti. U praksi
3
Đorđević, J.
Postkultura. 2009.
Beograd: Clio.
3
