SEKTE
DEFINICIJA
Riječ sekta dolazi od latinskog glagola
secare
, što znači sjeći, odvajati. Pojam sekta u ovom smislu ima vrijednosno
značenje. Tu se misli na nku grupu koja se odvaja od glavne vjerske zajednice i postaje samostalna, neka vrsta otpadništva.
U svom stavu i učenju sekta se suprotstavlja tradicionalnoj vjerskoj zajednici (posebno hrišćanskoj crkvi), njenom učenju,
organizaciji i crkvenoj vlasti. Ako se u tumačenju pojma sekta podje od latinske rijeci
sequi
(slijediti), onda se za sektu
može reći da je to i manji religijski pokret koji je nastao okupljanjem grupe istomišljenika, koji slijede i podržavaju vođu,
osnivača sekte ili istaknutog sljedbenika. Za sociološko gledište važno je pratiti uzroke nastanka i pojave sekti, njihovu
strukturu i unutrašnje odnose, način djelovanja, učenje, osnovne poruke vođa, kao i njihov odnos prema društvu.
Može se definisati kao izdvojena grupa ljudi koji čvrsto slijede svoja načela.
U jednom broju monoteističkih religija svako odstupanje od proklamovanih dogmi (postojano vjerovanje ili učenje
koje ne dopušta da se u njega sumnja niti ostavlja mogućnost da bude opovrgnuto ili diskutovano. Često se pominje uz
religiju.) proglašava se sektom.
SEKTE KROZ ISTORIJU
1. U početku pojam sekta je bio neutralan pojam za jednu manjinsku grupu koja bi dolazila u konflikt sa većinom. Taj
pojam se najčešće koristio u antičkim filozofskim krugovima opisujući manje filozofske grupe. U tom smislu i rano
hrišćanstvo može se definisati kao sekta u odnosu na Judaizam.
2. Srednji vijek - jeretičke grupe koje se odvajaju od većinske Crkve.
3. Moderno doba- zatvorene vjerske grupe odnosno kultove
UZROCI NASTANKA SEKTI
nalaze se, prije svega, u
nezadovoljstvu stanjem u crkvi
(organizaciji i funkcionisanju) i njenim odnosom prema
okruženju i društvu. To se nezadovoljstvo može ispoljiti u zahtevima za reformama crkve, ili bježanjem od nje i
formiranjem posebne vjerske grupe (zajednice).
Postoji i više uzroka koji potiču od
individualnih karakteristika i sklonosti pojedine ličnosti.
Psihološka stanja i krizne situacije kod pojedinca – emocionalna nesigurnost, umor, neostvarene želje, teškoće i
tjeskobe u svakodnevnom životu.
Potreba za pripadanjem nekome i traganje za identitetom
mogu biti čest uzrok odlaska u sekte koje nude “toplinu” i
zajedništvo.
Traganje za smislom života, loše stanje u porodici, nedostatak prijatelja
.
Egzistencijalnog straha i apokaliptičkih očekivanja
za koje se ne mogu naći odgovori i utjeha u svakodnevnom životu.
Potreba za
duhovnim vođstvom, za čvrstom rukom u rukovođenju zajednicom, za potčinjavanjem i služenjem
autoritetu.
Opšte stanje u društvu (krize, siromaštvo, neizvesnost, besperspektivnost) takođe može biti jedan od uzroka.
Vještina vođe kao značajan uzrok
( tehnika i taktika) kojom pridobija sljedbenike. Riječ je o njegovoj “harizmi”, izgledu
(“imidžu”), nastupu i odnosu prema sljedbenicima, odnosu prema užoj i široj okolini, društvu, odnosno njegovom
pogledu na svijet.
OSNOVNE KARAKTERISTIKE SEKTE
One najčešće odbacuju crkvene institucije, hijerarhiju i simbole.
U sektu ljudi pripadaju dobrovoljno kao odrasli, umjesto da pripadaju po rođenju kao kod velikih religijskih (vjerskih)
zajednica (izuzetak može biti, kod nekih sekti, da roditelji uključuju svoju djecu od malih nogu u životu sekte)
Ulazak u sektu zahtjeva raskid sa ranijim vjerovanjem i načinom života (često zanemarivanje prethodnih obaveza, pa i
odlazak iz porodice)
Život u sekti podrazumijeva čvrstu identifikaciju sa grupom i vođom (tijelom i dušom)
Ne postojanje hijerarhije osim samoga vođe (sekte se zalažu za jednakost članova)
U nekim sektama se zahtijeva da pripadnici ustupe imovinu i novčana primanja sekti.
Iz sekte se teško izlazi, čak i kada se pripadnik na to odluči.
PODJELA SEKTI
1.
Pseudohrišćanske sekte
- one koje su se odvojile od zvaničnog učenja crkve
nastale odvajanjem od glavnog toka crkve, oslanjaju se na drugačije čitanje (ortodoksnije, fundamentalnije) Biblije, na
proročanstvo i dolazak mesije. One odbacuju crkvene institucije, simbole i rituale.
a)
Jehovini svJedoci
su sekta koju je osnovao bogati poslovan čovek Čarls Teiz Rasel 1874. godine u Pitsburgu (SAD) pod
imenom “Društvo za istraživanje Biblije”. Kasnije (1931) su promenili ime u Jehovini svedoci. Ime potiče od njihovog
stava da Bog ima svoje vlastito ime (Jehova) i da je to zapisano u Bibliji, a da je ime Bog, Svemoćni, Spasitelj, Gospod
samo titula koja mu se daje. Svi koji svedoče u ime Jehove nazivaju se jehovini svedoci. Prvi svedoci koji su “poznavali
Boga” bili su Avelj, Avram, Noje, Isak, Jakov, Mojsije, David, Isus. Jehovini svedoci u svom učenju odbacuju “sveto
trojstvo”, besmrtnost duše, pakao, sudbinu, idolopoklonstvo i instituciju sveštenika. Veruju u uskrsnuće, smatraju da je
čovJečanstvo nepravedno i grešno, ali da je Bog ograničio vreme do kada će tako biti i da je blizu kraj takvom
čovečanstvu. Kada dođe kraj čovečanstvu Jehovini svedoci će biti pošteđeni i nastaviće da vladaju “novim” Svetom.
Takvo učenje širi se predanim radom članova i sledbenika sekte kroz svakodnevne susrete, razgovore sa ljudima i
podelu brošura. Jehovini svedoci odbacuju društvene institucije (vlade, služenje vojske,), iako to ne pokazuju javno,
kako bi se zaštitili od državnih kazni. U osnovi svog učenja oni su netolerantni i protive se ekumenizmu, jer ne priznaju
druge vere, kao ni verske ni svetovne institucije.
b)
Adventisti sedmog dana
predstavljaju sektu koju je osnovao Viljem Miler iz države Njujork, po zanimanju farmer. Ime
su dobili po tome što su subotu uzeli kao sedmi dan i dan adventista. Oni sebe smatraju crkvom, a ne sektom. Njihovo
učenje počiva na stavu da je Hristos jedini posrednik između čoveka i boga i da nema sveštenika. Članovi su dužni da
od celokupnih prihoda deset procenata daju crkvi. Od velikog novca koji se tako skupi grade bolnice, škole,
univerzitete, na taj način šire uticaj među stanovništvom.
c) Mormoni
Politeisti, vrhovni bog „Elohim“ postoje i bogovi drugih svjetova, preegzistencija, brak, bitne vrline.
d) Rastafarijanci
- nastali su na Jamajci, propagiraju vjerovanje da je Rastafari a kasnije etiopski car Hail Selasije pravi
mesija svih crnaca. Prepoznatljivi su po dredovima, upotrebi marihuane i kanabisa u vjerskim obredima, po zastavi i
vlastitom jeziku. Nemaju hramove i vjeruju da su potiču od starog crnačkog plemena koje je bilo prognano ali sada
pronadjenog od strane Hajla Silasija njihovog vodje i osnivača (posljednji etiopski car)
e)
Hram naroda
- sekta poznata po masovnim ubistvima i samoubistvima njenih članova
f)
Amiši
- sekta nastala u Švajcarskoj i Njemackoj XVI vijeku zbog progona emigrirali u Pensilvaniju. Zive na farmama,
bave se zemljoradnjom i stocarstvom i zanatima, cijene fizicki rad, odbijaju moderne standarde života i oblačenja,
javne priredbe i zabave, školovanje, automobile. Poznati su po dugim bradama i jednolicnoj odjeći.
2.
Pseudohinduističke i dalekoistočne sekte
- osnov ovih sekti su budizam i hinduizam
One se ne pozivaju na Bibliju, već na istočnjačke religije. U svom učenju oslanjaju se na istraživanja i saznanja o svesti,
govore o dolasku “svetog učitelja” koji će osnovati jednu svetsku religiju. Imaju nameru da se prošire (to i čine) na Zapad.
Govore o nastajanju “treće civilizacije” (posle materijalizma i hrišćanstva), “duhovne civilizacije”, koja će nastupiti u
“novom dobu” (misli se na treći milenijum od Hrista). Najpoznatiji predstavnici ove grupe sekti su
a) Hare Krišna,
Vrhovni bog Krišna i izvor svih ostalih 10 avatara. Vjernici su vegetarijanci, vjeruju u besmrtnost duše, karmu i
reinkarnaciju. Uzimaju indijska imena, nose odjeću boje šafrana, briju glave poput indijskih svetih ljudi i nose perčine
b) Sajentološka crkva,
c) Crkva ujedinjenja (Sun Mun).
3.
Sinkretističke sekte
- predstavljaju mješavinu raznih religijskih pravaca kao i okultizam (učenje o tajanstvenim,
skrivenim i natprirodnim pojavama koje se ne mogu objasniti racionalnim putem) i magije (vještina kojom se kroz rituale i
pomoću manipulacije sviješću nastoji postići određeni rezultat i steći natprirodna moć i sposobnost)
Tu spadaju razne terapeutske grupe, škole meditacije, grupe za psihičko i telesno vežbanje, putem koga se oslobađa ono
božansko, uspavano i skriveno u čoveku (ličnosti). Ove sekte se inspirišu i Biblijom i istočnjačkim učenjem. Za sebe tvrde
da su nosioci krajnje istine, ( za razliku od crkve koja skriva istinu) , da imaju lični doživljaj i iskustvo sa onostranim,
tajnim, skrivenim. Najpoznatiji sekte ove grupe su
a) Ruža i krst
b) Rozenkrajcerovo udruženje
c) Organizacija akcione analize
(psiho sekta)
d) Antropozofija
(podstiče razvoj misli)
e) Svetska dobra volja
(meditacije svake nedelje, osnivač žena – Elis Bejli)
f) Transcendentalna meditacija
g) Novi Akropolj
Ako nije reč o težim psihološkim i mentalnim torturama, sekte iz ove grupe mogu biti neka vrsta oslobađanja čoveka od
pritiska i dominacije “velikih” vera.
4.
Satanističke sekte
- sekte koje zagovaraju Satanu kao vrhovnog Boga
Satanizam je učenje ciji sljedbenici identifikuju Satanu (đavaola) sa živim bićem ili nekim aspektom ljudske pririode. Iako
je dobio ime po satani koji se povezuje sa zlom i iskušenjem sljedbnici satanizma ga prije označavaju kao duhovni put koji
se suprotstavlja uobičajenom i to najprije po tome što za glavnu maksimu duhovnog obeogaćenja uzima poboljšanje
samoga sebe a ne povinovanje nečem višem (uglavnom bogu). Sljedbenici tvrde da se ne klanjaju Satani niti bilo kom vidu
božanstva te da ne prate princip zla. Utemeljeno je drugo vjerovanje.
Dva glavna pravca
a) Teistički satanizam
Zmija - Adam i Eva. Smatraju da je Jahve tvorac svijeta ali da je Satana iznad njega. On predstavlja slobodu i protivi se
svim načelima i pravilima koje zastupa hrišćanstvo.
Luciferijanizam - Lucifer je prosvjetljena verzija Satane.
b) Ateistički satanizam
Natao 1966 god.osnivanjem Satanističke crkve u SADu
Ne podrazumijeva obožavanje Satane u smislu božanstva već kao simbol tjelesnog i zemaljskih vrijednosti.
Satanistička biblija i crkva - 200 dolara članstvo da bi se postalo satanista
Hram Seta
okultno udruzenje nastalo 1975 godine.
