VISOKA ŠKOLA ZA USLUŽNI BIZNIS
ISTOČNO SARAJEVO - SOKOLAC
Diplomski rad
Pretres stana
Mentor: Kandidat:
Sarajevo, jul, 2017. godine
2
1. OPŠTA TAKTIČKA PRAVILA U ODNOSU NA MJESTO NAČIN I
VRIJEME PRETRESANJA
Mjesto pretresanja treba da bude unaprijed predvidjeno na osnovu prikupljenih
obavještenja i drugih operativnih podataka, da nedvosmisleno ukazuje na realnu pretpostavku
da će se vršenjem pretresa pronaći lica,predmeti, odnosno tragovi koji se traže. Obavještenja o
mjestu i licima koja se prikupljaju moraju se prikupljati i proveravati uz načelo čuvanja
služene tajne. Ovakav postupak moguć je samo kada pretresanje planiramo i kada je
pretresanje u sklopu kriminalističke obrade koja traje duže.
Kod pretresanja mnogo je bitno, koliko je to moguće, poznavati svojstva lica nad
kojim se vrši pretresanje,kao na primjer: stepen obrazovanja i inteligencije, sklonosti ili
navike, način provodjenja slobodnog vremena i slično. Sve ovo nam je potrebno da bismo
mogli pre pretresanja da donesemo odredjene zaključke i pretpostavke gdje i kako bi i na koji
način predmeti mogli da budu skriveni. Osim toga i sama profesija ima značaja kada lice
skriva predmete, pa te specifičnosti imaju značajno mjesto prilikom planiranja pretresanja pod
uslovima da ne umanjuju inicijativu ili mogućnost kreativnog postupanja. Zidar će, najčešće
da sakrije predmete u zidu, stolar u drvetu, bibliotekar medju knjigama, pekar u hlebu i slično.
Čovjek često postupa mahinalno i na uobičajan način, prema profesionalnim navikama koje,
najčešće, prelaze u manire i mogu da ga prate godinama, pa čak i onda ako promeni profesiju.
Naravno, prilikom sakupljanja obavještenja o ovim okolnostima treba biti krajnje oprezan da
se ne bi upozorilo lice kod kojih se vrši pretresanje, jer u tom slučaju pretpostavke o značaju
profesije, kao i druge okolnosti, gube značaj.
Trenutak pretresanja je od izuzetnog značaja, jer uspijeh zavisi od toga da li je radnja
preduzeta u najpovoljnijem trenutku. Najpovoljniji trenutak je onaj u kojem se lice ili predmet
nalazi na mjestu koje smo odredili kao mjesto pretresanja.
Pored pretresanja koje se planira i za koja je potreban veći vremenski period
planiranja, postoje i pretresanja koja se preduzimaju odmah i bez odlaganja. To su, najčešće,
slučajevi kada postoji vjerovatnoća da će se lice dati u bjekstvo, da će se lice sakriti, uništiti
tragove i predmete krivičnog djela.
S obzirom na to da je pretresanje vrlo naporna radnja, ona zahtjeva opsežne pripreme
kojima treba ispuniti odredjene preduslove koji su nužni za uspešno sprovodjenje ove radnje.
2
Osim navedenog, treba izvršiti dobar izbor ovlašćenih policijskih službenika koji će
vršiti pretresanje. Pretresanje kao istražna radnja zahtjeva izuzetnu pedantnost, strpljivost,
upornost i temeljito postupanje, zbog čega je vrlo bitno izabrati dobre ovlašćene policijske
službenike za pretresanje. Broj ovlašćenih policijskih službenika zavisi od konkretnog
slučaja, kao na primjer, da li se pretresanje vrši u selu ili gradu, da li se radi o opasnom
kriminalcu ili ne, da li je u pitanju stan ili neka druga prostorija itd. Ponekad je potrebnao, kao
i veoma važno da se pre ili poslije pretrresanja preduzmu druge operativno-taktičke mjere i
radnje, kao što su, osmatranja, obezbedjenje objekata i prostora, lišenje slobode, obavljanje
razgovora sa licima i nadziranje lica i stana.
2
3. PRAVNI OSNOV PRETRESA STANA
S obzirom na to da je pretresanje procesna radnja, preduzima se po pismenoj i
obrazložnoj naredbi suda, a na osnovu Zakonika o krivičnom postupku (čl. 77.-81.). Zakonik
takodje predviđa i mogućnost da lice kod koga se , ili na kome se vrši pretresanje, ima pravo
na advokata , odnosno branioca, koji može prisustvovati realizaciji same radnje pretresanja.
Bez pismene naredbe suda, izuzetno se može preduzeti pretresanje stana od strane
OUP-a ukoliko su ispunjeni uslovi predviđeni Zakonikom o krivičnom postupku sadržani u
članu 81. Stav 1.:
1. ako držalac stana to traži;
2. ako neko zove u pomoć;
3. radi izvršenja odluke suda o pritvaranju ili dovođenju okrivljenog;
4. radi lišenja slobode odbeglog učinioca koji je zatečen pri izvršenju krivičnog djela za koje
se goni po službenoj dužnosti;
5. radi otklanjanja ozbiljne opasnosti po život i zdravlje ljudi ili imovinu veće vrijednosti;
