FAKULTET ZA EKOLOGIJU
ZAVRŠNI RAD
STUDENT: MENTOR:
Tibor Abazagić Prof. dr Obrenija Kalamanda
Banjaluka, 2021
2
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
ZAVRŠNI RAD
ZAŠTITA OBALNIH EKOSISTEMA PLAVNIH
PODRUČJA U SLIVU VRBASA
STUDENT: MENTOR:
Tibor Abazagić Prof. dr Obrenija Kalamanda
Banjaluka, Avgust 2021
4
3.7. Uticaj na režim nanosa i aspekti zasipanja ušća pritoka......................................45
3.7.1. Regulacije manjih vodotoka u zoni uspora.....................................................45
3.7.2. Uslovi za uređenje obala naselja u slivu rijeke Vrbas........................................45
3.7.3 Uslovi za naturalnu regulaciju manjih vodotoka..............................................46
3.8 Uticaj na zaštićena područja u slivu rijeke Vrbas.................................................46
3.8.1. Zaštićena područja u slivu rijeke Vrbas...........................................................47
3.8.1.1. Područja namjenjena zahvatanju vode za piće..............................................48
3.8.1.2. Područja vodnih tijela namjenjena zaštiti privredi važnih vodenih vrsta........48
3.8.1.3. Površinska vodna tijela namjenjena rekreaciji uključujući područja određena za
kupanje.................................................................................................................48
3.8.1.4. Područja podložna eutrofikaciji i područja osjetljiva na nitrate.....................49
3.8.1.5. Područja namjenjena zaštiti staništa ili vrsta gdje je održavanje ili poboljšanje
stanja voda bitan uslov za njihov opstanak i reprodukciju........................................51
4. Rizici za nedostizanje ciljeva zaštite životne sredine............................................51
4.1. Rizici za nedostizanje ciljeva zaštite životne sredine usljed organskog i zagađenja
nutrijentima..........................................................................................................51
4.2. Rizici za nedostizanje ciljeva zaštite životne sredine usljed zagađenja opasnim
supstancama...........................................................................................................52
4.3. Rizici za nedostizanje ciljeva zaštite životne sredine usljed hidromorfoloških
pritisaka.................................................................................................................52
4.4. Ocjena statusa vodnih tijela podzemnih voda....................................................54
4.5. Uticaj klimatskih promjena na pojavu poplava..................................................55
5. Mjere zaštite.......................................................................................................56
5.1. Mjere za ublažavanje rizika od poplava koje doprinose ciljevima zaštite životne
sredine u skladu sa ODV..........................................................................................56
5.1.1. Veza sa planom upravljanja riječnim slivom...................................................57
5.1.2. Ponovno povezivanje plavnih područja/močvara.............................................58
5.1.3. Prekid kontinuiteta i budući infrastrukturni projekti.......................................59
5.2. Mjere koje se odnose na kontrolu opasnosti od akcidenata koji uključuju opasne
supstance...............................................................................................................60
5
5.3. Mjere koje se odnose na procjenu uticaja na životnu sredinu..............................61
5.4. Mjere koje se preduzimaju radi postizanja ciljeva zaštite životne sredine u skladu sa
Zakonom o vodama Republike Srpske.....................................................................62
5.4.1. Mjere za smanjenje organskog i zagađenja nutrijentima..................................62
5.4.2. Mjere za smanjenje zagađenja opasnim supstancama i mjere za smanjenje
hidromorfoloških promjena.....................................................................................62
5.5. Ekološki uticaji mjera za upravljanje poplavama................................................63
5.5.1. Ekološki uticaji investicionih mjera na upravljanje poplavama........................63
5.5.2 Ekološki uticaj neinvesticionih mjera na upravljanje poplavama.......................64
5.5.2.1. Pravna regulativa vezana za korišćenje voda, zemljišta i ostale pravne
preporuke...............................................................................................................65
5.5.2.2. Živjeti sa poplavama...................................................................................66
ZAKLJUČAK.........................................................................................................67
LITERATURA........................................................................................................70
7
sposobnog stanovništva.
Bitno je istaći da se zaštita životne sredine samo manjim dijelom ostvaruje
neposrednim ulaganjem u planirane mjere ekološke zaštite. Značajniji dio mjera zaštite
životne sredine se ostvaruje na način da realizacija predloženih mjera postavi princip
obaveznosti da se na čitavom području neposrednog sliva rijeke Vrbas ubuduće poštuju
vrlo jasni ekološki uslovi i ograničenja, koja su u skladu sa standardima koji se koriste na
području Evropske unije (EU) za zaštitu životne sredine.
To se prije svega odnosi na zahtjev o kontroli emisije zagađenja na samim izvorima
zagađenja, obaveznost prečišćavanja otpadnih voda naselja i industrija, način realizacije
deponija komunalnog otpada, zaštitu ihtiofaune, sanitarno uređenje naselja, itd.
Realizacija predloženih mjera kroz plan treba da obezbijedi ispunjavanje sljedećih
važnih klasa ekoloških ciljeva: striktno poštovanje postojećih standarda EU u pogledu
monitoringa, kontrole i prečišćavanja otpadnih voda iz koncentrisanih zagađenja industrija;
stvaranje uslova za sanitaciju naselja i ubrzavanje realizacije izgradnje postrojenja za
prečišćavanje otpadnih voda naselja u slivu rijeke Vrbas; spriječavanje sadašnjeg
destruktivnog razaranja vodenih i priobalnih ekosistema i ribljih staništa nekontrolisanom
eksploatacijom pijeska i šljunka iz korita, inundacija i sa obala rijeke Vrbas; zaštita
ihtiofaune i vodenih biocenoza, i stvaranje svih ekoloških preduslova za obnovu i
revitalizaciju ihtiofaune i poboljšanje biološke raznovrsnosti rijeke Vrbas; striktna kontrola
i uređenje deponija čvrstog otpada, u cilju zaštite voda.
Cilj rada je da se sagledaju i analiziraju mogući uticaji i mjere ublažavanja tih
uticaja na životnu sredinu sa aspekta njene zaštite i očuvanje postojećeg stanja u životnoj
sredini u toku i nakon poplavnog događaja.
Integralno upravljanje riječnim slivom Vrbasa podrazumijeva da predviđene
strukturne i nestrukturne mjere zaštite od poplava istovremeno obuhvate spriječavanje
daljeg pogoršanja karakteristika prirodnog stanja i poželjnu rehabilitaciju izgubljenih
prirodnih elemenata.
