SADRŽAJ:
UVOD..............................................................................................................................................3
1. Osnove i priroda finansija.................................................................................................4
2. Pojam i predmet javnih finansija.....................................................................................6
2.1.
Pojam javnih
rashoda.................................................................................................7
2.2.
Pojam javnih
prihoda .................................................................................................8
2.3.
Budžet ili državni
proračun......................................................................................10
3. Svrha javih finansija .......................................................................................................10
ZAKLJUČAK..............................................................................................................................13
LITERATURA.............................................................................................................................14
2
UVOD
Pojam javnih finansija ukazuje na finansijsku aktivnost države u proceszu prikupljanja i trošenja
finansijskih sredstava a u nastojanju zadovoljavanja javnih potreba i ostvarivanja državne
intervencije u privredi. Prikazali smo Marksovu analizu kružnog kretanja kapitala koji se
pojavljuje u novcanom i robnom obliku, zatim finansije u savremenoj teoriji koje obuhvataju sve
novčane odnosno finansijske odnose.
Pošto javne finansije izučavaju dva bloka pitanja i to javne prihode i javne rashode, u teoriji sa
javnim rashodima susrecemo se i sa sledecim terminima a to su:državni rashod, društveni rashod
i opšta potrošnja. Javni rashodi predstavljaju sistem zadovoljavanja državnih potreba izraženih u
novcu. Javni prihodi služe za podmirenje javnih potreba, odnosno troškova koji imaju opšti
karakter, javni prihodi predstavljaju novcana sredstva koja se obezbjeđuju da bi se podmirile
potrebe i pokrili javni rashodi u oblasti javnih finansija.
Nauka o javnim finansijama, posebno onaj njen dio koji se odnosi na budžet, da li su svojevrstan
doprinos u uspostavljanju neophodnih principa na kojima pociva realizacija budžeta. Značaj
budžeta u svakoj državi kao što možemo vidjeti se ogleda u uspostavljanju zakonskog okvira koji
se sastoji od veoma precizno uspostavljenih pravila prikupljanja materijalnih sredstava, kroz
politiku javnih prihoda, njihovim efikasnim uspostavljanjem, kao i nadgledanje dali se ta
sredstva troše kako je budžetom predviđeno.
4
nacionalnog dohotka-nema ni finansija. To znači da će finansije kao naučna disciplina postojati
sve dotle dok budu postojali robna proizvodnja, zakon vrijednosti i novac kao posebna
ekonomska kategorija. Novac je, dakle, prvi preduslov za finansijsko djelovanje društva i svakog
njegovog subjekta,odnosno sektora.
Finansije u savremenoj teoriji obuhvataju sve novčane, odnosno finansijske odnose, čime
imaju i određeno šire značenje, pošto u sebe uključuju tri najuže povezana područija:
a) Monetarne finansije (novac, kredit, banke, berze i dr.), na kojima počiva najveći dio nauke o
finansijama;
b)Javne ili društvene finansije (prikupljanje i trošenje društvenih sredstava za finansiranje javnih
potreba u društvu), ali i efekte takvih aktivnosti javno-pravnih tijela i drugih kolektivieta u
privredi;
c)Međunarodne finansije, kao poseban dio, mada ga neki autori svrstavaju u monetarne finansije.
Međutim, zbog specifičnosti ove problematike, adekvatnije ih je odvojiti u posebno područje
nauke o finansijama (jer se danas sve više radi o paralelnom izučavanju čisto tekućih monetarnih
problema i problema međunarodnog finansiranja i kretanja kapitala, štednje, akumulacije).
Danas su sva tri dijela integrisana u jednu jedinstvenu novčanu disciplinu-nauku o finansijama.
Međusobni odnosi i brojna, složena djelovanja na privredu i društvo svih navedenih podsistema
nauke o finansijama kao cjeline obično se razmatraju u posebnoj disciplini ove nauke
(funkcionalne finansije), disciplini koja danas u svim zemljama sve više dobija na značaju. Ova
pojava je najuže vezana za sve širi razvoj monetarne i fiskalne teorije i politike (Monetaru and
Fiscal Theoru and Policu), čime je u osnovi i nestalo starog, prevaziđenog pristupa izučavanju
finansija.
Prema tome, finansije kao naučna disciplina bave se svim pitanjima koja su vezana za probleme
novca, za njegovo stvaranje, tokove, poništavanje, brojna i složena djelovanja u privredi, tokove
dohotka uopšte, a, prije svega, za njegovu raspodjelu, preraspodjelu, oblike, instrumente i
subjekte njegovog trošenja, te brojna i složena djelovanja u savremenoj privredi.
Jedan dio novčanih tokova odvija se unutar sektora privrednih preduzeća, a drugi oblik kružnog
kretanja odvija se u privredi kao cjelini. Kružno kretanje sredstava unutar kruga privrednih
preduzeća sastavni je dio kretanja sredstava cjelokupne privrede. Novčana sredstva napuštaju
sektor privrednih preduzeća prilikom raspodjele dohotka i odlivaju se u sektor stanovništva,
banaka i države, odnosno u inostranstvo. Međutim, pošto ovi sektori dobijena novčana sredstva
troše za kupovinu roba ili usluga, u prvom sektoru, to se novčani dohodak, preliven u njih,
ponovo vraća u sektor privrednih subjekata. Time se završava jedan ciklus kružnog kretanja
dohodaka u privredi. Posle prvog kružnog toka, sledi drugi, ali sada na znatno višem nivou
dohotka, saglasno proširenoj društvenoj reprodukciji.
