SADRŽAJ
UVOD
1.Pojam programiranog učenja
1.1.Istorijski razvoj programiranog učenja
1.2.Osnovni termini u programiranoj nastavi
1.3.Glavna obeležja programirane nastave
2.Vrste programiranog materijala
2..1. Linearni program
2.2. Razgranati program
2.3.Kombinovani program
3.Proces izrade programiranog materijala
4.Prednosti i nedostaci programirane nastave
5.Zaključna razmatranja
LITERATURA
1.Pojam programiranog učenja
Prema Djuriću (1997), programirano učenje je takav oblik učenja u kome se gradivo
raščlani na manje celine (delove ili članke), a koje učenik uči jednu po jednu (deo po
deo), proveravajući odmah tačnost svakog naučenog dela. U ovom obliku učenja, učenik
ima aktivnu ulogu koja se sastoji u sledećem: učenik najpre čita zadatak koji mu je
postavljen, zatim samostalno dolazi do rešenja, beleži svoj odgovor i nakon toga dobija
povratnu informaciju koja mu omogućava da proveri ispravnost svog odgovora. Dakle,
on svojim samostalnim radom, uz povremenu pomoć nastavnika, dolazi do odgovora i
stiče znanje, a povratna informacija ima za cilj da potkrepi tačan ili odbaci pogrešan
odgovor. Ukoliko je njegov odgovor tačan, prelazi na sledeći zadatak. U slučaju da nije,
vraća se na prethodno gradivo kako bi uvideo i ispravio grešku.
Povratna informacija obezbeđuje dvosmernu komunikaciju između učenika i programa.
Međutim, to ne znači da se nastavnikova uloga svodi samo na to da učenicima podeli
programe i da potrebna upustva. Prema Bogićeviću (1974), nastavnik nije samo
prenosilac i predajnik određenog školskog programa, već i njegov stvaralac, u tom smislu
što bira odgovarajuće informacije iz nastavnog gradiva i prilagođavanja ih predznanjima i
sposobnostima učenika.
Ovaj odnos, Vladimir Poljak (1970) prikazuje na sledeći način:
Slika br.1: Sistem programirane nastave (preuzeto iz Vladimir Poljak, 1970)
Nastavni sadržaj
(programirani)
Učenik
Nastavnik
1
2
Na grafikonu vidimo da postoji odnos između nastavnika i nastavnog sadržaja (1), kao i
odnos između učenika prema nastavnim sadržajima (2), a da izostaje odnos nastavnika i
učenika čime možemo da potvrdimo gore navedeni iskaz da nastavnik ima ulogu da
oblikuje nastavne sadžaje prema potrebama svojih učenika a da učenici nakon toga
dolaze u dodir sa tim sadržajem radi učenja.
1.1.Istorijski razvoj programiranog učenja
Programiranje, kao oblik učenja, pojavljuje se dvadesetih godina prošlog veka. Preteča
programirane nastave bila je metoda ličnog podučavanja koja se sastojala u stalnoj izmeni
pitanja i odgovora između nastavnika i učenika, u neprestanom davanju informacija i
objašnjenja i u neprekidnom izboru novog gradiva prema postojećim znanjima učenika
(Lysaught,1966).
Programiranje, u obliku koje nam je danas poznato, javlja se sredinom dvadesetog veka.
1926. godine, američki psiholog, Sidney L. Pressey, objavljuje svoje istraživanje o prvom
priznatom nastavnom stroju. On je u početku bio predstavljen kao ispitivački stroj koji
učeniku postavlja pitanja a zatim ga odmah obaveštava da li je njegov odgovor tačan ili
ne. Međutim, pošto se nije pristupilo izradi programiranih nastavnih materijala koji bi se
koristili u tim strojevima, pokret koji je radio na razvoju i primeni takvih nastavnih
sredstva brzo je nestao.
Stanje se znatno popravlja 1954. godine kada je Skiner uveo metodu samopodučavanja
koja je danas osnova za programirano učenje. U osnovi svakog programiranog učenja
nalazi se potkrepljenje. To znači da uvek mora da postoji neka nagrada ili priznanje kako
bi organizam koji uči bio obavešten da je nešto dobro uradio.
Koliko je uloga potkrepljena značajna u sticanju novih oblika ponasanja, dokazano je i
sledećim eksperimentom. U njemu su dvadeset učenika od 7 do 12 godina starosti
podeljeni u deset parova, a svaki par je trebalo zajednički da izvede jednu operaciju (u
ograničenom vremenu). Svaki tačan odgovor bio je automatski nagrađivan voćnom
