Metodika razvoja brzine kod košarkaša
Seminarski rad 1
UNIVERZITET U PRIŠTINI
FAKULTET ZA SPORT I FIZIČKO VASPITANJE LEPOSAVIĆ
Života Stefanović (6921)
METODIKA RAZVOJA BRZINE KOD KOŠARKAŠA
(seminarski rad iz predmeta Metodika sportskog treninga)
Predmetni nastavnik:
prof. dr Toplica Stojanović
Leposavić 2017.
Metodika razvoja brzine kod košarkaša
Seminarski rad 2
SADRŽAJ
1. UVOD...........................................................................................................................3
2. BRZINA.......................................................................................................................4
2.1.
Podela brzine.........................................................................................................4
2.2.
Fiziološke osnove treninga brzine.......................................................................5
3. SENZITIVNE FAZE ZA RAZVOJ BRZINE..........................................................6
4. TRENING ZA RAZVOJ BRZINE............................................................................8
4.1.
Brzina
reakcije.....................................................................................................10
4.2.
Ubrzanje...............................................................................................................11
4.3.
Trčanje kratkih
deonica......................................................................................11
4.4.
Skokovi..................................................................................................................12
4.5.
Trčanja sa povećanim
otporom..........................................................................14
4.6.
Trening
snage.......................................................................................................15
4.7.
Maksimalna
brzina..............................................................................................17
4.8.
Trenažni
postupci.................................................................................................17
4.9.
Brzinska
izdržljivost.............................................................................................19
5. FAKTORI BITNI ZA BRZINU.................................................................................20
5.1.
Izdržljivost.............................................................................................................20
5.2.
Eksplozivna
snaga................................................................................................20
5.3.
Opšta fizička
priprema........................................................................................21
5.4.
Mišićna
vlakna.....................................................................................................21
6. ZAKLJUČAK............................................................................................................23
7. LITERATURA..........................................................................................................24
Metodika razvoja brzine kod košarkaša
Seminarski rad 4
2. BRZINA
Većina sportskih stručnjaka se slaže da brzina ima veliku važnost za uspeh u mnogim
sportovima. Moguće je primetiti da se u literaturi koja se bavi sportskim treningom, uglavnom
posvećuje znatno manje pažnje brzini nego izdržljivosti i snazi. Razlozi tome verovatno leže u
slabijoj istraženosti, te složenoj strukturi brzine u odnosu na druge kondicione
sposobnosti. Grosser ističe da postoji još dosta neistraženog prostora u pitanju treninga brzine te
njenog definisanja i sistematizacije. Bauersfeld i Voss navode kako se za opis brzine i njenih
manifestnih oblika u svetskoj literaturi koristi preko 50 različitih pojmova. Konačno, iako se
brzina ubraja u kondicione sposobnosti, većina autora pri njenom definisanju ističu da nije samo
kondiciona, već i koordinaciona sposobnost, želeći na taj način naglasiti da na brzinu utiču:
1. energetski mehanizmi
2. mehanizmi nervne regulacije (čak i u većoj meri)
Brzina je sposobnost da se na temelju kognitivnih procesa, maksimalne volje i
funkcionalnosti nervno – mišićnog sistema postigne najveća moguća brzina reakcije ili pokreta u
određenim uslovima (Grosser 1991). Schnabel, Harre i Borde (1994.) razlikuju dva pristupa pri
definisanju brzine:
1. Sportsko-pedagoški pristup
koji se bazira na Zaciorskovoj definiciji brzine kao
sposobnosti sportiste da završi motoričku akciju u zadanim uslovima u što kraćem
vremenskom intervalu, a kao uslove za takvo izvođenje potrebno je osigurati mali otpor
te isključiti uticaj umora. Ovakvu definiciju mnogi autori proširuju i na brzinu reakcije na
određeni nadražaj.
2. Fiziološki pristup
najbolje reprezentuje Freyova (1977.) prema kome je brzina
sposobnost sportiste da na temelju efikasnosti nervno – mišićnog sistema izvodi pokret u
najkraćim vremenskim intervalima.
Metodika razvoja brzine kod košarkaša
Seminarski rad 5
2.1.
Podela brzine
Brzina reakcije - sposobnost brzog reagovanja na vidne, slušne i taktilne nadražaje.
Frekventna brzina - sposobnost maksimalno brzog izvođenja repetitivnih pokreta
konstantne amplitude
Brzina pojedinačnog pokreta - sposobnost izvođenja jednog jednostavnog
pokreta maksimalnom brzinom.
Startna i ubrzavajuća - maksimalno postignuta brzina tela sportiste cikličnim i
acikličnim pokretima.
2.2.
Fiziološke osnove treninga brzine
Brzina je kondiciono – koordinaciona sposobnost s najvišim koeficijentom urođenosti. Prema
Hollmannu i Hettingeru (2000.) ova se sposobnost kod odrasle netrenirane osobe može
treningom popraviti oko 20%.
Zašto?
Pri velikoj brzini kontrakcije glavnu ulogu imaju brza mišićna vlakna čiji je udio u mišićima
genetski određen te se treningom može malo menjati. Promene koje se mogu izazvati odnose se
na udeo pojedine vrste vlakana u ukupnom volumenu mišića na šta se može treningom uticati
putem selektivne hipertrofije. Pri tome će trening brzine dovesti do hipertrofije brzih vlakana dok
će trening aerobne izdržljivosti izazvati umerenu hipertrofiju sporih vlakana.
Dokaz?
Većina vrhunskih svetskih sprintera ima preko 70% brzih mišićnih vlakana, dok je svetski prosek
oko 50%. Može li se po tom pitanju nešto napraviti?
Deca u odnosu na odrasle imaju znatno veći udeo intermedijalnih mišićnih vlakana (i do 13%,
dok odrasli imaju 2 – 3 %) koja imaju tendenciju ka prelazu u spora ili brza vlakna, zavisno od
vrste trenažnih nadražaja. Primenom odgovarajućeg i pravovremenog treninga brzine kod dece
moguće je dodatno prilagoditi genetski određenu strukturu mišićnih vlakana.
Metodika razvoja brzine kod košarkaša
Seminarski rad 7
Tokom ovog razdoblja ne smeju se zaboraviti naglasiti i vežbe ubrzanja. Bitan faktor kojem se
trener tokom programiranja treninga brzine treba posvetiti je trajanje oporavka između
ponavljanja i vježbi.
Naravno, trener treba i dalje voditi brigu o tome da trenažni proces u ovom
uzrastu ne poprimi stereotipni karakter koji će dovesti do pada motivacije i, indirektno, do
stvaranja brzinske barijere.
2
Takođe, početnici bi trebali izvoditi vežbe intenzitetom koji nije maksimalan da ne bi došlo do
rane stabilizacije brzine. Sledeći period pogodan povećanju brzinskih sposobnosti mladih
košarkaša dolazi oko 16. godine. U kadetskoj i juniorskoj dobi, tetive i ligamenti bi kod većine
košarkaša
trebali biti razvijeni na zadovoljavajućem nivou, što je pogodno izlaganju košarkaša
primerenom treningu.
Naravno, u prethodnim fazama trebalo je osigurati preduslove u smislu razvijenosti mišićnog i
vezivnog tkiva, fleksibilnosti i proprioceptivnog sistema što omogućava sprovođenje još
intenzivnijih treninga. U ovom dobu mora preovladavati specifična priprema, te će trening
usmeren na razvoj brzine biti skladan potrebama košarkaške igre. Zbog svega navedenog, smatra
se da je ovo ključna faza u trenažnom procesu za svakog igrača koji se želi uspešno suočiti sa
brzinskim zahtevima seniorske košarke.
2
Čoh, M. (2003). Razvoj brzine u kondicijskoj pripremi sportaša. D. Milanović i I. Jukić (ur.), Kondicijska
priprema sportaša, Zbornik radova međunarodnog znanstveno-stručnog skupa, Zagreb: Kineziološki fakultet
Sveučilišta u Zagrebu; Zagrebački športski savez.
