SAŽETAK
Distorzija skočnog zgloba predstavlja jednu od najčešćih povreda u
sportu, posebno kod košarkaša, usled specifičnih zahteva igre (skokovi, nagle
promene pravca, doskoci). Nepravilno lečenje može dovesti do hronične
nestabilnosti, ponovnih povreda i dugoročnih funkcionalnih oštećenja.
Rad ima za cilj da prikaže teorijske osnove povrede skočnog zgloba,
principe rehabilitacije kod košarkaša, kao i da kroz prikaz konkretnog slučaja
evaluira efikasnost primenjenog fizikalnog tretmana.
U radu je korišćena pregledna metoda relevantne naučne literature
(knjige, originalni članci, baze podataka – PubMed, Google Scholar, Cochrane
Library) i prikaz slučaja 21-godišnjeg aktivnog košarkaša sa
dijagnostikovanom distorzijom skočnog zgloba II stepena (parcijalna ruptura
lateralnog ligamentnog kompleksa). Pacijent je tokom 15 terapijskih dana bio
podvrgnut kombinovanom programu fizikalne terapije (ultrazvuk,
interferentne struje, magnetoterapija) i kineziterapije (vežbe opsega pokreta,
izometrijske vežbe, proprioceptivni trening). Klinička evaluacija obuhvatila je
merenje bola (VAS), obima zgloba, manuelnog mišićnog testa (MMT)
peronealne muskulature i obima pokreta.
Nakon sprovedene rehabilitacije došlo je do potpunog oporavka: VAS sa
7 na 0, obim zgloba sa 26 cm na 23,5 cm (izjednačen sa zdravom stranom),
MMT sa 3+ na 5, dorzalna fleksija sa 10° na 20°, plantarna fleksija sa 30° na 50°.
Pacijent se bez rezidualnih tegoba vratio punim takmičarskim aktivnostima
nakon mesec dana.
Rano započinjanje strukturiranog rehabilitacionog programa koji
kombinuje fizikalne procedure i progresivnu kineziterapiju dovodi do brzog i
potpunog funkcionalnog oporavka kod distorzije skočnog zgloba II stepena kod
košarkaša. Naglašena je važnost proprioceptivnog treninga i jačanja
peronealne muskulature u prevenciji recidiva.
Ključne reči:
distorzija skočnog zgloba, košarka, rehabilitacija, lateralni
ligamenti, fizikalna terapija,
ABSTRACT
Ankle sprain is one of the most common sports injuries, particularly
among basketball players, due to the specific demands of the game (jumping,
sudden direction changes, landings). Inadequate treatment can lead to chronic
instability, recurrent injuries, and long-term functional deficits.
This paper aims to present the theoretical foundations of ankle sprain
injuries and rehabilitation principles in basketball players, and to evaluate the
effectiveness of the applied physical therapy through a case study.
The study used a review of relevant scientific literature (books, original
articles, databases – PubMed, Google Scholar, Cochrane Library) and a case
report of a 21-year-old active basketball player diagnosed with grade II ankle
sprain (partial rupture of the lateral ligament complex). Over 15 treatment
days, the patient underwent a combined program of physical therapy
(ultrasound, interferential currents, magnetotherapy) and kinesiotherapy
(range-of-motion exercises, isometric exercises, proprioceptive training).
1. Uvod
Distorzija skočnog zgloba (uganuće) je česta povreda kod sportista i
rekreativaca, ali i u svakodnevnim aktivnostima. Svakodnevno se u SAD-u
događa oko 25.000 slučajeva uganuća skočnog zgloba, a u okviru svih sportskih
povreda distorzije čine 38–45 % ukupnih sportskih povreda (1). Najčešće se
javljaju pri fizičkim aktivnostima koje zahtevaju brzo menjanje pravca
kretanja ili skokove (npr. košarka, fudbal, odbojka...).
Slika 1. Građa skočnog zgloba
Preuzeto sa:
https://www.earthslab.com/anatomy/ankle-joint-talocrural-
joint/
1
trčanje (2). Period rehabilitacije nakon ovih povreda, do uspostavljanja
funkcionalne stabilnosti zgloba, obično traje između 36 i 72 dana.
Praćenjem 901 sportiste tokom ukupno 50.680 čovek-dana aktivnosti
utvrđeno je da se povrede skočnog zgloba javljaju približno podjednakom
učestalošću kod muškaraca koji se bave košarkom, fudbalom i lakrosom. U
proseku je registrovana incidenca od 0,85 povreda na 1.000 čovek-dana
aktivnosti. Fudbal se, kao jedan od fizički najzahtevnijih sportova, odlikuje
visokim zahtevima u pogledu mišićne snage, brzine kretanja, energetskih
kapaciteta i izdržljivosti. Istovremeno, reč je o jednom od najrasprostranjenijih
sportova na globalnom nivou, sa sve većim učešćem žena. U poređenju sa
povredama koje nastaju tokom radnih aktivnosti u industrijskim sektorima,
povrede u fudbalu javljaju se znatno češće. Na to utiče čitav niz faktora, među
kojima su uzrast sportiste, prethodne povrede, prisustvo zglobne nestabilnosti,
morfološke anomalije koštano-zglobnog sistema, nedovoljna fizička
pripremljenost, nepravilna tehnika izvođenja pokreta, neadekvatan tretman
prethodnih povreda, prekomerno trenažno opterećenje, neadekvatan izbor
trenažnih stimulusa, nedostaci u opremi i infrastrukturi, kao i nepoštovanje
pravila igre (3).
Analiza 1.524 povrede registrovane kod 637.446 osoba koje su trenirale
fudbal pokazala je da se najveći broj povreda javlja tokom takmičenja, sa
incidencijom od 4,77 povreda na 1.000 čovek-takmičenja, dok je incidenca
tokom treninga znatno niža i iznosi 1,37 na 1.000 čovek-treninga. Najčešće su
zabeležene ligamentarne povrede, koje su činile 26,8% svih slučajeva, dok je
skočni zglob bio najčešće mesto povrede (23,4%). Teške povrede koje zahtevaju
3
