Pojam astma označava otežano disanje, tj. osjećaj manjka zraka.Bronhijalna astma je akutna
(reverzibilna) opstrukcija dišnih putova te zahtjeva što hitniju medicinsku pomoć, jer je uvijek
moguća komplikacija bolesti uz fatalni ishod.
Najčešća je u djece, iako mogu oboljeti osobe svake dobi. To je od najviše rasprostranjenih
bolesti, jer u populaciji pobolijeva nekoliko postotaka ljudi (najčešće 1-4%, ovisno o
području).
Pojavljuje se u epizodama, nasumično i ponovno se vraća. Najčešće traje od nekoliko minuta
do nekoliko sati, iako ima i slučajeva koji svojom dužinom trajanja odudaraju od uobičajenih,
i često su otporni na standardnu terapiju. Takve osobe se obvezatno hospitalizira.
Stezanje (kontrakcija) glatke muskulature bronha glavni je uzročnik bolesti. Uz prisustvo
glavnog patološkog čimbenika - bronhospazma, dolazi i do pojave pojačane sekrecije sluzi,
kao i pojave edema na sluznici bronhija. Edem i sluz doprinose još većoj opstrukciji ionako
suženih dišnih putova. Razumljivo je stoga što se osoba izložena epizodi bronhijalne astme
guši i bori za zrak.
Cijela epizoda je međutim uzrokovana pretjeranom reakcijom dišnih putova na različite, za
normalne ljude uglavnom bezopasne agense. Ti agensi mogu biti najrazličitije tvari koje će
podražiti bronhije, zatim fizički i emocionalni napori, plinovi, pare, infekcije, prašina, tvari
biljnog i životinjskog podrijetla itd. Često isti agensi izazovu kod takvog pacijenta i alergijske
reakcije poput rinitisa, promjena na koži i sl.
Za liječenje pčelinjim proizvodima koriste se: med, vosak, propolis i matična mliječ i pčelinji
otrov.
Ovisno o uzrocima bolesti za svakog bolesnika se pravi poseban plan liječenja, koji uzima u
obzir najbolje vrste meda i najbolje vrijeme za liječenje.
Kod bolesnika sa alergijom infekcijsko upalnog karaktera najbolji period je kraj proljeća, ljeto
i početak jeseni. Prikladne vrste meda su planinski, majčina dušica, lipov, svi sa dokazanim
antimikrobnim svojstvima.
Kod bolesnika sa oboljenjem izazvanim peludom, travama ili drugim biljkama najbolje
vrijeme za terapiju je kraj jeseni, zima, početak proljeća.
Svi ostali bolesnici se mogu liječiti tijekom cijele godine.

Sl.1. Bronh zdrave osobe i osobe koja bolje od astme

2.1. PATOLOŠKA FIZIOLOGIJA

U normalnim prilikama za vrijeme ekspirijuma dolazi do skraćenja bronhijalnog stabla a
istovremeno sa ovim skraćenjem dolazi i do njegovog suženja. Ovaj mehanizam u zajednici
sa funkcijom epitela sluznice respiratornog sistema igra značajnu ulogu. Na ovaj način iz
donjih partija čestice prašine, bakterije i druge nepoželjne materije bivaju pomjerene prema
proksimalnim dijelovima, a odavde cilijarnim epitelom dalje, kako bi se konačno izbacile iz
organizama.
U plućima se razmijena gasova vrši kroz membranu koja se sastoji od dvije vrste ćelija,
epitelijalnih ćelija alveola i endotelijalnih ćelija kapilara. Mjestimično, pak, endotel kapilara
ne postoji, pa je jedini granični zid prema alveolarnim šupljinama alveolarni zid; to su mjesta
jednorednih ćelija koja predstavljaju u pravom smislu mjesta razmijene gasova na principu
polupropustljive membrane.
Razmijena   gasova   zavisi   od   visine   parcijalnih   pritisaka   kiseonika   i   ugljen-dioksida   u
alveolama i u krvi s jedne strane, kao i od brzine cirkulacije krvi, koncentracije hemoglobina i
bikarbonata krvi s druge strane. U alveolarnom vazduhu pritisak kiseonika iznosi 130 mmHg
a   ugljendioksida   40   mmHg;   u   venskoj   krvi   pritisak   kiseonika   je   40,2   mmHg,   a   ugljen-
dioksida 45,6 mmHg zbog čega kiseonik iz alveola difunduje u krvi, a ugljen-dioksid iz krvi u
alveole, čime se totalni volumen kiseonika u krvi povećava a ugljen-dioksida smanjuje što
dovodi do arterijalizacije venske krvi.
Kod bolesnika sa bronhijalnom astmom postoji pojačana razdražIjivost bronhomotorike, tj.
povećana osjetljivost na dejstvo bronhokonstriktora i vazodilatatora. Povećanje razdražljivosti
bronhomotorike je patološki supstrat bronhijalne astme. Ova razdražljivost raste sa dužinom
trajanja obolenja. Postoji povećana razdražljivost teminalnih senzibitivnih plućnih nerava,
koja uslovljava nastajanje bronhokonstriktivnog refleksa.
Astmatični napad, odnosno bronhospazam nastaje kao posljedica grča glatke muskulature
bronhija. Do ovoga grča prema Satier-u dolazi pod uticajem različitih uzroka koji uslovljavaju
refleksni luk. Svi bolesnici sa bronhijalnom astmom, sem u počteku kada su van napada i bez
bronhitisa, imaju hiperinflaciju pluća sa zadržavanjem veće ili manje količine vazduha - air
trapping.   U   fazi   bez   bronhitisa   hiper   inflacija   je   reverzibilna   i   nestaje   na   primjenu
bronhodilatatornih sredstava.

•

U toku astmatičnih napada dolazi do ispoljavanja trijasa koji so sastoji iz:

•

spazma glatke muskulature bronhiola,

•

edema njihove sluznice i

•

nagomilavanja žilavog, ljepljivog sekreta koji nastaje usljed pojačanog izlučivanja
mukoznih žlezdi, što znatno otežava prolazak vazduha u donjim respiratornim
putevima naročito u ekspirijumu.

Za vrijeme ekspirijuma postoji rastezanje alveola, a skraćivanje bronhijalnog stabla je znatno
otežano te je grudni koš tada ukrućen, dijafragma je manje pokretna, što sve zajedno
uslovljava poremećaj razmijene gasova u alveolama i krvnim kapilarima. Rigidnost i spazam
bronhiola otežava i produžuje ekspirijum, a kasnije kada se na obolenje nadoveže i hronični
bronhitis, on još više otežava ekspiratornu fazu disanja. Prvo se ispoljava poremećaj
razmijene kiseonika, dok je razmijena ugljen-dioksida ugrožena samo u uslovima vrlo velike
hipoventilacije pluća.

Poznato je da se ugljen-dioksid iz krvi eliminiše preko dobro ventiliranih alveola, međutim, za
vrijeme astmatičnih napada znatno je usporeno kretanje vazduha u alveolama, pa zbog nastale