MSŠ ''MUSA ĆAZIM ĆATIĆ“
OLOVO
Ekonomska tehnička škola
Školska godina 2017./2018.
MATURSKI RAD
TEMA: MONETARNI AGREGATI
Kandidat, Duraković Kerim
Mentor, prof. Manso Elmedina
Olovo, 20.04.2018.
SADRŽAJ
UVOD
.......................................................................................................................................... 3
1.
KOMPARATIVNA ANALIZA MONETARNIH AGREGATA U PRKSI ECB I FED
.. 4
1.1
. Monetarni agregati .........................................................................................................4
1.2.
Monetarni agregati - mjere ponude mjere ....................................................................6
1.3
.
Monetarni agregati nekih država ...................................................................................8
1.4.
Monetarni agregati u praksi ECB ................................................................................. 8
2.
NOVčANI OPTICAJ I NOVčANA MASA
.......................................................................... 9
2.1.
Heterogenost strukture monetarnih agregata ................................................................ 9
2.2.
Mehanizam promjene monetarnih agregata ...............................................................10
2.3.
Organizaciona struktura ..............................................................................................11
3.
MONETARNI AGREGATI U PRAKSI FED
.....................................................................12
4. SISTEM FEDERALNIH REZERVI
....................................................................................16
5.
PRIMJER IZ KNJIGOVOSTVA
.........................................................................................19
6.
PRIMJER IZ PRAKTIČNE NASTAVE
.............................................................................21
7.
PRIMJER IZ
PRIVREDNE MATEMATIKE
................................................................... 22
8.
PRIMJER IZ FINANSIJSKE MATEMATIKE
................................................................ 23
9.
PRIMJER IZ POSLOVNE KORESPONDENCIJE
.......................................................... 24
10.
ZAKLJUČAK
......................................................................................................................26
11. LITERATURA
..................................................................................................................... 27
1. KOMPARATIVNA ANALIZA MONETARNIH AGREGATA
U PRAKSI ECB i FED
1.1. Monetarni agregati
Monetarni agregati su monetarni indikatori koji služe za određivanje kvaliteta i
funkcija novca u privredi, ali i za vođenje monetarne politike i politike likvidnosti
privrede i drugih sektora.
Monetarni agregati predstavljaju količinu agregatne ponude novca u nekoj zemlji. Oni se
razlikuju zavisno o likvidnosti raznih vrsta novca kojeg sadrže. Osnovna mjera agregatne
ponude novca je transakcijski novac ili novac u užem smislu, tj. onaj koji služi za
robnonovčane transakcije ili kupoprodaje roba i usluga (M1- novčana masa, kovani,
papirni i depozitni novac). Udio gotovine u strukturi M1 veoma je važan podatak, ali
različit u različitim zemljama i razdobljima. Kreće se obično od 1/3 do 2/3 novčane mase.
Smanjenje tog udjela povoljan je pokazatelj, a povećanje loša vijest za monetarnu vlast
jer se povećavaju troškovi tiskanja novca, nepovjerenje u depozitni novac i monetarni
sastav. M2 je šira mjera ukupne ponude novca jer obuhvata novac u širem smislu tj. i
onaj novac koji obavlja funkciju čuvanja dijela ukupne imovine u novčanom obliku.
Slijede još M3 i M4.
Ms = M1 + M2 + M3 + M4
M1: gotovina (papirni i kovani novac izvan banaka) + depoziti po viđenju (vrsta
novčanih uloga u banku koji se na zahtjev ulagača / štediše vraća istome) = transakcijski
novac
M2: M1 + oročeni depoziti do godinu dana
M3: M2 + oročeni depoziti preko godinu dana
M4: M3 + manje likvidna sredstva
4
Definicije novčane mase mjenjaju se zbog pojave novih vrsta instrumenata plaćanja.
Monetarna potražnja Md. Agregatna potražnja za novcem je broj individualnih potražnji
novca koje iskazuju građani i preduzeća. Novac se traži i drži zbog mogućnosti da se
njime kupuju i plaćaju druge robe, a ne zbog njegove unutrašnje vrijednosti. Zadržavanje
jednog dijela imovine u novčanom obliku obično je ograničeno zbog oportunitetnog
troška koji je jednak veličini kamata koje možemo dobiti ako novac držimo u banci.
Monetarni agregati su, ustvari, monetarni indikatori koji služe za određivanje kvaliteta i
funkcija novca u privredi, ali i za vođenje monetarne politike i politike likvidnosti
privrede i drugih sektora. Motivi držanja novca, a time injegove funkcije u privredi,
mogu biti:
1. transakcioni, kada se novac koristi za obavljanje transakcija, odnosno plaćanja
roba i usluga
2. spekulativni, kada se novac drži u cilju spekulacije na finansijskom tržištu
3. motiv predostrožnosti u držanju novca, kada se novac drži kao određena rezerva
za slučajeve vanrednih okolnosti.
Monetarna analiza i ekonomska politika najčešće koriste agregat novčane mase
(M1).Pored novčane mase, često se koristi i agregat monetarna masa ili primarni novac
(M0).Ovaj se agregat naziva još i novcem centralne banke. U njega ulaze sledeća
sredstva:
PRIMARNI NOVAC
1. dinarski primarni novac (M0)
gotov novac u opticaju
žiro-računi banaka
blagajna
depozitni novac Federacije
obavezna rezerva banaka
rezervni fondovi
5
Na pitanje, na koji način mjeriti novac? (Postoje dva pristupa, a to su)
DVA PRISTUPA DEFINICIJI NOVCA
:
1.
Transakcijski pristup
-
Naglašava funkciju novca kao sredstva prometa
(razmjene) i
plaćanja. Samo takva novčana sredstva su uključena u empirijsku
mjeru novca. To bi bile novčanice, kovanice, tekući i žiro-računi jer su
najlikvidniji i mogu odmah sudjelovati u prometu.
2.
Pristup likvidnosti
-
Naglašava ulogu novca kao sredstva očuvanja vrijednosti, a
zanemaruje ulogu novca kao sredstva razmjene. Svaki oblik imovine služi kao
sredstvo očuvanja vrijednosti samo uz različit stupanj likvidnosti . Oblici imovine
su:
financijska sredstva (mjenice, obveznice, dionice) i
nefinancijska sredstva (automobil, stan, zemljište).
TRI GRUPE MONETARNIH AGREGATA
Primarni novac (M0)
Novčana masa u užem smislu (M1)
Novac kao dio novčane imovine (M3, M4)
7
