Seminarski rad iz predmeta Organizacija preduzeća
Tema: Razvoj novog proizvoda
1.
ŽIVOTNI
CIKLUS PROIZVODA
Svaki proizvod ima sopstveni životni ciklus. Potrebno je praviti razliku
između životnog veka koji predstavlja vremenski period koji počinje sa gotovim
proizvodom koji je tek napustio fabričke proizvodne pogone, a završava se sa
prestankom vršenja svih funkcija proizvoda, i životnog ciklusa koji počinje
samom idejom o razvoju proizvoda a zatim prolazi kroz nekoliko faza, da bi se
završio prestankom proizvodnje datog proizvoda. Poznavanje životnog ciklusa
proizvoda je danas od vitalnog značaja, jer se čitave strategije razvoja proizvoda
prave upravo u zavisnosti od toga u kojoj se fazi nalazi postojeći proizvod.
Osnovne faze kroz koje svaki proizvod mora da prođe su: uvođenje, rast
prodaje, zasićenje i starost. Ipak svaki proizvod ponaosob prolazi kroz mnoštvo
različitih podfaza u okviru ove četiri pomenute faze, dajući tako realniju sliku
životnog ciklusa. Vremenski periodi trajanja određenih proizvoda se razlikuju, pa
je tako životni vek nekih proizvoda duži (i može da traje decenijama, npr.
“Plazma keks”, “Smoki”…) a nekih kraći.Neki proizvodi se nanašem tržištu
pojavljuju već više od četrdeset godina gotovo nepromenjeni (izuzev promene
ambalaže). Prehrambena industrija daje proizvode sa dugotrajnim životnim
ciklusima i u tom slučaju je najčešće kao strateško opredeljenje
prisutno održavanje
faze zrelosti, dok industrija tehnike i tehnologije daje
proizvode sa znatno kraćim životnim ciklusom i tu se kao strategijsko
opredeljenje kompanija javljaju razni pokušajiprodužavanja životnog ciklusa
proizvoda.Objasniću pojedinačno svaku od ovih faza u tekstu koji sledi.
1.1 Faza uvođenja proizvoda na tržište
Ova faza predstavlja fazu lansiranja proizvoda. Nov proizvod koji se iznosi
na tržište najčešće nailazi na prihvatanje samo od ograničenog broja potrošača.
Uvođenje se vrši postupno i karakteriše ga spori rast tražnje, niska dobit i visoki
troškovi marketinga.Visoki troškovi se ogledaju kroz visoke troškove distribucije i
prodaje, troškove promovisanja itd. Za novi proizvod, po pravilu, interesovanje
pokazuju i distributeri i konkurencija. Ocena svih zainteresovanih subjekata
utiče na dalji opstanak proizvoda na tržištu
.
1.2 Faza rasta
U ovoj fazi tražnja za proizvodom postepeno raste a time se povećava i
obim proizvodnje i prodaje.To se dešava kao uzročna posledica promocije u fazi
3
uvođenja i ostalog marketing napora. Ako je proizvod uspešna
inovacija,kompanija će početi da ostvaruje dobit. Povećavanjem obima
proizvodnje smanjuju se troškovi a time i i cena proizvoda. Da bi se što duže
zadržala pozicija proizvoda u ovoj fazi, marketing napore treba usmeriti na
kvalitet proizvoda, tačnost isporuke, obezbeđenje prodajnih usluga i
uspostavljanje dobrih poslovnih odnosa sa kupcima. Ova faza, kao i druge, može
da traje od nekoliko meseci do nekoliko godina.
1.3 Faza zrelosti
U ovoj fazi obim prodaje je dostigao maksimalno mogući nivo, te rast
prodaje počinje da usporava ili prodaja stagnira. Međutim, ako kompanije
uspešno unesu radikalnije promene u proizvode, može se promeniti pravac
kreanja obima proizvodnje. Moguća stagnacija proizvoda se odražava na stopu
prinosa proizvoda a samim tim i na smanjenje dobiti. U ovoj fazi novi proizvodi
potiskuju postojeće, a proizvođači se bore ze očuvanje pozicija na tržištu. Ističu se
dodatne usluge na tržištu kao što su: snižavanje cena, pojačan itenzitet
ekonomske propagande, modifikovanje proizvoda itd. Vrlo često u ovoj fazi
proizvođači već imaju nove proizvode pripremljene za lansiranje.
1.4 Faza opadanja
S obzirom da na tržištu već postoje novi proizvodi koji počinju da
ugrožavaju postojeće, neminovno nastaje i poslednja faza u životnom ciklusu
proizvoda, to jest faza opadanja tražnje. Ova faza traje sve do njegovog
eliminisanja sa tržišta. Proizvod koji je u fazi opadanja sve više se zadržava na
zalihama.Životni vek priozvoda se neprestano skraćuje zahvaljujući primeni
naučno – tehnološkog progresa i konkurencije na tržištu.
4
2. RAZVOJ NOVOG PROIZVODA
2.1 Proizvod
Osnovna obeležja proizvoda su funkcionalnost, trajnost, kvalitet, složenost
i tehnologičnost.
1
Proizvod je rezultat čovekove proizvodne aktivnosti koja ima za
cilj stvaranje novih predmeta ili usluga pogodnih za podmirenje ekonomskih,
ličnih i društvenih potreba. To svojstvo proizvoda da je podesan za podmirenje
potreba čini njegovu upotebnu vrednost, odnosno njegov upotrebni kvalitet.
1
Proizvod je roba određenog kvaliteta koji svoju vrednost potvrđuje
tražnjom na tržištu. Na osnovu toga može se reći da su karakteristike proizvoda
osnova za određivanje osnovnih karakteristika proizvodnog sistema. Proizvodni
sistemi, u zavisnosti od svoje specifičnosti, određuju svoj osnovni cilj koji se može
definisati kao:
Proizvoditi adekvatan proizvod, po zahtevu i na vreme, uz najmanje
troškove i maksimalno dobar kvalitet.
Osnovni cilj proizvodnje određuje se u fazi projektovanja svake
proizvodnje.Realizacija ovog cilja zahteva i realizaciju većeg broja parcijainih
ciljeva nižeg nivoa. Po pravilu hijerarhije, na vrhu je glavni, osnovni cilj, a ispod
su ciljevi nižeg ranga i važnosti. Cilj proizvodnje se utvrđuje na osnovu vođenja
politike proizvodnje.
Značajno je pomenuti složenost proizvoda i njegovu standardno -
nestandardnu formu izrade koje u velikoj meri utiču na determinisanje
proizvodnog sistema. Složenost proizvoda zahteva i određuje kontinuitet
tehnoloških faza rada. U svim fazama vrši se kontrola proizvoda do završne
kontrole. Kod standardnih proizvoda olakšan je proces tehnološke obrade,
organizacije i upravljanja procesima rada.Međutim, kod nestandardnih
proizvoda javlja se potreba za obezbeđenjem uvek novih podataka, veličina i
promena što u znatnoj meri otežava proces obrade.Pored toga, otežava se
kontrola, upravljanje i rad sveukupnog sistema i procesa rada.
1
Ristić, Dušan i saradnici:
Organizacija preduzeća, ,
Cekom books, Novi Sad,
2009.,str. 31.
6
