Poljoprivredni fakultet u Lesku
Predmet:
Meteorologija i Klimatologija
Tema:
OBLACI
Autor:
Profesor:
Babic Nemanja
Mladenovic Vukomir
Lesak 2011
dizanja, i to tako da topao vazduh "klizne" iznad hladnog. Oblaci koji će nastati su
slojeviti. Ako se jave padavine, biće to mirne i duge kiše.
Druga vrsta oblaka su orografski oblaci. Oni nastaju zbog uticaja planina jer one
deluju poput prepreke za strujanje vazduha. Postoji navetrinska i zavetrinska
strana planine. Navetrinska je izložena delovanju vetra koji tera vazduh na dizanje.
Pri tome se vazduh hladi i dostiže tačku rose, odnosno stepen kondenzace, tada
dolazi do formiranja orografskih oblaka iz kojih, ako je vazduh koji se dizao bio
dovoljno vlažan, može doći do padavina. Na navetrinskoj strani količina padavina
raste s visinom do 4 km, a na zavetrinskoj se vazduh spušta i greje, pa su to obično
suvlji delovi. U zavetrini se mogu javiti i fenomeni poput toplih vetrova kao što je
fen severno od Alpa i “činuk” fen u Andama i Kordiljerima; ponekad razlika u
temperaturi s dve strane planine može iznositi i 10°C u istom trenutku.
Oblaci koji nastaju u uslovima laganog hlađenja sloja vazduha uz podlogu su
radijacioni oblaci. Kod njihovog nastanka nema visokih oblaka; u noćnoj situaciji se
tlo stalno hladi, a vodena para kondenzuje, pa nastaje magla koja se tokom dana
može izdići na 50-100 m i preći u niski oblak. Radijacioni oblaci često se javljaju u
uvalama, kotlinama i vrtačama jer je u njima mirne i nema vetra.
Četvrta vrsta prema podeli oblaka po načinu nastanka su oblaci termičkog
uzdizanja. Oni nastaju zbog nejednolikog zagrevanja tla, pa se vazduh iznad
hladneg područja brže diže i stvaraju se gomilasti oblaci, a može doći i do pojave
kiše i nevremena.
Peta vrsta u podeli oblaka predstavlja kombinaciju četiri opisane vrste oblaka.
1
3. Podela oblaka
Po međunarodnoj klasifikaciji oblake delimo na deset rodova, od kojih svaki ima
svoje vrste, podvrste i dodatne osobine.
Postoji 10 vrsta oblaka koje je odredila svetska meteorološka organizacija
(WMO=World Meteorological Organization). Vrste oblaka razdeljene su i u podvrste,
koje se razlikuju s obzirom na visinu pojavljivanja, oblik i sastav. Razlikujemo tri
nivoa atmosfere u kojima se najčešće pojavljuju određene vrste oblaka.
Najviši nivo oblačnosti je na visini 7-13 km. Tu se pojavljuju visoki oblaci. Srednji
nivo zahvata visinu 2-7 km, sa srednje visokim oblacima. Donji nivo proteže se od
tla (morske površine) do visine od 2 kilometra. U njemu se pojavljuju niski oblaci.
Takvoj raspodeli po visini odgovara sastav oblaka: visoki oblaci su ledeni oblaci, s
temperaturama nižim od 35
o
C, i nisu oštro ograničeni (cirusi, cirokumulusi,
cirostratusi), srednje visoki oblaci su oblaci od leda i vode, s temperaturama od 10
o
C
do 35
o
C (altokumulusi, altostratusi, nimbostratusi), niski su vodeni oblaci, s
temperaturama 10
o
C do više od 0
o
C, i oštro su ograničeni (kumulusi,
kumulonimbusi, stratokumulusi, stratusi).
Iz raspodele oblaka s obzirom na visinu i iz tri osnovna oblika oblaka - paperjastih
cirusa, gomilastih kumulusa i slojevitih stratusa, proizlazi 10 rodova oblaka.
Cirusi se pojavljuju samo u najvišem nivou. Tu spadaju ovčice (cirokumulusi) i
visoki slojeviti oblaci (cirostratusi). U srednjem visinskom pojasu su altokumulusi,
1
Jug, D, Stipešević, B, Stošić, M: Klimatologija, Poljoprivredni fakultet Osijek (2007)
4
koji su gomilasti, altostratusi i nimbostratusi, koji su slojeviti. U donji, niski sloj
pripadaju niski gomilasti oblaci kumulusi i njima srodni olujni oblaci
kumulonimbusi. Takođe, u tom su sloju i niski slojeviti oblaci stratusi i gomilasto-
slojeviti stratokumulusi.
Oblaci su razdeljeni u 10 vrsta i u tri sloja po međunarodnom dogovoru. Visinske
granice oblaka nisu tačno određene, jer se oblaci često šire i preko njih. Tako se
može dogoditi da se altostratusi i kumulusi pojave više, a nimbostratusi se mogu
širiti i naniže i naviše od svog nivoa. Specifičan među oblacima jeste kumulonimbus
(olujni oblak), koji može dostići i treći nivo. Tada vodeni oblak dobe ledenu kapu.
2
CIRRUS
2
Ducić, Vladan: Klima Srbije (2005)
5
