JU SREDNJA EKONOMSKO-TRGOVINSKA ŠKOLA TUZLA

BANKE I BANKARSKI POSLOVI

MATURSKI RAD IZ PREDMETA FINANSIJE I BANKARSTVO

Učenik: Mentor:
Anida Zukić IVa Semira Vejzović, dipl. oec.

Tuzla, maj 2018. god.

S A D R Ž A J

................................................

UVOD.........................................................................................................................................3

1. HISTORIJSKI RAZVOJ BANKARSKIH POSLOVA I BANAKA...............................4

2. POJAM I ZNAČAJ BANKE...............................................................................................5

3. VRSTE BANAKA................................................................................................................6

3.1. Poslovne banke................................................................................................................6

3.2. Razvojne ili investicione banke.......................................................................................6

3.3. Univerzalne banke...........................................................................................................7

3.4. Hipotekarne banke...........................................................................................................7
3.5. Komercijalne banke.........................................................................................................8

3.6. Konzorcijalne banke........................................................................................................8

3.7. Multinacionalne banke.....................................................................................................8

3.8. Štedionice........................................................................................................................8

4. VRSTE BANKARSKIH POSLOVA..................................................................................9

4.1. Pasivni bankarski poslovi................................................................................................9

4.1.1. Kratkoročni pasivni poslovi.................................................................................10

4.1.2. Dugoročni pasivni poslovi...................................................................................13

4.2. Aktivni bankarski poslovi.............................................................................................15

4.2.1. Kratkoročki krediti..............................................................................................15

4.2.2. Dugoročni krediti................................................................................................17

4.3. Neutralni ili komisioni bankarski poslovi....................................................................18

4.4. Vlastiti ili spostveni bankarski poslovi.........................................................................19

ZAKLJUČAK..........................................................................................................................20

LITERATURA........................................................................................................................21

HISTORIJSKI RAZVOJ BANKARSKIH POSLOVA I BANAKA

Prvi bankarski poslovi, kako se oni sa današnjeg stanovišta shvataju, nastali su već u ranim
periodima razvoja Ijudskog društva. U periodu od VII do V vijeka prije naše ere, u Vavilonu
su   se   pojavile   privatne   kuće   koje   su   se   bavile   pretečom   današnjih   bankarskih   poslova,
poznatih pod nazivom ''tezaurisanje'', a ljudi koji su se njima bavili zvali su se "tezauri"
(današnji   pojm   "tezaurisanje"   podrazumijeva   povlačenje   novca   ili   drugih   vrijednosti   iz
prometa).   Ti   prvi   poslovi   odnosili   su   se   na   organizovano   sklanjanje   odgovarajuće   robe,
obično žita i druge vrste sličnih proizvoda, na čuvanje. Primljenu robu tezauri su čuvali ili
davali   dalje   u   promet   na   određeni   rok   i   uz   odgovarajuće   priznanice   o   deponovanim
proizvodima koje su i same postajale predmet samostalnog finansijskog prometa za obračune.

U istom razdoblju u staroj Grčkoj bankarski poslovi se razvijaju u okviru čuvenih hramova,
posebno hramova u Efesu na ostrvu Rodos. Pojavom kovanog novca na ovom tlu, počev od
VI vijeka prije naše ere, koje je izdavao skoro svaki grad ili manja državica samostalno za
svoje potrebe, javljaju se i prvi privatni mjenjači, koji su mijenjali novac jednog grada,
odnosno države za novac druge države, ili su ga davali na zajam uz kamatu. Svoj posao oni su
obavljali na trgu za stolom ili na klupi. Kako se sto na grčkom naziva "trapeza", to su oni
dobili naziv "trapeziti", a u današnjem smislu riječ "trapeza" označava banku.

U   ranom   feudalizmu,   paralelno   sa   odumiranjem   trgovačkih   poslova,   zamirao   je   i   razvoj
bankarskih   poslova,   odnosno   banaka.   Bankarski   poslovi   ponovo   oživljavaju   u
srednjovijekovnoj   Italiji,   kada   se   bankarstvo   razvija   iz   potrebe   za   stalnim   kreditima   i
organizovaniji je i sigurniji platni promet. U XII vijeku naše ere u Italiji su se razvile preteče
današnjih   banaka,   nazvane  "montes".   Prve  bankarske   institucije   pojavljuju   se   kao
komercijalne i emisione banke, a među njima su kao prve najpoznatije Banka di Genove,
osnovana 1320. godine i Sasa di Sant Georgio, osnovana 1407. godine. Ove banke bavile su
se i žiro prometom, te se stoga smatraju i najstarijim pravima bankama u historiji bankarstva.
Također, amsterdamska banka uvela je u promet poseban knjižni novac, koji je pod nazivom
"mark banko" predstavljao 8,5 g finog srebra.

Osnovi savremenog bankarstva postavljani su tokom XVIII i XIX vijeka, kada su osnovane
velike   bankarske   institucije,   koje   su   sopstvenim   i   tuđim   sredstvima   postale   važan   faktor
razvoja  privrede i  prometa,  ne  samo  u  zemljama gde  su  se ove  banke  razvile,  nego  i  u
međunarodnim   odnosima.   Među   njima   su,   svakako,   najpoznatije   Sverigen   Riskbank,
osnovana u Švedskoj 1668. Godine; Bank of England, osnovana u Engleskoj 1694. godine itd.

Banke su se razvile iz zalagaonica širom Evrope, ali najprije u Italiji, a poslije u Holandiji i
Engleskoj. U tim bankama izdavane su potvrde o primanju zlata na čuvanje koja je glasila na
ime vlasnika i on je uz nju mogao dobijati uvijek svoje zlato nazad. Bankari su potom počeli
da štampaju nove potvrde, koje su glasile na njih same i pozajmljivali plemićima i
preduzetnicima iste za kamatu. Koristile su se za investicije,državnu i ličnu potrošnju. Time
se u opticaju našlo više novca nego što je bilo zlata i srebra u zalagaonicama, oni su počeli da
stvaraju novac i od pozajmljivanja istog stvorili su novu ekonomsku aktivnost-bankarstvo.

https://www.scribd.com/doc/45981234/razvoj-bankarstva

2. POJAM I ZNAČAJ BANKE

Osnovnu polugu bankarskog sistema čine banke. Njihovi osnivači su domaća i strana fizička i
pravna lica. Banke su nezavisne u odnosu na državna i upravna tijela i njihove institucije.
Prava države i njenih tijela mogu se ostvariti na osnovu udjela u vlasništvu ili ugovora za
pojedine slučajeve. U literaturi se susrećemo sa različitim definicijama banaka zbog činjenice
da im je u pojedinim zemljama povjerena različita uloga. Savremene finansije ističu 4
najpristunije definicije banaka

a to su:



Banka je monetarna ustanova koja uglavnom posluje sa kreditima i za svoje komitente ili poslovne partnere
izvršava razne nov

ane poslove.



Banka je preduze

ija se osnovna djelatnost svodi na uzimanje i davanje kredita, te posredovanje u

platnom prometu.



Banka je monetarno kreditna ustanova

ije je osnovno zanimanje uzimanje i davanje kredita.



Banka je institucija

ija se nadležnost zasniva na monetarno kreditnom poslovanju.

Suština bankarskog poslovanja je prikupljanje slobodnih novčanih sredstava u obliku depozita
od bankarskih komitenata, stvaranje bankarskog i kreditnog potencijala i raspodjela slobodnih
novčanih

sredstava

bankarskim

komitentima u obliku kredita i kreditnog
novca.

Značaj banaka u jednoj državi je primaran
i sastoji se u tome da banka obezbjeđuje
proširenu   reprodukciju   preduzeća   i
proširenu   reprodukciju   privrede   kao
cjeline.   To   znači   da   banka   raspoređuje
novčana   sredstva   iz   suficitarnog   sektora
(gdje   postoji   višak   novca)   u   deficitarni
sektor   privrede   (gdje   postoji   manjak
novca)   i   na   takav   način   se   obezbjeđuje
monetarna stabilnost.

Bojović Petar, Krstić Borko i Aleksandar Živković ''Bankarsko poslovanje'' Beograd 2013, p-79.

slika 1 novac

Osnovni bankarski

poslovi univerzalnih

banaka su:

uzimanje i

davanje kredita

prodaja

osiguranja

davanje garancija

kod emisije

vrijednosnih

papira

transakcije ili

poslovi vezani za

unutrašnji i

inostrani platni

promet

osnivanje

vlasničkih ili

suvlasničkih

industrijskih i

finansijskih

kompanija.

kreditnog potencijala banke. Dugoročni kreditni potencijal banke označava ukupan dugoročni
kapital banke koji potiče iz akumulacije bankarskih komitenata. Akumulacija označava dio
novostvorene vrijednosti koja se ostvaruje putem dobiti a nalazi se u obliku novčanih
sredstava na računima banke (akumulacija se stvara samo u privredi).

3.3. Univerzalne banke

To   su   institucije   koje   obavljaju   sve   poslove   koji   nisu   u
nadležnosti centralne banke. To znači da ove banke obavljaju
mješovite   bankarske   poslove,   odnosno   sve   vrste   bankarskih
poslova.   Osnovna   karakteristika   univerzalnih   banaka   je
sveobuhvatnost   bankarskih   poslova.   To   znači   da   ove   banke
obavljaju sljedeće vrste poslova:



Aktivne bankarske poslove-tj poslove u kojima banka ima ulogu
povjerioca



Pasivne bankarske poslove-tj poslove u kojima banka ima ulogu
dužnika



Neutralne bankarske poslove-tj poslove u kojima banka ima ulogu
posrednika



Vlastite bankarske poslove-tj poslove u kojima banka ima ulogu
vlastitog poduzetnika.

Univerzalne banke naješće odobravaju kratkoročne kredite,
međutim mogu

odobravati i dugoročne kredite ukoliko su

obezbjeđeni dodatni finansijski izvori. Dodatni finansijski izvori
za   dugoročne   kredite   obezbjeđuju   se   emisijom   ili   izdavanjem
dugoročnih   vrijednosnih   papira,   posebno   obveznica.   Najveća
prednost  univerzalnih  banaka je u  njihovoj širini  poslovanja  i
raznolikosti ponude usluga koje nude klijentima, ponude koje se
očituju   u   razdobljima   loše   konjunkture   kada   kroz   jačanje
određene djelatnosti mogu kompenzirati one loše poslove koji se
mogu propustiti. Ukoliko dođe do sistemske krize u ekonomiji
širina   njihova   poslovanja   može   biti   problem.   Loša   strana
univerzalnih   banaka   je   upravo   odsutnost   specijalizacije,   široki
plan djelovanja, što znatno povećava rizik poslovanja i troškove.
To se odražava i na troškove zaposlenika, uglavnom su to veliki
troškovi, budući da je nužno imati stručnjake raznih profila, u
skladu   sa   uslugama   koje   banka   pruža.   Nacionalne   tradicije   i
navike često uslovljavaju da u određenim državama dominira ovaj tip banaka.

3.4. Hipotekarne banke

Hipotekarne banke su dobile naziv od grčke riječi ''hipotekus'' što znači zalaganje nepokretnih
vrijednosti. To su najstarije investicione banke koje odobravaju hipotekarne kredite
investicionog karaktera. Hipoteka označava nepokretne vrijednosti koje se zalažu kod banke
da bi se dobio hipotekarni kredit. To znači da u vrijeme trajanja kredita banka raspolaže
hipotekom i ima pravo da je otuđi ili proda zajedno sa vrijednošću odobrenog kredita, u
slučaju da dužnik ne vrati hipotekatni kredit. Kada dužnik vrati hipotekarni kredit, banka je
dužna da vrati hipoteku dužniku.