U vrijeme padavina (grad, kiša ili snijeg) raste rizik od nezgode. Skandinavska istraživanja su
pokazala da neočekivane snježne padavine, prvi jesenji snijeg i padavine poslije dužih perioda
bez padavina značajno povećavaju rizik nezgoda, a posebno nezgoda sa nastradalim. Učesnici u
saobraćaju se privikavaju na loše vremenske uslove i ovaj negativan uticaj slabi. Posebno opada
rizik od nezgoda sa povrijeđenim i poginulim. Naša istraživanja (Lipovac, K, 1993) su potvrdila
ove stavove i pokazala da pojava grada najviše utiče na rizik nezgode, a posebno na rizik
nezgoda mladih i neiskusnih vozača.

Jedno od važnih političkih pitanja sa kojim će svijet biti suočen u narednim decenijama
predstavlja način na koji će se reagovati na opasnost od globalnog zagrijavanja usljed sve većih
koncentracija gasova (kao što je ugljendioksid) koji u atmosferi izazivaju efekat staklene bašte.

Posljedice   prevazilaze   obično   povećanje   temperature:   zabrinutost   izaziva   podizanje   nivoa
morskih površina i promjenljivost vremenskih uslova (Stiglitz, 2008). Sprovedene su brojne
studije   koje   su   ispitivale   uticaj   vremenskih   prilika   na   bezbjednost   saobraćaja,   uključujući
Australiju, (Keay and Simmonds, 2006), Kanadu (Andrey et al., 2005), Indiju (Mondal et al.,
2008), Iran (Nokhandan et al., 2008), Izreal (Brodsky and Hakkert, 1988), Holandiju (Brijs et
al.,   2008),   Švedsku   (Norrman   et   al.,   2000),   Veliku   Britaniju   (Edwards,   1999)   i   Sjedinjene
Države (Eisenberg, 2004). Uticaj klime na saobraćaj je u velikoj mjeri ispitivan u posljednje
dvije decenije i pružen je uvid u najugroženije regione i transportne aktivnosti.

Na primer, postoji dosta dokaza da porast nivoa mora izazivaju intenzivni radovi na priobalnoj
infrastrukturi (Titus, 2002), da zagrijavanje u nekim sjevernim regionima ima uticaj na
smanjenje leda na putevima u sezoni (U.S. Arctic Research Commission Permafrost Task Force,
2003) i da promjene u unutrašnjim plovnim putevima mogu značajno uticati na isporuku i
kretanje brodova (Millerd, 2011).

Prekomjerne ljetnje vrućine mogu da izazovu deformaciju željezničkih šina (Baker et al., 2010),
dok blaže zime mogu povećati odmrzavanje širom regiona (Mills et al., 2009). Postoje i drugi
aspekti transporta za koje uticaj klimatskih faktora nije ispitan, među njima je i bezbjednost
saobraćaja.

Koetse and Rietveld (2009) sugerišu da je uticaj na bezbjednost nejasan u oba pravca i veličine i
da ga treba ispitivati u daljim istraživanjima. Ove studije ukazuju da prilikom loših vremenskih
uslova   dolazi   do   smanjenja   trenja   između   pneumatika   i   površine   kolovoza,   da   se   smanjuje
vidljivost i da je otežano upravljanje vozilom. Jake padavine utiču na smanjenje mobilnosti
(Mills et al.,  2003)  i značajno  povećavaju  učestalost saobraćajnih  nezgoda.  Loši vremenski
uslovi   su   povezani   sa   otkazivanjem   putovanja   što   dovodi   do   smanjenog   rizika,   rezultati
uvjerljivo dokazuju da su odstupanja odnosno odustajanja mala i nedovoljna da se izbjegnu
opasnosti koje nose loši vremenski uslovi (Billot et al., 2009; Strong et al., 2010; Brooks et al.,
2011). Padavine predstavljaju najveću opasnost za vozače. Da se stopa nezgoda u tim uslovima
povećava za 50-100% potvrđeno je u brojnim studijama (Andrey et al., 2003; Qiu and Nixon,
2008), sa većim porastom tokom zimskih padavina (84% u odnosu na 71%), veća količina
padavina u vezi sa manjom akumulacijom, i veće težine posledica (Eisenberg, 2004; Andrey,
2010). Povećanjem intenziteta padavina kiše povećava se broj nezgoda (Fridstrom et al. 1995;
Chang and Chen 2005; Caliendo et al. 2007, Keay and Simmonds 2006; Hermans et al. 2006).
Međutim, povećanje intenziteta padavina kiše može i da dovede do smanjenja saobraćajnih

nezgoda (Karlaftis and Yannis, 2010), to je rezultat koji se može pripisati ponašanju vozača ili
smanjenju izloženosti u tom periodu.

Vremenske promjenljive uticaje padavina i količina padavina istraživao je i Eisenberg (2004).
Istraživanje je pokazalo da je uticaj padavina tog dana manji nego prethodnog dana, što se
smatra posljedicom adaptacije vozača. Brijs et al. (2008) su potvrdili Eisenberg-ove nalaze da
što je duži period bez padavina to je veći broj nezgoda kada počne kiša.

Scott je ukazao da visoke temperature povećavaju učestalost nezgoda (Scott, 1986), rezultati do
kojih je Scott došao za Veliku Britaniju usvojeni su na međunarodnom nivou. Broj sati kada je
sunčano dovodi do povećanja broja nezgoda (Fridstom et al, 1995, Hermans et al. 2006), dok
odstupanje od srednje dnevne i srednje mjesečne temperature takođe dovodi do povećanja
saobraćajnih nezgoda (Brijs et al., 2008; Stipdonk (Ed.), 2008).

Ekstremne temperature (niske zimi i visoke leti) su u pozitivnoj korelaciji sa saobraćajnim
nezgodama (Malyshkina et al., 2008), ali kada se povećava broj dana u mesecu sa temperaturom
ispod nule, broj saobraćajnih nezgoda se smanjuje, što je verovatno posljedica manjeg izlaganja
(Hermans et al., 2006; Stipdonk (Ed.), 2008). Meteorološki faktori djeluju na automobil i uslove
saobraćaja – mehanički (na primjer vetar, kiša, snijeg, poledica), utiču na vidljivost (magla,
sumaglica, mrak) i djeluju preko psiho-fizioloških funkcija vozača (na primjer, atmosferski
pritisak, temperatura i vlažnost vazduha), dok usljed klimatskih promjena dolazi do promjene
stanja na putevima u vidu mokrog kolovoza, sunčanih dana, kolovoza prekrivenog snijegom i
ledom i sl.

Metodologija istraživanja

Kako bi se utvrdio uticaj vremenskih prilika na bezbjednost saobraćaja, izvršena je analiza baze
podataka u kojoj se nalaze podaci o saobraćajnim nezgodama za koje je urađena ekspertiza na
Saobraćajnom fakultetu u Beogradu, u periodu od 2001-2010. godine. Zatim su podaci o 852
saobraćajne nezgode obrađeni u programu SPSS Statistics. Iz baze su izdvojeni podaci o godini,
mjesecu i danu nezgode kako bi se utvrdila vremenska raspodjela saobraćajnih nezgoda, kao i da
li postoji sezonska razlika, odnosno da li se nezgode češće događaju ljeti ili zimi. Korišćeni su
podaci o tome da li se nezgoda dogodila u naselju ili van naselja, na raskrsnici, na pravcu ili u
krivini. Akcenat je stavljen na vidljivost, stanje i površinu kolovoza, kao i na kategoriju puta.

Podaci su iskorišćeni da se utvrdi da li postoji statistički značajna razlika između uslova
vidljivosti i površine kolovoza na mjestu nezgode. Da li je značajna veza između vidljivosti i
pola učesnika, kao i dana u nedelji ili mjeseca u godini, kao i prisustva padavina? Svakako treba
imati u vidu da je analizom obuhvaćen samo dio nezgoda, koji je upoređen sa ukupnim brojem
nezgoda koje su evidentirane u posmatranom desetogodišnjem periodu.

Tokom istraživanja korišćen je metod analize, statistički metod, kao i metod poređenja.
Normalnost distribucije testirana je inspekcijom histograma i Kolmogorov-Smirnovim testom.
Budući da su raspodjele svih omjerenih varijabli statistički značajno odstupale od normalne
raspodjele, korišćeni su neparametarski metodi. Za deskripciju korišćene su apsolutne (n) i
relativne (n%) frekvencije, a za procjenu značajnosti razlike korišćen je Pearson-ov χ 2 test, kao
i Kruskal-Volisov H - test. Zatim je za utvrđivanje zavisnosti između pojedinih promjenljivih
korišćena binarna logistička regresija.