UNIVERZITET ZA POSLOVNI INŽENJERING I
MENADŽMENT BANJA LUKA
Seminarski rad:
RELIGIJA I RELIGIJSKE ZAJEDNICE
Mentor:
Student:
Prof. dr Ostoja Barašin Maja Ćetojević RN-1-494/24
Banja Luka, decembar, 2024.
PREDGOVOR
Ovaj seminarski rad
rezultat je temeljne analize i istraživanja o jednoj od najvažnijih
društvenih pojava koje oblikuju život pojedinca i zajednica. Cilj ovog rada je da pruži dublji
uvid u pojam religije, njen istorijski razvoj, uticaj na društvo i specifičnosti religijskih
zajednica u Bosni i Hercegovini.
Religija je, kroz istoriju i u savremenom svijetu, igrala
ključnu ulogu u oblikovanju kulturnih, moralnih i društvenih normi. Predstavljeni su osnovni
pojmovi i razvoj religije, analizirana njena povezanost sa društvenim strukturama i sukobima,
te osvjetljena specifičnost religijskih zajednica u Bosni i Hercegovini.
U radu se nastoji
objediniti teorijski okvir sa praktičnim aspektima, kako bi se prikazala složenost odnosa
između religije, kulture i društva. Posebna pažnja posvećena je razmatranju sekularizacije
kao savremenog procesa, ali i ulozi religije u promovisanju mira i solidarnosti
1
UVOD
Religija je oduvijek bila jedna od ključnih komponenti ljudske civilizacije, utkana u
samu suštinu društvenih, kulturnih i političkih struktura. Od svojih početaka u primitivnim
zajednicama, kroz animizam, toteizam, politeizam i monoteizam, religija je prolazila kroz
brojne transformacije, prilagođavajući se društvenim promjenama i potrebama sljedbenika. U
savremenom svijetu, religija nije samo individualni izraz duhovnosti već i društveni fenomen
koji oblikuje odnose među ljudima i utiče na politiku, ekonomiju i kulturu.
Bosna i Hercegovina, kao društvo bogato religijskom raznolikošću, predstavlja
jedinstveni primjer međusobnog prožimanja različitih religijskih tradicija. Islamska zajednica,
Srpska pravoslavna crkva, Katolička crkva i Jevrejska zajednica vijekovima su oblikovale
identitet naroda, ostavljajući dubok trag na kulturu, običaje i način života. Međutim, religija je
često bila i izvor društvenih napetosti i sukoba, posebno u periodima političkih previranja.
Cilj ovog rada je da istraži pojam i razvoj religije, njen uticaj na društvo i ulogu
religijskih zajednica u Bosni i Hercegovini. Kroz analizu istorijskog konteksta, vjerovanja i
vrijednosti, kao i kroz razmatranje savremenih izazova poput sekularizacije, rad nastoji ponuditi
sveobuhvatan uvid u ovu kompleksnu temu. Pitanje religije u savremenom društvu zahtijeva
promišljanje koje prevazilazi stereotipe i jednostavna tumačenja, što ovaj rad teži da postigne
kroz kritički pristup i analizu.
2
1.
POJAM I RAZVOJ RELIGIJE
Religija je društvena pojava koja podliježe određenim zakonima nastajanja, razvoja i
nestajanja. Religiju možemo definisati i kao duhovnu povezanost jedne grupe ljudi sa nekim
višim, svetim bićem, odnosno Bogom.
1.1.
Pojam i osnovni elementi religije
Termin religija nastao je iz latinskog
religio
što znači pobožnost, tj. izražavanje
poštovanja prema bogovima. Religija je kompleksan sistem vjerovanja i praksi koji povezuje
ljude sa spiritualnim ili nadnaravnim entitetima. Ovaj sistem uključuje vjerovanja o
božanstvima, rituale, moralne kodekse i institucionalizovane forme bogosluženja. Religija
takođe obuhvata i pitanje transcendencije (postojanje nečega izvan svijeta koji možemo vidjeti i
dodirnuti) i daje odgovore na pitanja o postojanju, smrti, svijetu i smislu života.
Osnovni elementi religije su:
-
vjerovanja,
-
rituali i obredi,
-
sveti spisi,
-
zajednica vjernika,
-
moralni i etički principi.
Vjerovanja su osnovne ideje i doktrine o postojanju božanstava, života poslije smrti,
moralnog kodeksa i drugih temeljnih aspekata religijskog pogleda na svijet. Ova vjerovanja
čine temelj svakog religijskog sistema i oblikuju način na koji vjernici doživljavaju svijet oko
sebe.
Rituali i obredi su ceremonije i prakse koje vjernici obavljaju kako bi izrazili svoju
vjeru. Oni uključuju molitve, bogosluženja, svetkovine, hodočašća, postove i druge religijske
aktivnosti. Kroz rituale se prenosi religijsko znanje i iskustvo, te se jača zajednička vjera unutar
zajednice.
Sveti spisi su tekstovi koji se smatraju nadahnutim ili svetim, kao što su Biblija, Kur'an,
