4
2. UZROCI I FAKTORI RIZIKA
Rak pluća nije zarazna bolest i ne može se preneti sa čoveka na čoveka.
Pušenje
je u najvećem broju slučajeva glavni i najpoznatiji faktor rizika u nastajanju raka pluća.
Rizik od nastanka bolesti se povećava sa brojem popušenih cigareta i dužinom pušačkog staža,
naročito ako čovek počne da puši kao mlad. Cigarete sa filterom i manje katrana, mogu donekle
smanjiti ovaj rizik, ali rizik je i dalje znatno veći nego kod nepušača. Ukoliko čovek prestane da
puši odmah, rizik od nastanka raka pluća se smanjuje i nakon otprilike 15 godina, šanse da se
razvije ova bolest su iste kao kod nepušača.
Smatra se, da udisanje dima cigareta (pasivno pušenje) povećava rizik od nastanka raka pluća, ali
znatno manje nego kod pušača.
Osobe koje puše lulu ili cigare (tompuse) imaju manji rizik da razviju rak pluća od pušača, ali
ipak veći u poređenju sa nepušačima. Međutim, kod ovih osoba češće nastaje rak usne duplje.
Životna sredina
(aerozagađenje) takođe ima značajnu ulogu u nastanku raka pluća, što je
povezano sa stalnom tendencijom porasta organskih i neorganskih materija u atmosferi. Takođe,
izvestan broj zanimanja ima povećan rizik za nastajanje malignih oboljenja u plućima.
Osobe koje su u kontaktu sa azbestom, naročito ako su pušači imaju veće šanse da obole od raka
pluća. Nizak nivo izlaganja azbestu blago povećava rizik od nastanka raka pluća, dok jače
izlaganje nosi i veći rizik. Azbest posebno povećava rizik od nastanka mezotelioma (raka plućne
maramice). Kontakt sa određenim hemikalijama i supstancama kao što su prirodni gas radon,
uranijum, hrom i nikl može uzrokovati rak pluća.
Genetska predispozicija
(nasledna sklonost) u nekim porodicama češće dovodi do obolevanja
od raka uopšte, pa i raka pluća.
3. EPIDEMIOLOGIJA
Prema podacima Svetske Zdravstvene Organizacije, i Američkog centra za istraživanje raka, rak
pluća je na prvom mestu po smrtnosti u odnosu na sve druge maligne bolesti. To znači da je rak
