Maturski rad
Krvni
sistem čoveka
Uvod
Krv je gusta, neprovidna tečnost crvene boje koja sadrži krvne ćelije, hranljive materije, razne
izlučevine žlezda sa unutrašnjim lučenjem, materije sagorevanja i raspadanja koje se stvaraju u
svakom živom organizmu i vodi. U krvne ćelije ubrajaju se eritrociti (crvena krvna zrncad),
leukociti (bela krvna zrncad) i trombociti (krvne pločice).
Krv je tečno vezivno tkivo koje ispunjava organe za krvotok, srce i krvne sudove. Zahvaljujući
funkciji srca neprekidno kruži kroz čovečije telo. Boja krvi dolazi od prisustva eritrocita i stanja
njihovog hemologlobina. Arterijska (oksidovana) krv čiji je hemologlobin u vrlo visokom
procentu vezan sa kiseonikom u obliku oksihemoglobina, ima jasnu crvenu boju, dok venska
(redukovana) krv sadrži znatno manji procenat kiseonika, pa prema tome i oksihemoglobina, ima
tamniju crvenu boji, kao prezrela višnja.
Maturski rad
Krvni
sistem čoveka
Veliki krvotok
Velikim krvotokom se oksigenisana krv prenosi po čitavom organizmu, a dezoksigenisana krv se
vraća u srce. Veliki krvotok počinje od leve srčane komore, koja krv istiskuje u aortu ( najveću
arteriju u telu čoveka) odakle krv teče u druge telesne arterije a zatim u kapilarnu mrežu, pomoću
koje dospeva do svih organa. Pri proticanju kroz kapilare krv predaje tkivima kiseonik i hranljive
materije, a iz tkiva prima ugljen-dioksid i druge proizvode metabolizma. Zarim se takva
dezoksigenisana krv skuplja u venske kapilare pa u sve veće vene, kojima se vraća u desnu
pretkomoru srca.
Mali krvotok
Mali krvotok počinje od desne komore, koja istiskuje dezoksigenisanu krv u plućnu arteriju, koja
se grana na dve grane, od kojih svaka ulazi u po jedno plućno krilo. U plućima se ove arterije
granaju u sve sitnije ogranke i kapilare. U plućnim kapilarima krv otpušta ugljen-dioksid i prima
kiseonik , pa hemoglobin prelazi u oksihemoglobin, a zatim se preko vena plućnog krvotoka
oksigenisana krv vraća u levu pretkomoru srca, odakle biva istisnuta u levu komoru.
Krvotok mozga
Za razliku od telesnih mišića i unutrašnjih organa u kojima se širina kapilara menja u zavisnosti
od njihove aktivnosti, kapilari u mozgu su uvek otvoreni i njihov prečnij se ne menja. Time je
omogućeno neprekidno snabdevanje moždanih ćelija, koje su veoma osetljive na nedostatak
kiseonika i hranljivih materija.
Krvotok srca
Srčani mišić se ne snabdeva krvlju iz svojih šupljina, već putem posebnog krvotoka. Na samom
izlasku iz leve komore od aorte se odvajaju dve srčane arterije, koje odvode krv u srčani mišić.
Venska krv iz srčanog mišića uliva se u desnu pretkomoru. Nedovoljna ishrana srčanog mišića
štetno se odražava na radnu sposobnost i zdravlje čoveka.
Maturski rad
Krvni
sistem čoveka
Građa srca
Srce je šupalj mišićni organ koji svojim ritmičkim kontrakcijama potiskuje krv u aorte. Čovečije
srce je veličine muške pesnice, težine 250-300 g, dužine 13-15 cm,širine 9-10 cm. Ima kruškast
oblik i obavijeno je vlažnom i glatkom vezivnom opnom koja se naziva srčana maramica.
Smešteno je u grudnom košu između levog i desnog plućnog krila. Postavljeno je ukoso tako da
je srčani vrh okrenut nadole i unapred, a osnovica (baza) srca nagore i unazad.
Proekcija srca na površini tela
Između desne pretkomore i komore, kao i između leve pretkomore i komore postoji
komunikacija preko odgovarajućeg atrioventrikularnog ostijumaušća. Na ovim ušćima nalaze se
atrioventrikularni zalisci sa desne strane trikuspidni, a sa leve strane bikuspidni ili mitralni. Ovi
zalisci su dosta velikih dimenzija. Nalaze se u komorama i pri povišenju pritisaka u ovim
srčanim šupljinama zatvaraju se, sprečavajući vraćanje krvi iz komora u pretkomore. Zapremina
svake od srčanih šupljina iznosi od 150 do 200 cm³. U desnu pretkomoru ulivaju se vene cava
superior i inferior, a u levu četiri vene pulmonalis. Na njihovim ušćima nema zalistaka. Iz desne
komore polazi arterija pulmonalis a iz leve aorta. Na njihovim oscijumima nalaze se semilunarni
(polumesečasti) zalisci, po tri na svakom ušću.
