UVOD
Garaže su zatvoreni i uređeni prostori isključivo za potrebe parkiranja i garažiranja
vozila. Po namjeni mogu biti
individualne ili kolektivne
, po građevinsko-prostornoj
dispoziciji
podzemne ili nadzemne
, po urbanističko- arhitektonskom tretmanu
samostalne ili kombinovane sa drugim sadržajima
, po načinu eksploatacije
javne (sa
naplatom ili bez) ili posebno namenske
itd. Očigledno je da postoje brojne okolnosti
koje definišu karakter garaže i da od toga zavisi njihov funkcionalni i konstruktivni
koncept.
Svaka od garaža mora imati jasno definisane osnovne projektne kriterijume i
elemente koji se prvenstveno odnose na javne garaže kao samostalne objekte
, budući
da su one najznačajnije za urbanističku i projektantsku praksu.
Prostor za parkiranje, u prvo vreme, nije bio racionalno iskorišćen. Međutim, sa
povećanjem potreba za parkiranjem, a time i potreba za izgradnjom garaža, u prvi
plan izbili su tehnološki, finansijski i lokacijski uslovi. Grade se garaže koje relativno
malo koštaju i koje svojim sadržajem, organizacijom i saobraćajnim riješenjem u
potpunosti zadovoljavaju sve korisnike. U ovu svrhu često se koriste i prostori pod
zemljom koji se zatim racionalno koriste za izgradnju nekog drugog objekta ili
parkovske površine. Nije rijedak slučaj da se i krovovi pojedinih objekata koriste za
parkiranje
.
OPŠTI KRITERIJUMI ORGANIZACIJE GARAŽA
Višeetažne garaže u odnosu na površinska parkirališta imaju značajnu prednost u
pogledu racionalnog korišćenja gradskog zemljišta, a očigledan nedostatak po
uslovima i mijerilima investicionih ulaganja (tabela 1.1).
Iz navedenih podataka, može se zaključiti da su nadzemne garaže znatno
ekonomičnije od podzemnih. Razlozi su manji i relativno jednostavniji građevinski
radovi (iskop, potporne konstrukcije, izolacija i dr.) kao i manji obim opreme
(ventilacioni i protivpožarni sistemi itd..) koja, pored ostalog, zahteva i poseban
smještajni prostor. Podzemne garaže imaju veoma značajnu prednost jer praktično ne
zauzimaju gradske površine.
Zbog navedenih ekonomskih prednosti, u savremenoj urbanističkoj praksi nadzemne
garaže se planiraju i grade na slobodnim terenima i izolovanim lokacijama koje
nemaju posebnu urbanističku vrednost. Podzemni garažni objekti rijeđe se planiraju
kao samostalni, već se njihova izgradnja, po pravilu, kombinuje sa izgradnjom
značajnijih urbanističko-arhitektonskih cijelina (nprimer: trgovinsko - poslovni
kompleksi, gradski trgovi i sl.), ili u sklopu većih komunalnih zahvata (nprimer,
izgradnja stanica metroa). U planiranju i stvaranju projektnog programa za javne
garaže potrebno je da jednovremeno budu sagledani eksploatacioni i konstruktivni
kriterijumi. U tom smislu mogu se istaći sledeće preporuke:
minimalni kapacitet javne garaže (s obzirom na režijske troškove) iznosi oko 200
parking mesta, a maksimalni (s obzirom na saobraćajne uslove ulaza-izlaza) oko 800
parking mesta (date vrednosti predstavljaju preporuke, a u skladu sa lokalnim
zahtevima mogu se javiti odstupanja);
ORGANIZACIJA I OPREMA GARAŽA
Današnji trendovi u projektovanju zgrada, naročito poslovnih, postavljaju vrlo velike
probleme projektantima, jer se na srazmjerno maloj parceli grade objekti velike visine
i različitih namjena, koji zahtjevaju vrlo veliki broj parking mesta koje nije moguće
smestiti otvoreno na samoj parceli. Tada se pristupa planiranju podzemnih garaža
ispod glavne građevine i to u više podzemnih nivoa. Rijetki su slučajevi kada se
parkiranje može rešiti u objektu koji se projektuje na susjednoj parceli, jer to
podrazumjeva da su parcele u vlasništvu istog lica.
Slučajevi kada je obaveza da se garaža i zgrada rade na istoj parceli (najčešće kod
višespratnica) predstavlja vrlo veliki urbanistički i saobraćajni problem, jer veliki broj
vozila u kratkoj jedinici vremena treba da uđe i izađe iz garaže i to obično kroz jedno
jedino mesto, odnosno kapiju.
Javne garaže treba projektovati tako, da se maksimalno omogući prirodno
provetravanje i time uštedi energija za klimatizaciju, osvetljavanje, zaštitu od požara i
sl. To je moguće samo kod garaža sa nadzemnim spratovima, dok je kod podzemnih
garaža sve spomenuto nužno obezbediti, samo što nije moguće izvršiti uštedu u
energiji.
Vlasništvu
iste os
