SADRŽAJ
UVOD
........................................................................................................................ 4
1.POJAM, RAZVOJ I KARAKTERISTIKE GLOBALIZACIJE
............... 6
1.1. Pojam i razvoj globalizacije....................................................................... 6
1.2. Karakteristike globalizacije....................................................................... 8
1.3. Efekti i posljedice globalizacije.................................................................10
1.4. Ekonomski aspekti globalizacije...............................................................12
1.5. Karakteristike procesa globalizacije..........................................................15
1.6. Preduzeće i proces globalizacije................................................................19
1.7. Međunarodna trgovina i proces globalizacije............................................21
1.8. Inostrane direktne investicije (IDI) i proces globalizacije.........................25
1.9. Strategijske alijanse (SA) i proces globalizacije........................................27
2. MANIFESTACIJE EKONONSKE GLOBALIZACIJE
........................30
2.1. Karakteristike ekonomske globalizacije....................................................31
2.2. Suština ekonomske globalizacije...............................................................34
2.3. FDI kao generator ekonomske globalizacije.............................................35
2.4. Virtalizacija kao akcelerator ekonomske globalizacije.............................37
2.5. Transnacionalizacija kao komponenta ekonomske globalizacije..............40
3. FUNKCIONISANJE SVJETSKOG TRŽIŠTA U GLOBALNOJ
SVJETSKOJ PRIVREDI
...........................................................................45
3.1. Ulaganja u inostranstvu kao činioci globalizacije svjetskog tržišta..........48
4. KARAKTERISTIKE I POSLJEDICE GLOBALNE
EKONOMSKE KRIZE OD 2007
...............................................................50
4.1. Odgovori na krizu u razvijenim zemljama.................................................51
4.1.1. Realni sektor i standard građana………………………………………..52
5. PERSPEKTIVE PROCESA GLOBALIZACIJE
....................................53
5.1. Vizija svijeta na početku XXI vjeka..........................................................54
5.1.1. Perspektive razvoja za naredne dvije decenije.......................................54
ZAKLJUČAK
...........................................................................................................56
LITERATURA
.........................................................................................................60
REZIME
Globalizacija
je pojam koji se koristi za opisivanje promjena u društvima, kulturi i
svjetskoj ekonomiji koje dovode do dramatičnog porasta međunarodne razmjene (u
trgovini, kulturi, ljudima, idejama i sl.). Globalizacija se često posmatra isključivo sa
gledišta ekonomije i tada se u prvi plan stavlja njen učinak na liberalizaciju trgovine
odn. razvoj slobodne trgovine. Uprkos tome, globalizacija obuhvata mnogo šire aspekte
društva. Između 1910. i 1950. godine, serija političkih i ekonomskih lomova dramatično
je umanjila značaj međunarodnih trgovinskih tokova. Tačnije, početkom prvog
svetskog i sve do kraja Drugog svetskog rata, kada su osnovane međunarodne
ekonomske institucije, poput Međunarodnog monetarnog fonda (MMF), globalizacijski
trendovi bili su obrnuti. U poslijeratnom periodu, uz podršku međunarodnih institucija,
trgovina se opet drastično razvila. Tokom sedamdesetih godina XX veka, počeli su da
se osećaju kako pozitivni tako i upozoravajući efekti globalizacije. Termin globalizacija
je prvi put upotrebio profesor T. Levit sa Harvardske škole za biznis 1983. godine, kako
bi opisao finansijsko tržište. Nakon toga je termin bio proširen na djelovanje
multinacionalnih kompanija. MMF definiše globalizaciju kao
« rastuću međusobnu
ekonomsku zavisnost svih svetskih zemalja, koju je stvorilo povećanje i raznovrsnost
broja međunarodnih transakcija robe i usluga, kao i razmena kapitala, te ubrzana i
generalizovana tehnološka razmjena».
Globalizacija je prepoznatljiva po mnogim
trendovima od kojih se većina razvila nakon Drugog svjetskog rata.
Najopštije, to su veći uvećavanje protoka dobara, novca, informacija i ljudi;
razvoj tehnologija, organizacija, pravnih sistema i infrastrukture kao glavnog nosioca
ovog pokreta (npr. internet).
Ključne riječi: globalizacija, slobodna trgovina, imternacionalizacija, virtuelizacija
2
Cilj istraživanja
Istraživanje ove teme ima za cilj, da nam približi suštinu globalizacije i globalizma, sa
svim njenim faktorima, koji su uticali na njen razvoj, kao i njene karakteristike kao što
su: univerzalizacija, homogenizacije u inifikacija.
Osnovna hipoteza
U skladu sa ciljem istraživanjem, napisaćemo našu istraživačku hipotezu, koja je
bazirana na činjenici da je globalizacija jedna dinamička, a ne statička kategorija,
podložna stalnim promjenama i prilagođavanjima. Riječ je o društveno-ekonomskom
procesu koji izlazi iz okvira regionalnih, nacionalnih, rasnih, vjerskih ograničenja i time
dobija globalni karakter.
Metodološki okvir
Ona se izražava u sve tješnjoj, rastućoj i funkcionalnoj međuzavisnosti i povezanosti
svih aktera na tržišnoj sceni i njihovih aktivnosti širom svijeta, nacionalnih država,
njihovih privreda, regiona. Ta saradnja na globalnom nivou obuhvata organizaciju
proizvodnje, upravljanje, cirkulaciju finanijskih sredstava, utvrđivanje standarda.
Pored proizvodnih tradicionalnih kompanija, globalizacija svjetske privrede doprinosi i
transnacionalne kompanije iz sfere usluga, posebno banke, kao i informacione kuće, i
niz međunarodnih institucija kao što su: svjetska komora, međunarodna organizacija za
standardizaciju i druge međunarodne organizacije koje donose konkretne međunarodne
standarde, značajno doprinose ujednačavanje uslova privređivanje tj. globalizaciji
svjetske privrede.
4
1. POJAM, RAZVOJ I KARAKTERISTIKE GLOBALIZACIJE
1.1.
Pojam i razvoj globalizacije
Slobodna cirkulacija dobara, ideja, informacija, ljudi nije nova, ali je nova brzina i
lakoća sa kojom se to danas čini. U jezgru grlobalizacije su nove informacione i
komunikacione tehnologije koje su dovele do onoga što je Entoni Gidens nazvao
ubrzanje vremena i zgušnjavanje prostora. Transnacionalne kompanije i slobodna
svjetska trgovina dovele su ekonomiji do onoga što se naziva korporativna
globalizacija. Ekonomisti razlikuju globalizaciju tržišta, industrije i preduzeća.
Posle globalizacje kapitala i pada istočnog bloka, na red je došla i globalizacija usluga –
osiguravajućih, pravnih, zdravstvenih, obrazovnih, socijalnih institucija.
Globalizacija je zahvaljujući novoj tehnologiji, komunikaciji i novoj ekonomiji
nametnula svijetu nova pravila, nove sadržaje, nove dimenzije i nova znanja.
Globalizacija je u civilizacijskom razvoju ljudskog društva veoma složen,
neravnomeran, izrazito protivrečan i dugoročan proces. U tom procesu društvo ima
različite stavove u zavisnosti od stepena razvoja, ekonomskih i političkih interesa. Jedni
povezuju svijet u jedinstvenu ekonomsku cjelinu (razvoj tehnike itehnologije), a drugi
se bore protiv svih oblika ekonomske i političke zavisnosti kao i za slobodu
nacionalnog i kulturnog razvoja.
1
Globalizacija traži puteve i načine da postane progresivan proces u budućnosti
čovječanstva i da postane pozitivan civilizacijski znak ove epohe.
2
Globalizacijom se naziva treća faza procesa internacionalizacije u svjetskoj privredi. U
prvoj fazi, od Drugog svetskog rata do kraja šezdesetih godina, glavnu ulogu je odigrala
svjetska trgovina, a stepen internacionalizacije se merio udjelom u svjetskom izvozu. U
drugoj fazi internacionalizacije, tokom sedamdesetih godina, dominantna je uloga
stranih investicija. Treća faza internacionalizacije ili proces globalizacije, odvija se
uglavnom pod uticajem tehnologije. Sposobnost da se inoviraju, adaptiraju i primjene
raspoložive tehnologije postaje ključni element industrijske konkurentnosti, uz prateće
nove oblike investiranja i modele industrijske organizacije.
Postoji veliki broj definicija globalizacije ovdje ćemo navesti neke:
Entoni Gidens - globalizaciju definiše kao intenzivne društvene odnose na svjetskom
1
Hantington, P. S.,
Sukob civilizacija i preoblikovanje svjetskog poretka
, CID, Podgorica, 1998. Str. 80
2
http://www.megatrend-info.com
5
ograničenja. Ekonomska djelatnost redovno se prepliće sa sve izrazitijim
međunarodnim obilježjima privređivanja koje prati preuzimanje preduzeća, osnivanje
zajedničkih, zajedničko investiranje, marketinški sporazumi... Globalno privredno
preduzeće mora da bude veliko i snažno, ali dovoljno fleksibilno, koliko je potrebno da
bi se koordinirala međunarodna podjela rada. Naglasak se prenosi na pitanje kakvi se
proizvodi izgrađuju. Ekonomiju obima potiskuje i zamjenjuje ekonomija raznovrsnosti.
1.2. Karakteristike globalizacije
Globalizaciju karakteriše sve veća međuzavisnost nacionalnih ekonomija sa svjetskom
privredom. Zemlje u svetu su povezane u multidimenzionalnu mrežu ekonomskih,
socijalnih, i političkih veza. U mjeri u kojoj te veze postaju značajnije i kompleksnije
pojedine nacionalne ekonomije osjećaju sve više pozitivne i negativne efekte opštih
kretanja u svjetskoj privredi. Sve države su u poziciji da traže neki balans ekonomske
samostalnosti i stepena uključenosti u međunarodnu ekonomiju. Teško je naći u svakoj
situaciji neki reciprocitet, posebno kada se radi o zemljama u razvoju. Sve je veći broj
ekonomskih problema koje ne može nacionalna ekonomija uspešno izolovano da
rješava. Uloga nacionalne države u eri globalizacije mora bitno da se razlikuje od njene
uloge u eri merkantilizma.
Ocjenjuje se da izloženost međunarodnoj konkurenciji ima za posljedicu povećanje
produktivnosti rada u nacionalnoj ekonomiji. Kada se to desi u jednoj ili par grana koje
su u većoj mjeri izložene procesima globalizacije to nosi sa sobom i određene opasnosti.
Ta opasnost je stvaranje opštih standarda produktivnosti kojih se u određenom
vremenskom periodu moraju pridržavati i ostale grane u nacionalnoj ekonomiji. Zato je
pogrešno reći unaprijed da se globalizacija ne odnosi na granu ili grane u kojima naše
preduzeće obavlja svoju poslovnu aktivnost.
Nema sumnje da je tržište glavni pokretač procesa globalizacije. Porast dohotka po
glavi stanovnika u brojnim zemljama povećava učešće potrošača sa diskrecionim
dohotkom koji su nosioci tražnje. Sistemom ugledanja dolazi do konvergencije stila
7
